Kollektivet verliest zich een beetje in belegen melodrama

Met losse hand schetst Vinterberg een levendig en naturel spelend ensemble. Hippieromantiek is een cliché, maar het doorprikken ervan uiteindelijk ook.

Eigenlijk is het huis dat zijn onlangs overleden vader hem naliet te groot, vindt architectuurdocent Erik (Ulrich Thomsen). 'Zo groot dat je elkaar erin kwijtraakt.' Maar we schrijven de jaren zeventig, in deze nieuwe film van de Deense filmdramameester Thomas Vinterberg (Festen, Jagten), een tijd van vrijgevochten zielen en experimentele leefgemeenschappen, dus een groot huis is zo gevuld, denkt ook Eriks vrouw, nieuwslezeres Anna (Trine Dyrholm).

Profetische woorden natuurlijk, die opmerking over elkaar verliezen in een groot huis, maar de instorting van het wooncollectief, en daarmee het zoveelste op film vastgelegde einde van een ietwat naïef hippie-ideaal, komt in Kollektivet pas later aan de orde. Eerst laat Vinterberg de camera vrolijk-onrustig dansen tussen de kleurrijke figuren die zich melden voor onderdak, van de wulpse roodharige Mona ('Ik ben niet gierig met mijn lichaam') tot de goeiige buitenlander Allon (vertolkt door de in Hollywood voorzichtig aan de weg timmerende Libanese Scandinaviër Fares Fares), wiens ogenschijnlijk onverstaanbare accent tijdens zijn hospiteersessie leidt tot mal lacherig gedoe dat in de ondertiteling verloren gaat. Als ware het een opgewekte variant op zijn grimmige doorbraakfilm Festen.

Wanneer de groep compleet is, wordt er naaktgezwommen, met een poprockliedje op de soundtrack. Het zou ironisch kunnen zijn, maar Vinterberg neemt het serieus.

Kollektivet leeft op wanneer Erik op de universiteit wordt verleid door derdejaarsstudente Emma (Vinterbergs wederhelft Helene Reingaard Neumann) en een affaire begint. Eerst buiten het oog van zijn vrouw Anna, vervolgens, na kort zakelijk overleg en nota bene voorgesteld door dezelfde Anna, met Emma als nieuwe bewoonster van de commune.

Dat dit de boel doelgericht op de spits drijft, is vanaf dan kraakhelder, mocht Eriks opmerking aan het begin van de film niet al duidelijk genoeg zijn.

Daar zit ook meteen de crux van Kollektivet. Eigenlijk doet Vinterberg vrij veel goed. Met losse hand schetst hij een levendig en naturel spelend ensemble, waarin de hoofdrolspelers nadrukkelijk de ruimte krijgen om de twijfels van hun personages te etaleren. Niet voor niets werd Trine Dyrholm (als Anna) tijdens het filmfestival van Berlijn uitgroepen tot beste actrice.

Maar ondertussen, terwijl al die naïef-sympathieke intenties van zijn personages zorgvuldig worden afgepeld, bewandelt hij platgetreden paden. Hippieromantiek is een cliché, maar het doorprikken van die bubbel is dat ook, uiteindelijk. Eerder voelden de Zweed Lukas Moodysson (Tillsammans, 2000) en de Vlaamse Dorothée Van Den Berghe, met haar in Amsterdam gesitueerde My Queen Karo (2009), zich beduidend meer op hun gemak met dezelfde thematiek. Vinterberg, hoewel ook hier een uitmuntend spelregisseur, blijft stationair draaien op bekend terrein, en verliest zich zelfs een beetje in belegen melodrama. Dat had niet gehoeven, gezien de aanwezige kwaliteit.

Kollektivet. Drama. Regie Thomas Vinterberg. Met Ulrich Thomsen, Trine Dyrholm, Fares Fares, Martha Sofie Wallstrøm Hansen, Helene Reingaard Neumann, Lars Ranthe, Julie Agnete Vang. 107 min., in 26 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.