Knokke Deluxe

Voorheen St.-Tropez a/d Noorzee

Het fotoboek Knokke Deluxe is gewijd aan de Belgische badplaats aan de Noordzeekust, aan de geneugten van het strandbezoek, de verlokkingen van het casino, het rondlummelen in de duinen, het verpozen in het struweel, het flaneren over de boulevard. Het is, kortom, het ideale, zonovergoten boek dat troost biedt in een zomer gekenmerkt door zwartgrijze luchten en slagregenval zonder eind.

Het onooglijke dorpje Knokke groeide, als veel plaatsen aan de Belgische en Nederlandse Noordzeekust, eind negentiende eeuw uit tot een mondaine badplaats. De welgestelde stedelingen zochten nieuw vertier. Er werden spoorlijntjes aangelegd naar de kustplaatsen, zodat die eenvoudig en snel bereikbaar werden. De stedelingen lieten er villa's bouwen. Er kwamen luxe restaurants. Hotels. Er kwam vermaak op niveau. Chique uitgaansgelegenheden.

Historische foto's, zwart-wit en sepia, in Knokke Deluxe tonen de bloei van de plaats eind negentiende, begin twintigste eeuw.

Families, de lichamen kuis met kleding bedekt, loom in de schaduw van een dennenbos, tennisracket binnen handbereik voor als de ergste hitte wijkt. Een groepje opgeschoten meisjes, tieners, in de weer met klapstoeltjes en een step, op een lieflijk, zonovergoten duinpad. Zij namen de kuststrook over van de vissers die, met hun zeilboten, hun manden vol vangst, hun verweerde koppen, een peuk of pijp in de mond, al snel verwerden tot vertegenwoordigers van een voorbije tijd.

De strand- en boulevardtaferelen ademen in alle opzichten de schilderijen van James Ensor, ook al had die niet Knokke, maar Oostende als werkterrein. Het flirten in het zand, het geklungel met windschermen en klapstoeltjes, het ongemakkelijke omkleden, het simpele plezier van plonzen in de branding en dammetjes bouwen tegen beter weten in.

Veel aandacht krijgen de jaren vijftig, toen sterren als Marlène Dietrich en Toon Hermans en prominenten als koning Boudewijn Knokke lieten delen in hun faam. Na hen kwam, onvermijdelijk, de moderne tijd - door de één de verwording van het prestigieuze Knokke genoemd, door de ander de democratisering van het kusttoerisme. Ook de arbeider wist het strand te vinden. De elegante gevels van hotels en buitens maakten goeddeels plaats voor beton, de pleinen waar ooit de gasten flaneerden veranderden in parkeerplaatsen. Met de introductie van de kleurenfotografie doet de verpaupering die het massatoerisme aankleeft haar intrede.

De teksten (liefdesbetuigen aan de kust van onder meer Oscar van den Boogaard, Kim Clijsters, Hugo Camps) in Knokke Deluxe zijn in het Frans gesteld. Wie die taal niet machtig is, hoeft zich de aanschaf van het boek evenwel niet te ontzeggen - de kracht zit toch vooral in de fotografie. Degene die Knokke nog nooit heeft bezocht, hoeft niet te vrezen dat hij op de foto's onvoldoende herkenningspunten ontdekt. Dat is het wonderbaarlijke van dit boek. Het gáát wel over Knokke, maar we zien net zo goed de boulevards van Zandvoort, Scheveningen, Egmond, Oostende, Noordwijk. Allemaal eenzelfde gebrek aan smaak, allemaal vergelijkbaar vervallen en kapot gemaakt door projectontwikkelaars en incompetente bestuurders. Allemaal onverwoestbaar door de zilte geur, het schurende zand, de stank van frituur en de aanrollende golven, bron van alle toeristenleven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.