Koffie wil zijn groove stevig met een flinke scheut Fela

De Amsterdamse afrobeatband heeft een nieuw album: Huntu

Het begon bij een gedeelde liefde voor de Red Hot Chili Peppers, maar zonder Fela Kuti was de band Koffie er nooit geweest. Drie leden over hypnotiserende grooves en hun ideale Koffie-mix.

Koffie Foto Daniël Cohen

Je mag best zeggen dat we het bestaan van de Amsterdamse band Koffie te danken hebben aan de grootste ster die de afrobeat heeft voortgebracht: de Nigeriaanse muzikant en politiek activist Fela Kuti (1938-1997). Al waren het in eerste instantie de Red Hot Chili Peppers die bij gitarist Valentijn Bannier en basgitarist Daniël Schotsborg - in 2000 allebei 14 en op dezelfde middelbare school - het muzikale vuur ontstaken.

Bannier: 'We wilden dat romantische idee najagen, die jongensdroom, van samen op toer gaan om dat gevoel en die energie, die vrijkomen bij het live spelen, te delen.'

Richting conservatorium ging het, waar Bannier en Schotsborg de latere drummer van Koffie, Abe van der Woude, ontmoetten. En via Van der Woude kwamen ze nader tot Fela Kuti.

Van der Woude zocht al langer naar 'iets wat die livejamvibe heeft, plus die stuwende energie van een dikke groove', en op Roots & Routes, een zomerkamp waar muzikanten uit het hele land met elkaar spelen, kreeg hij de tip om Fela Kuti 'eens te checken'.

Van der Woude: 'Whoo, wat gaaf is dit, dacht ik. Alles viel op zijn plek. Op het conservatorium verzamelde ik gelijkgestemde muzikanten en heb ik ze een documentaire over Fela meegegeven. Soort van huiswerk.'

Dat was het begin van Koffie, een Amsterdamse band, opgericht in 2009, die op het fundament van afrobeat bouwt met stenen van jazz, funk en pop. Logisch ook, want naast de drie popjongens Bannier, Schotsborg en Van der Woude bestaat de band uit twee jazzgasten (blazers Floris van der Vlugt en Itai Weissman), twee percussiemeesters (Steven Brezet en Vernon Chatlein) en een synthfreak (toetsenist Niels Broos).

Bannier: 'Voor mij was Fela een openbaring. In de gitaarpartijen van mijn helden de Peppers, Michael Jackson en Nile Rodgers van Chic, is alles ritme. Vond ik geweldig. En dit matchte. Ik had altijd moeite met de verwachting dat je als gitarist ook rocksolo's moet spelen. Maar bij Fela kun je gewoon vijftien minuten lang in een groove zitten.'

Instrumentaal

De band heeft onlangs zijn derde album Huntu uitgebracht. Koffie laat daarmee horen zich te hebben ontwikkeld van een band die in eerste instantie alleen songs met een uitgesproken Fela-feel wilde spelen tot een collectief met een eigen identiteit, die eigenlijk alleen is te omschrijven als een mix van muziekstijlen.

En dat allemaal zonder zang. Toen hun zanger uit Guinee-Bissau na het eerste album opstapte, werden ze noodgedwongen een instrumentale band, waarbij de muzikanten zelf om en om in de spotlights kwamen. Daarmee tekenden hun eigen muzikale voorkeuren zich scherper af, zo schetsen de drie leden de ontwikkeling van hun band in hun Amsterdamse thuisbasis het Volkshotel.

Constante is de onderstroom van afrobeat, de gedeelde liefde van alle acht bandleden. Voor Bannier gaat het om de hypnotiserende groove die vaak wordt volgehouden op maar één akkoord. De Yoruba-beats, de rollende in elkaar grijpende patronen die je hoort in Afrikaanse drumpartijen, en het geluid van de claves, de houten stokjes die als subtiele leidraad voor het ritme dienen, gemengd met jazz en scherpe blazerspartijen.

Voor drummer Van der Woude is de frasering van Fela Kuti's drummer Tony Allen maatgevend. 'Waar bij popmuziek de bassdrum vaak op de eerste tel zit en de snaredrum op de tweede en vierde, is dat bij Allen vaak niet het geval. Daardoor verschuift het accent naar onlogische, maar spannende plekken. Dan doet hij nog zoveel kleine dingetjes ernaast dat het soms klinkt als een solo, maar er zit altijd een puls in.'

Hype

Dat brengt het publiek in West-Europa in vervoering. Het klimaat voor afrobeat is gunstig. In Nederland zijn de muzikale vrienden van Koffie, Jungle By Night en de brassband Gallowstreet - geen afrobeat, maar wel met een stroom van percussie als ondergrond - festivallievelingen.

Van der Woude: 'Toen wij begonnen, moesten we mensen nog echt enthousiasmeren maar afrobeat is behoorlijk opgekomen. Heeft denk ik mede te maken met de musical Fela!' (In Nederland op het programma van het Holland Festival 2011) 'En dj's die op zoek gingen naar obscure dansmuziek', zegt Schotsborg.

Bannier, die denkt dat de hype iets aan het luwen is: 'Nog hoor je in elke hipstertent afrobeat van verzamelalbums als Ghana Soundz.'

Van der Woude: 'In Frankrijk heb je een stroom van sicke bands zoals Vaudou Game, waarin immigranten spelen met Franse muzikanten. In Duitsland heeft een aantal gasten zich verzameld onder de naam Afrobeat Academy. Die halen muziekveteranen uit West-Afrika naar Duitsland, maken er een plaat mee, gaan op tournee en geven zo hun carrière een boost.'

En heel misschien dat het populaire New Yorkse jazzfusioncollectief Snarky Puppy ook zoiets kan doen voor Koffie in de Verenigde Staten. Snarky's bandleider Michael League is in elk geval fan.

Bannier: 'Ik heb Huntu naar hem opgestuurd. Hij vond hem awesome en wil hem in Amerika promoten.'

Schotsborg: 'Zou mooi zijn. Maar belangrijker dan bekendheid daar is dat we dat klassieke bandjesgevoel kunnen blijven vasthouden.' Om die reden hebben ze het album ook als band opgenomen, met minimale overdubs voor alleen synths en blazers. 'En daarom ook hebben we het Huntu genoemd. Betekent 'samen' in het Papiamento.'

Koffie, Congo, vrijdag 7/7, 17.15 uur.

Afrobeat

Wie afrobeat zegt, zegt niet alleen Fela Kuti maar ook Tony Allen, Fela's legendarische drummer en mede-architect van het genre. Naast de westerse inbreng, zoals de funky slaggitaren, typeren drums en percussie het geluid. De virtuoze Allen kon destijds, eind jaren zestig, als een van de weinigen jazz en Ghanese highlife spelen.