Koerier van Warschau

In 1941 sloot Jan Nowak-Jezioranski zich aan bij het Poolse verzet, na een ontsnapping uit Duitse krijgsgevangenschap. Namens het verzet in de Poolse hoofdstad bezocht hij de Poolse regering, die in Londen in ballingschap verbleef....

Jan Hunin

Zijn ontmoeting met de verzetsleiding in juli 1944 vond hij het belangrijkste moment uit zijn leven: hij moest het slechte nieuws overbrengen dat de tegen de Duitse bezetter geplande Opstand van Warschau 'geen inch' zou veranderen aan de houding van het Westen ten opzichte van Polen.

Over de bedoelingen van Moskou maakte Nowak-Jezioranski zich net als zijn opdrachtgevers in Londen geen illusies. Polen zou na de oorlog hoe dan ook in de Russische invloedssfeer terechtkomen.

Maar hij gaf er zich onmiddellijk rekenschap van dat de beslissing van de verzetsleiding om in opstand te komen onomkeerbaar was. 'Toen stelde ik mezelf de vraag wat ik zou doen in de plaats van die mensen. De opstand was als een vulkaan, waarvan je het uitbreken niet kon verhinderen, zo groot was de roep om wraak bij de Poolse jeugd.'

Na de mislukte opstand wist Nowak-Jezioranski unieke filmopnamen naar het buitenland te smokkelen. Naar Polen keerde hij niet meer terug. Na een intermezzo bij de BBC stond hij bijna een kwart eeuw aan het hoofd van de Poolse afdeling van Radio Free Europe in München, voor de Poolse bevolking het enige tegengif tegen de communistische propaganda. Na zijn afscheid bij de door de Amerikanen gesponsorde radiozender verhuisde hij naar de Verenigde Staten, waar hij onder president Jimmy Carter adviseur van de Nationale Veiligheidsraad werd.

Na de val van het communisme gebruikte Nowak-Jezioranski zijn invloed in Washington om met succes te lobbyen voor Pools lidmaatschap van de NAVO. Ook pleitte hij voor de toetreding tot de Europese Unie. 'Ik heb altijd gevoeld dat mijn lot en dat van mijn land met elkaar verbonden zijn', vertelde hij na zijn definitieve terugkeer naar Polen in

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden