KLEIN WOORDENBOEK VAN DE TACHTIGJARIGE OORLOG

Op 8 november 1576 afgekondigde overeenkomst tussen de Staten-Generaal van de niet-opstandige Nederlandse gewesten enerzijds en de Staten van Holland en Willem van Oranje anderzijds....

PACIFICATIE VAN GENT

PLAKKAAT VAN VERLATINGHE

Ook wel 'Acte van afzwering' genoemd. Op 26 juli 1581 werd Filips II door de Staten-Generaal afgezet als heer der Nederlanden. De gronden die de Nederlandse politici voor deze stap aanvoerden waren dat de gewestelijke staten soeverein waren en dat de landsheer - Filips dus - een door hen gedelegeerde soevereiniteit bezat. Daarom hadden de staten het recht deze landsheer af te zetten als hij tiranniek en in strijd met de rechten en vrijheden van de staten regeerde. Door deze afzwering van de Spaanse koning werd een nieuwe eed van trouw nodig, ditmaal aan de Geünieerde Nederlanden.

PRAGMATIEKE SANCTIE

Een term die stamt uit het Latijn (pragmatica sanctio) en staat voor een bepaalde categorie keizerlijke beslissingen. De Pragmatieke Sanctie die rechtstreeks met de Tachtigjarige Oorlog te maken heeft, is die van 4 november 1549. Keizer Karel V regelde toen de opvolging in alle gewesten van de Bourgondische Kreits (de formele naam van de vereniging van alle Nederlanden) tot een eenvormig successierecht, zodat al deze gewesten steeds onder het bewind van één monarch zouden vallen. Een andere bekende pragmatieke sanctie was die van 19 april 1713 waarbij keizer Karel VI de basis legde voor de Oostenrijks-Hongaarse monarchie. Ook het eerstgeboorterecht in zowel de mannelijke als de vrouwelijke lijn werd aanvaard. Daardoor kon Maria Theresia op de troon komen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden