Komt er een einde aan Comedy Theater in de Nes?

Frans Ruhl wil zijn Comedy Theater in de Nes redden. Lukt dat niet, dan is dat in korte tijd het tweede verlies voor de Amsterdamse theaterstraat.

Meubels van het Comedy Theater in de Nes verhuizen naar het Frascati Theater, verderop in de straat Beeld Io Cooman

Vlak voor de pauze vraagt Dries Postma, die deze avond met stand-up comedians aan elkaar praat, de toeschouwers ook iets grappigs bij te dragen. Hij deelt briefjes en pennen uit en leest na de hervatting van de Winter Snow Toegift Show de oogst voor. 'Ik zit hier al twee uur en heb dus zeker seks verdiend.' Iedereen lacht, een stel in het midden van de zaal het hardst.

Tussen de publieksteksten zit ook een strijdkreet: 'Comedy stand up. Theatre is going down.'

Het is 30 december en dit is de allerlaatste voorstelling in het Comedy Theater in de Nes. De leden van Comedy Explosion raken hun vaste podium kwijt; de zaal met 250 stoelen in de smalle straat achter het Amsterdamse Rokin gaat dicht. Weer een theater minder in de Nes. Twee jaar geleden moest de Engelenbak, fameus doordat iedereen met podiumdrang er kon optreden, ook al haar deuren sluiten. De gemeente Amsterdam had de subsidiekraan dichtgedraaid.

Comedy Theater heeft nooit een cent van de overheid gehad. 'Daar moet je bijna iemand apart voor inhuren', verklaart directeur-eigenaar Frans Ruhl. Zijn theater sneuvelt als gevolg van een wijziging in het bestemmingsplan. Het Stadsdeel Centrum besloot deze zomer dat ook 'culturele horeca' in het pand mag worden gevestigd. De eigenares zegde prompt de huurovereenkomst op. Nieuwe huurders willen er een restaurant beginnen. Dat levert meer op, vermoedt Ruhl, dan de 10 duizend euro die hij maandelijks overmaakte.

De man van Kan

Frans Ruhl spreekt nog steeds over de 'familie Kan' als hij het over de cabaretier Wim Kan en diens vrouw Corry Vonk heeft. Zestien jaar lang was hij de assistent van de grondlegger van de oudejaarsconference. Hij stond ook met hem op de planken als aangever. Na de dood van Kan in 1983 belandde Ruhl 'in een zwart gat'. Hij liet een selectie uit de dagboeken van Kan uitgeven en begeleidde jarenlang 'moeilijke' artiesten. In 2000 begon hij een impresariaat. Daar kwam een tv-bedrijf voor theaterregistraties bij en in 2007 een eigen theater. Het Comedy Theater is nog het enige wat de 68-jarige Ruhl deed.

Tabakshandel

Lang was in dit pand een tabakshandel gevestigd. Ruhl opende er in 2007 een theater, toen het vierde in de straat. Zijn zoon, die veel geld verdiende met ringtones, investeerde mee. De nieuwe Noord-Zuidmetrolijn werd aangelegd en vanwege de bouwoverlast op het Rokin zagen weinig ondernemers profijt in deze buurt, zegt Ruhl. 'Maar nu nadert de voltooiing en krijgen ze dollartekens in de ogen.'

Dat het theater zo lang heeft standgehouden, is een wonder. De 68-jarige Ruhl heeft slechts twee medewerkers en zit dus ook zelf achter de kassa. 'Hij werkt zich dood voor dit theater', stelt technicus Jeroen Arends, die er vanaf het begin bij was. 'We hebben in deze zaal van alles en nog wat gehad om genoeg geld te kunnen verdienen. Tot de opvoering van een Iraanse modderdans aan toe. Die schitterend was trouwens.' Hij grijnst. 'Het was wel een klus om duizend liter modder te maken.'

In een 'afteldagboek' op de website van zijn theater somt Ruhl de grootheden op die hier hebben gestaan. Youp van 't Hek. Brigitte Kaandorp. Guus Meeuwis. Huub van der Lubbe. En veel onbekend talent dus. Want die moet de gelegenheid krijgen de noodzakelijke 'vlieguren' te maken, vindt hij.

Fouten

Op 7 januari moet de ruimte leeg zijn opgeleverd. De afgelopen dagen is het interieur naar de overkant van de straat gedragen - het Frascati Theater biedt tijdelijke opslag. Vandaag dient het hoger beroep van het kort geding dat de eigenares van het pand eerder tegen Ruhl had aangespannen - en had gewonnen. De theaterdirecteur had in 2012 een forse huurachterstand, waarna alleen nog maar jaarcontracten werden afgesloten. Als hij het hoger beroep wint, kondigt hij aan, wordt de boel meteen weer teruggesleept.

Hij geeft toe fouten te hebben gemaakt. De politieke besluitvorming deze zomer is 'behoorlijk' langs hem heen gegaan. En ja, de lobby voor het openhouden van zijn theater is rijkelijk laat begonnen. 'Ik ben altijd van het laatste moment. Dat wordt me zeer kwalijk genomen. Plan toch eens van tevoren, zeggen mensen in mijn omgeving. Die worden er radeloos van.' Maar nu zet hij echt alles op alles. Al blijft hij weigeren om op de foto te gaan: 'Ik ben een achter-de-schermenmens'.

Ruhl was zestien jaar de rechterhand van Wim Kan (1911-1983), de cabaretier wiens oudejaarsconferences een nationale gebeurtenis waren. Ter financiering van de strijd brengt hij in mei zijn dierbaarste materiële bezit naar de veiling: de dozen vol originele dagboeken die Kan hem naliet. 'Ik hoop dat een sponsor zegt: ik koop ze allemaal en schenk ze aan een museum. Het liefst het Rijksmuseum. Ik verkoop ze ook omdat het gelet op mijn jaren tijd is voor bezinning: wat moet er anders met de dagboeken?'

Een solidariteitsactie van artiesten ziet hij niet zitten. Die heeft bij theater de Engelenbak ook niets uitgehaald. Hij heeft zijn hoop gevestigd op de rechter. En hij heeft brieven geschreven aan wethouder Ollongren van Cultuur. Heeft de gemeente in een folder de Nes immers niet het Broadway van Amsterdam genoemd?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden