REPORTAGE

Kledingbibliotheek in plaats van fast fashion

Door het enorme, goedkope aanbod is kleding een wegwerpartikel aan het worden. Duurzaam tegenwicht biedt de kledingbibliotheek, waar je kleren leent in plaats van koopt. In Amsterdam kan het al, en in Utrecht sinds afgelopen weekend ook. Werkt het?

V nam Esther Coppoolse (l) en Liedewij Loorbach (r) meer naar kledingbibliotheek Lena in Amsterdam. Dit is het resultaat.Beeld Zahra Reijs

Het is de ultieme uitkomst van de hang naar duurzaamheid: een kledingbibliotheek. Begin december opende in Amsterdam de eerste van Nederland, Lena. 'We hebben allemaal te veel kleren. Gemiddeld dragen we 80 procent van de tijd maar 20 procent van onze kleding. Dus ligt in veel kledingkasten een flinke stapel kleren die bijna niet wordt gedragen. Ondertussen blijven we maar nieuwe kleren kopen. Dat is zonde, want de productie van kleding gaat vaak ten koste van mens en milieu. Door hergebruik en delen belasten we de aarde veel minder dan wanneer we maar blijven kopen en weggooien', zegt medeoprichter Suzanne Smulders (29).

Met hun kledingbibliotheek, die ze zelf consequent 'the fashion library' noemen, willen Smulders en de drie zussen Angela (34), Diana (32) en Elisa (30) Jansen de consument aansporen minder te kopen. Volgens hen is het grootste probleem in de mode-industrie dat er te veel wordt gemaakt. Collecties volgens elkaar snel op - bij sommige ketens hangen wekelijks nieuwe spullen - en goedkope kleding wordt almaar goedkoper.

Wegwerpartikel

Sinds de opkomst van goedkope en trendy modeketens zoals Primark, Forever 21, H&M en Bershka is kleding een wegwerpartikel aan het worden. 'Dat zou het niet moeten zijn. Met onze kledingbibliotheek willen we een duurzaam alternatief bieden voor fast fashion', zegt Smulders. De initiatiefnemers hebben ervaring in het hergebruiken van mode: ze runnen al jaren Doortje Vintage, een tweedehands-winkel en webwinkel in Eindhoven, die is gespecialiseerd in kleding, schoenen en accessoires uit de jaren vijftig, zestig, zeventig, tachtig en negentig.

Dankzij Doortje Vintage beschikt Lena over een groot netwerk van leveranciers van kwalitatief goede vintagekleding.

Wassen

Hoe gaat dat met het wassen van geleende kleren? De dames achter Lena waren van plan om in de winkel te gaan wassen, maar dat werkte niet. De meeste klanten vonden het geen prettig idee om vieze was in te leveren. Dus is het nu de bedoeling dat de geleende kleding schoon terugkomt. Bij de kledingbibliotheek in Utrecht komt een wasmand te staan. Daar zorgen de dames in de winkel dat de kleding wordt gewassen, omdat uit een rondvraag bleek dat consumenten elkaars waskunst niet vertrouwen.

Smulders en de zussen Jansen zijn in gesprek met een aantal duurzame modemerken waarmee ze de bibliotheekcollectie willen aanvullen. 'Dat mogen ook oude collecties zijn. Wij hechten niet zoveel waarde aan het nieuwste van het nieuwste. Het gaat erom dat oude en weinig gebruikte kleding weer in omloop komt', zegt Smulders.

Lena werkt met een puntenabonnement: voor krap 20 euro per maand kunnen leden voor 100 punten aan kleding meenemen. Aan alle kledingstukken is op basis van kwaliteit, uniciteit en stijl een aantal punten toegekend. Een avondjurk of een jas kost al gauw 100 punten, een topje 25 en een shirt 15. Abonnees mogen een item zo lang houden als ze willen, zolang ze het abonnementsgeld maar blijven betalen. Voor 'gelegenheidshuurders' is er een strippenkaartsysteem.

Wie na het lenen verknocht raakt aan een bepaald kledingstuk, kan het alsnog kopen. Na een maand lenen gaat 10 procent van de aankoopprijs af. Op die manier willen de vrouwen achter Lena ervoor zorgen dat het assortiment niet jarenlang hetzelfde blijft. Het is de bedoeling dat abonnees op termijn ook de niet-gebruikte spullen uit hun eigen kast inbrengen. 'Die kleding moet wel binnen ons assortiment passen en van goede kwaliteit zijn', zegt Smulders. 'Spullen van ketens als H&M en Zara komen er niet in.'

Amsterdam logische plek

Amsterdam was voor de initiatiefnemers van Lena een logische plek om te beginnen, omdat er de meeste potentiële klanten wonen. 'Duurzaamheid leeft hier meer dan in kleinere steden. We denken dat dit concept hier echt kan aanslaan', zegt Smulders. De eerste week hebben zich ongeveer dertig leden aangemeld. Inmiddels staat de teller op ruim honderd. Dat is meer dan de initiatiefnemers hadden verwacht.

