Mode Klederdracht kan hip

Klederdracht in een nieuw jasje in Amsterdams museum

Klederdracht niet hip en sexy? De grote ontwerpers laten zich er nog altijd door inspireren, toont het Klederdrachtmuseum in hun nieuwe tentoonstelling.  

Nieuwe tentoonstelling in het Klederdrachtmuseum te Amsterdam. Beeld Simon Lenskens

De tentoonstelling is nieuw, het Klederdrachtmuseum niet. Het is al dik twee jaar open, maar veel publiciteit heeft het nog niet geoogst. Aan de locatie kan het niet liggen: het is gevestigd in het hart van de Amsterdamse grachtengordel, op loopafstand van de redactie van tal van modebladen. Misschien is het vrijwel onbeschreven omdat ‘klederdracht’ niet meteen hip en sexy klinkt. Maar waarschijnlijker is dat Jolanda van den Berg als oprichter en uitbater van een particulier museum geen budget heeft om een pr-offensief op touw te zetten en het land vol te hangen met posters. 

Dus stond haar verzameling klederdrachten uit alle streken van Nederland twee jaar lang nogal stilletjes opgesteld in een oud Amsterdams herenhuis dat in 1665 gebouwd werd voor touwmaker Jan Jacobsz van Gelder. Die opstelling was even simpel als duidelijk: een zaaltje voor de Zeeuwen, een zolder voor de Hindelooper dracht, een vertrek voor Volendam, ruimte voor Urk, Huizen, Marken en Staphorst-Rouveen, etalagekasten voor kappen, klompen en sieraden (omwille van de veiligheid replica’s, maar niet van echt te onderscheiden), historische foto’s, een cafeetje in de ouderwetse keuken en een winkeltje. En in de kelder een fotostudio waar toeristen of vrienden zich en groupe kunnen laten fotograferen in klederdracht – scheelt weer een tochtje naar Volendam.

Sjaals van ontwerper Walter van Beirendonck die hetzelfde ontwerp hebben als 'de Volendammer sjaals'. Beeld Simon Lenskens

Een heel huis van kelder tot nok vol klederdrachten dus, en eigenlijk is dat nog te klein om te kunnen laten zien wat er zo fascinerend is aan streekkostuums. En om te kunnen uitleggen wat er zo bijzonder is aan al die plooien, knopen, kleuren, prints en vouwen. Om te vertellen over de codes van de rouw en van de zondagse chic, en dat het haken en stijven van een mutsje soms wel 100 uur kost. Verhalen en technieken die hedendaagse ontwerpers nog steeds op ideeën kunnen brengen. 
Zo showden Viktor & Rolf in 2007 in Parijs een collectie vol stoffen en technieken die rechtstreeks afkomstig waren uit de rijke schatkist van de klederdracht, gedragen door modellen op hooggehakte, traditioneel beschilderde klompen. En zo liet de Belgische ontwerper Walter Van Beirendonck voor zijn collectie Zwart uit 2017 sjaals breien die krek hetzelfde ontwerp hebben als de Volendammer sjaals, en gebruikte hij voor een eerdere collectie stippenprints die rechtstreeks uit Staphorst kwamen. Aanstormend modetalent David Laport, geboren in Goes, studeerde af met geplooide jurken die zijn geïnspireerd op Zeeuwse mutsen. Tess van Zalinge ontwierp eerder dit jaar doorschijnende lingerie geïnspireerd op de harde, gesteven kraplappen uit Spakenburg.

Om dat laatste aspect, oude details in nieuwe mode, extra aandacht te geven stelde Van den Berg de tentoonstelling Contemporary Fashion. Klederdracht in een nieuwe jas samen. De helft van de vaste collectie werd naar het depot verbannen en de overgebleven oude stukken kregen gezelschap van hun nieuwe nazaten.

Jasje, ontworpen door Viktor en Rolf. Beeld Simon Lenskens

Het gebloemde sitsen jasje van Viktor & Rolf staat nu keurig naast de Hindelooper inspiratiebron. Het Indiase sits werd, net als Oost-Indisch bont, aanvankelijk door de VOC aangevoerd en gekocht door de vrouwen van vermogende Hindelooper schippers die voor rekening van Amsterdamse reders voeren. Sits was kostbaar en uitstekend geschikt om mee te pronken. Later werd er een goedkopere sits in Nederland gemaakt, niet beschilderd maar bedrukt.

De sjaals van Van Beirendonck staan nu naast de Volendammer vrouwensjaaltjes met pluimen. Aanvankelijk gedragen tegen de kou, later voor de sier en gevlochten op een houten latje dat beslagen was met honderden spijkers. Van Beirendonck liet ze, in zelfgekozen kleuren, namaken door de Nederlandse textielontwerper Loret Karman, en stuurde er mannen mee de catwalk op.

Opvallend hippe klompen met hakken door Viktor en Rolf. Beeld Simon Lenskens

Luchtige tentoonstelling

Uiteraard staat Laports jurk tussen de mutsen die hem inspireerden, en hangt Van Zalinges lingerie bij de kraplappen. Dat klinkt een beetje als een Sesamstraat-opstelling, rechttoe-rechtaan en voor een kind te snappen, maar juist dat maakt het ook zo fris en charmant – en prima geschikt voor jonge kijkertjes. Voor bezoekers die slecht ter been zijn, is het liftloze museumhuis met zijn steile trappen helaas volstrekt ongeschikt.

Voor wie wel loopt als een kievit, is de expositie de klimmetjes absoluut waard. Nu bij nationale en zeker ook internationale modetentoonstellingen alles uit de kast wordt getrokken om ze anders, opvallender en grootser te maken, is zo’n kleine, klassieke opstelling in een piekfijn onderhouden en prachtig beschilderd huis een lekker tussendoortje. Prima te doen in een verloren uurtje of lunchpauze, niets om heel diep over na te denken, hooguit om je over te verbazen, of heel breed om te glimlachen.

Het Klederdrachtmuseum, Herengracht 427. Contemporary Fashion. Klederdracht in een nieuwe jas, tot en met 31/3/2019.
Met werk van o.a. Bas Kosters, Mattijs van Bergen, Alexander van Slobbe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden