Koolhaas geeft Europa terug tijdens marathoninterview in De Balie

Marathoninterview De Balie

Woensdagnacht vond in De Balie in Amsterdam een marathoninterview plaats onder leiding van Rem Koolhaas, met de bedoeling over Europa te praten zonder politici.

Rem Koolhaas (links) tijdens het interview. Foto Jan Boeve De Balie

Twaalf uur, honderd vragen en evenzoveel pakjes druivensuiker - om wakker te blijven. Dat waren de ingrediënten van het marathoninterview dat woensdagnacht plaats vond in De Balie in Amsterdam, onder leiding van architect Rem Koolhaas, politiek filosoof Luuk van Middelaar en De Balie-directeur Yoeri Albrecht. Aanleiding: het (eerste) Forum on European Culture dat op 1, 2 en 3 juni in Amsterdam wordt georganiseerd onder de titel Re:Creating Europe.

Wat is Europa, wat zou het kunnen zijn? Dat was de vraag die Koolhaas en partners stelden aan kunstenaars, wetenschappers en voetballers. 'Te lang hebben we het gesprek aan ambtenaren en politici gelaten. Maar Europa is meer dan een continent en een juridische constructie: het is een deel van onze cultuur en identiteit. Dat willen wij terugeisen.'

Je hoefde er natuurlijk niet twaalf uur bij te zitten, maar de Volkskrant deed het wel. Een overzicht van de belangwekkendste uitspraken tijdens deze nacht.

20.25 - De oplossing voor Europa
'Moet je onder een bepaalde leeftijd zijn om enthousiast over Europa te praten?', vraagt Koolhaas aan de jonge Pool Lukasz Kolinski, staflid van Europese Raadpresident Donald Tusk. 'Als ik naar Brussel kijk, krijg ik het gevoel dat de EU-kwestie uitsluitend iets van vijftigplussers is, terwijl jonge mensen zoals jij helemaal geen problemen zien. Misschien is dat het: wacht tot wij dood zijn en het probleem is opgelost.'

21.03 - Het vierde Rijk
'Duitsland noemt zichzelf Europa', zegt de Duitse schrijver Ingo Niermann naar aanleiding van het hilarische filmpje BE DEUTSCH! [Achtung! Germans on the rise!] dat de beruchte cabaretier Jan Böhmermann maakte als een politieke Rammsteinparodie. 'Maar wat als ik zag dat dit het begin is van de Derde Wereldoorlog?' De zaal valt stil.

22.48 - Dat is pas immigratie
Koolhaas: 'Europa is lang zeker geweest van zijn wijsheid en morele superioriteit. Maar inmiddels zijn er landen met een energie die ver boven ons uitstijgt. Wij een immigratieprobleem? Kijk naar Dubai of Qatar; daar bestaat 80 procent van de bevolking uit immigranten. Hebben ze dezelfde rechten? Nee. Immigratie wordt daar niet gezien als een levenslange afspraak, maar een deal.'

Marathoninterviewer

Het idee voor het marathoninterview komt van architect Rem Koolhaas, die met zijn bureau OMA onder meer wolkenkrabber De Rotterdam en het kantoor voor de Chinese staatstelevisie bouwde. Koolhaas zit sinds 2008 als enige niet-politicus in een Europese 'Raad der wijzen', die nadenkt over 'het versterken van het profiel van Europa'. Met zijn denktank AMO ontwikkelde hij een alternatief voor de Europese vlag. Samen met Hans-Ulrich Obrist, directeur van de Londense Serpentine Galleries, organiseerde hij eerder een 24 uur durende interviewmarathon, in het door hem ontworpen Serpentinepaviljoen (2006).

00.13 - Een sportief project
'Vat Europa op als een sportief project, een wedstrijd!' De Zwitserse studente en activiste Flavia Kleiner vertelt vol vuur hoe zij met een groep vrienden in februari een campagne lanceerde tegen de extreem-rechtse SVP (Swiss People Party), die een referendum had aangevraagd met het voorstel om buitenlandse ingezetenen automatisch het land uit te zetten als zij een overtreding begaan. Ze won met een overgrote meerderheid. 'Je moet er alleen maar aan denken dat je gaat winnen.'

02.32 - Het orakel spreekt
De Nederlandse acteur en schrijver Gerben Hellinga bestudeerde de I Tjing, een klassieke Chinese tekst die gebruikt wordt als orakel. Koolhaas vraagt of hij tekens van hoop ziet voor Europa, de komende tien jaar. De spanning stijgt als Hellinga zesmaal zijn stenen op tafel gooit. 'Helaas, er is geen hoop', antwoordt hij gedecideerd. 'Kan kunst ons dan redden?', probeert Yoeri Albrecht. Hellinga concentreert zich nogmaals en bestudeert de tekens in zijn boek. 'Nee, ik zie alleen maar een enorm politiek gevecht. Sorry.'

05.34 - De grenzen moeten weg
'Grenzen creëren een realiteit in de hoofden van mensen, zelfs als je vrij kunt reizen door de EU', zegt de Nederlands-Marokkaanse schrijver Abdelkader Benali. 'Het gaat zelfs zo ver dat ik mijn pasgeboren dochter een naam heb gegeven waarvan ik weet dat die geen aanleiding geeft om haar vast te houden aan de grens. Ik vind dat we of Europa overboord moeten zetten, of de grenzen moeten opheffen.'

Meer over