'Eigenlijk is het gek dat niemand eerder op het idee van een kledingbibliotheek is gekomen', zegt trendwatcher Lidewij Edelkoort. 'Dit concept sluit naadloos aan op de transitiefase waarin we zitten. Nieuw is tegenwoordig niet meer altijd het belangrijkste. Op termijn zullen andere consumptievoorwaarden en nieuwe ethische waarden ontstaan. Ik moedig mijn klanten al een paar jaar aan om minder te maken, beter te maken. Het idee van een bibliotheek past bij de wens om niet langer alles te bezitten.'

Dat de tijd rijp is voor dit soort initiatieven blijkt ook uit het feit dat afgelopen zaterdag nog een kledingbibliotheek is geopend, aan de Westerkade in Utrecht. De opzet is iets anders dan die van Lena, maar het initiatief stoelt op dezelfde duurzaamheidsgedachte: de bibliotheek als tegenwicht tegen het eindeloos consumeren en de misstanden in de kledingindustrie.

Loorbach kiest voor een zwarte wijd uitlopende rok, een gebloemde blouse en een kort groen colbert met pofmouwen.Beeld Zahra Reijs

Drie vriendinnen

De kledingbibliotheek in Utrecht is bedacht door drie vriendinnen: Karin Zwiep (23), Maud Bloemberg (25) en Evita Lammers (23). Zwiep is biologe en wil een zo duurzaam mogelijke wereld creëren. Bloemberg is sociologe en wil bijdragen aan de deeleconomie. Lammers is kunstmanager en wil jonge ontwerpers een kans geven. Een half jaar geleden begonnen ze met een crowdfundingcampagne, waardoor ze nu al ruim 170 leden hebben.

'Wij hebben het plan voor de kledingbibliotheek op een terras bedacht, toen we het hadden over een onderzoek naar het koopgedrag van consumenten dat Evita voor haar studie had gedaan. Daar kwam uit dat ruilen en lenen populair worden. We hebben niet eerder in de mode gewerkt, maar we houden wel van mooie kleren. En omdat vrienden en kennissen direct enthousiast reageerden op ons idee voor een bibliotheek, zijn we het gewoon gaan doen.'

Het belangrijkste verschil tussen de beide bibliotheken is het assortiment. Lena heeft vooral veel tweedehandskleding. De kledingbibliotheek in Utrecht werkt samen met een netwerk van bijna 25 ontwerpers die nieuwe kleren maken van afgedankte kleding die wordt ingezameld door stichting Humana, een organisatie die ook kleding naar Afrika verscheept. Kopen is bij de kledingbibliotheek in Utrecht niet mogelijk. Zwiep: 'Waarom kopen als je ook kunt delen? Onze bibliotheek moet je zien als de inloopkast die je altijd al wilde.'

Coppoolse kiest voor een lichtblauwe rok, een mintgroene kanten top, een semi-transparant vest met een ruitje en een lange leren jas met een ceintuur.Beeld Zahra Reijs

De test

En, valt er een goede outfit te halen in de bieb? V nam twee vrouwen mee.

Duurzaam is leuk, maar uiteindelijk valt of staat het succes van een kledingbibliotheek met het assortiment. Als er niets hangt om hebberig van te worden, blijven mensen met een beetje gevoel voor mode nog steeds kopen in plaats van lenen. V nam twee vrouwen mee naar kledingbibliotheek Lena in Amsterdam. Esther Coppoolse, chef mode van Elle en Liedewij Loorbach, een freelancejournalist die niet dagelijks bezig is met mode, maar wel met duurzaamheid.

Coppoolse:'Ik ben sceptisch over het idee van lenen. Vakdeformatie, denk ik. Als ik iets moois zie, wil ik het thuis in mijn eigen kledingkast kunnen hangen, ook al is die al vrij vol.'

Loorbach: 'Mij lijkt kleding lenen juist ideaal. Het is verantwoord en het geeft de mogelijkheid om te experimenteren met spullen die ik anders nooit zou dragen.

'Coppoolse gaat geroutineerd door de rekken. 'Helemaal niet slecht. Kijk, een vintage Valentino. Met een beetje fantasie zou deze leren jas best een exemplaar van Prada kunnen zijn.' Binnen een kwartier is ze eruit: een lichtblauwe rok, een mintgroene kanten top, een semi-transparant vest met een ruitje en een lange leren jas met een ceintuur.

Loorbach heeft iets langer nodig. Tops, jurken, truien en blouses hangen er volop. Naar een rok of een broek in de juiste maat moet ze langer zoeken. Binnen een half uur is ze klaar: een zwarte wijd uitlopende rok, een gebloemde blouse en een kort groen colbert met pofmouwen. Niks meer aan doen. Loorbach is om. Ze komt vaker lenen. Ondertussen rekent Coppoolse de jas die ze heeft uitgezocht gewoon af, zodat die straks in haar eigen kast kan hangen. Precies dat is nog het grootste bezwaar tegen de bibliotheek: vooral mensen die toch al met duurzaamheid bezig zijn lopen warm voor lenen. Noem het preken voor eigen parochie, maar dat kan veranderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden