Komediant als tijdloos muziek-fenomeen

Van 'Just Eat it' tot 'Tacky', geen hit is veilig voor Weird Al. Waarom blijven zijn parodieën al dertig jaar hangen?

Weird Al Yankovic.Beeld Casey Curry

Does humor belong in music?, vroeg Frank Zappa zich af. Het antwoord kwam van Weird Al Yankovic, meester van de parodie. Zijn nieuwste album Mandatory Fun stond na de release op de eerste plaats in de Amerikaanse albumcharts.

En hij doet nog precies dat waar hij dertig jaar geleden mee begon: bekende popliedjes bewerken met satirische teksten vol popculturele verwijzingen en cultuurkritiek. A stone-cold masterpiece, schreef The Los Angeles Times in een vijfsterrenrecensie.

Uit zijn plaat
Grote hits op zijn nieuwste plaat: Tacky en Word Crimes. De goede verstaander had ze al herkend: Happy en Blurred Lines, de monsterhits van Pharrell Williams en Robin Thicke, waar al een jaar geen ontkomen aan is. In Tacky trekt Weird Al ten strijde tegen het exhibitionisme van de huidige internetgeneratie: 'Instagram every meal I've had / All my used liquor bottles are on display'.

En in Word Crimes heeft hij geen goed woord over voor de grammatica van reaguurders op internet: 'Just keep in mind that 'be', 'see', 'are', 'you' are words, not letters / Get it together, use your spellchecker.'

Veel luisteraars zoeken inmiddels zo snel mogelijk de muteknop als Blurred Lines wordt gedraaid, maar deze genadeloze tirade tegen domme reacties op internet kan best een paar tikjes harder. Waarom blijven die parodieën van Yankovic beter hangen dan al die andere pogingen op internet? Wat maakt deze muzikale komediant (of is het andersom) zo'n tijdloos fenomeen?

Outsider Yankovic, geboren als Alfred Matthew Yankovic (Californië, 1959), wordt in de jaren tachtig ontdekt in de comedy-radioshow van Dr. Demento. Queen-parodie Another One Rides The Bus (naar Another One Bites The Dust) maakt van hem een lokale cultheld. Nog geen jaar later mag Yankovic, van huis uit accordeonist, het nummer op nationale televisie spelen in de late -night talkshow Tommorow Show. Zijn parodieën groeien uit tot wereldwijde hits.

Twintigers en dertigers van nu zingen net zo makkelijk Just Eat It, waar Michael Jacksons Beat It wordt bedoeld.

Weird Al.Beeld Casey Curry

Je zou Weird Al best de vader van de viral video kunnen noemen. Zijn laatste clips werden een paar weken geleden onder de hashtag #8videos8days het net opgeslingerd. Een vergelijkbare marketingtruc werd door Beyoncé eind vorig jaar toegepast bij haar laatste plaat. De nieuwe video's van Yankovic zijn al miljoenen keren bekeken.

Maar al ver voor het bestaan van YouTube waren zijn parodieclips grote hits op internet. Iedere puber in de jaren negentig had in zijn downloadmap van Napster naast wat pixelige pornofilmpjes ook de clip van Fat, de parodie op Michael Jacksons Bad.

Eenzelfde verlaten parkeergarage en met leer en kettingen behangen straatschoffies. Alleen hier geen strakke dansers, maar obese mannen en Weird Al Yankovic in een dikmaakpak. Michael Jackson - zelfverklaard Yankovic-fan - stond zelfs toe dat Yankovic de originele filmset gebruikte.

Alleen Black or White (Snack All Night) mocht van Jackson niet worden uitgebracht, daarvoor vond hij de boodschap te belangrijk.

Meewerking
Voor vrijwel al zijn covers kreeg Yankovic toestemming van de oorspronkelijke muzikanten. Mark Knopfler vond het prima dat Yankovic de Dire Straits-parodie Money For Nothing/Beverly Hillbillies wilde gebruiken in een film, alleen wel op voorwaarde dat Knopfler zelf de leadgitaar in mocht spelen.

En Kinks-zanger Ray Davies ging vijf jaar nadat Yankovic Yoda (Lola) schreef eindelijk overstag, aanvankelijk vond hij het nummer te persoonlijk.

Hitgevoeligheid
De woordgrapjes zijn natuurlijk een trucje en je kunt ze flauw vinden. Maar wie moet er niet - stiekem - grinniken bij het lezen van songtitels als Girls Just Wanna Have Lunch, Pretty Fly for a Rabbi en Like a Surgeon? In je hoofd zing je bijna vanzelf mee.

Daarnaast gaat het Yankovic ook niet om de makkelijke lach. Als je de handscheetjes negeert en door de gekke bekken heen kijkt, zie je gedegen cultuurkritiek. Hij pakt die kritiek in. Vaak zonder het te benoemen, met de juiste dosis ironie. Frank met zijn grote televisie is de man om jaloers op te zijn in Frank's 2000 inch TV uit 1993, een aanklacht tegen de hebzuchtige consumentenmaatschappij.

UHF.Beeld Cover

UHF

'Weird Al' Yankovic is niet alleen muzikant. In 1989 maakt hij zijn debuut als hoofdrolspeler in de comedy UHF. In deze film, mede geschreven door Yankovic en geregisseerd door zijn manager, krijgt de werkloze dromer George Newman (Yankovic) van zijn oom de leiding over een lokaal tv-station Channel 62. En hoe kan het ook anders: UHF is een satirische film over de reclame- en televisiewereld.

Weird Al.Beeld Casey Curry

De brave huisman uit White and Nerdy maait graag zijn gazonnetje op zondag en is verslaafd aan Star Trek. Maar tussen de regels door lees je een verhaal over stereotyperingen en ongelijkheid in Amerika. De grap zit 'm hier in het contrast. Om die te begrijpen moet je ook de artiest van het origineel Ridin' kennen. De zwarte rapper Chamillionaire, de naam zegt eigenlijk al genoeg, heeft een mond vol gouden tanden en laat zich graag behangen met grote zilveren kettingen.

Yankovic voelt de popcultuur op zijn albums elke keer haarfijn aan. In 1999 zingt hij over de simplistische tv-show van Jerry Springer, een album later over de opkomst van onlinewinkelen (I bought it on in Ebay), de parodie op I Want It That Way van Backstreet Boys. En op zijn laatste plaat dus over de narcistische internetgeneratie.

Muzikaal stijgt Yankovic uit boven de honderden parodieën die op YouTube zijn te vinden. In totaal heeft hij al vijftien studio-albums uitgebracht en hij won niet voor niets Grammy's voor Eat It (beste comedy recording) en Poodle Hat (beste comedy-album). Beluister op die laatste cd bijvoorbeeld de rake Zappa-imitatie Genius in France, waarin Yankovic zich waagt aan de virtuoze, chaotische stijl van zijn voorbeeld.

Geen artiest is heilig. Hij maakte onder meer tientallen nummers in de stijl van bijvoorvbeeld Bob Dylan, Bob Marley, Pixies of Phil Spector's Wall of Sound. In zijn polka medley's rijgt hij zonder moeite nummers van Daft Punk, Carly Rae Jepsen, Gotye en Will.i.am aan elkaar.

Het is niet simpelweg het schrijven van teksten op bestaande melodieën, zoals iedereen wel eens heeft gedaan ter gelegenheid van de bruiloft van een nichtje. Het zijn doordachte liedjes, die een raak beeld geven van de tijd waarin ze gemaakt zijn. Van Michael Jackson tot Pharrell, van obesitas tot Instagram. Op deze manier kunnen muziek en humor prima samen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden