klassiek

EEN VEELZIJDIGE ARVO PÄRT..

HHHII

Arvo Pärt. A Portrait. Diverse uitvoerenden. Naxos.

Opmerkelijk aan het portret op de dubbel-cd die Naxos ter gelegenheidvan de 70ste verjaardag van Arvo Pärt heeft uitgebracht: er staangelukkige foto's van hem in het cd-boekje. Niet op de cover, dat zou watal te heftig contrasteren met het imago van de gekwelde toondichter, maarin het binnenwerk is de Estlandse componist zowaar vereeuwigd in eenzweefmoment. Lachend, hardlopend door het bos, de beide voeten letterlijkeven van de grond.

Echt vrolijke muziek staat er niet op, maar de selectie van NickKimberley voor Naxos laat toch een veelzijdiger componist horen dan zijnreputatie doet vermoeden. Met het ultrakorte pianowerkje Für Alina uit1976 zette Pärt koers van twaalftoonsmuziek en avant-gardistischetechnieken naar zijn religieus geaarde tintinnabuli-stijl (klokkenmuziek);door minder begeesterden van dit werk ook wel eentoonsmuziek genoemd. Datvalt dus wel mee en in de vroege werken is een componist te beluisteren vanhaast frivole gepuncteerde orkestmotieven, kloppende klankkasten, krakendesnaren, Bartokpizzicati en heftige akkoordblokken tussen Bachreferenties.

Maar de Pärt die we kennen, is er toch voornamelijk één vancontemplatieve lang aangehouden strijkersklanken en zacht-dissonerende,statische vocale partituren waarin het lijden van de heer en van demensheid vorm krijgt in een voortdurende zweeftoestand waarin geen stapgezet wordt, laat staan gehold. Bekende voorbeelden zijn Fratres (hier intwee versies), de Beatitudes, de Berliner Messe en Tabula Rasa. De selectieuit bestaande opnamen vormt een weloverwogen dwarsdoorsnede (van de EersteSymfonie uit 1963 tot aan werken uit de jaren negentig), maar het ordenendprincipe waarmee ze achter elkaar zijn gezet is niet geheel helder. Ookjammer dat de jaartallen van de composities niet bij het trackoverzichtzijn geplaatst, waardoor een hoop geblader in het overigens goed verzorgdeboekje nodig is. Of een blik op de aanbevolen website www.arvopart.org.

TROOST BIJ VERTWIJFELING

HHHHI

Arvo Pärt: Da pacem domine; Lamentate. The Hilliard Ensemble, AlexeiLubimov, SWR Stuttgart Radio Symphony Orchestra o.l.v. Andrey Boreyko. ECM.

Da pacem domine, een recent werk van Pärt, staat op een nieuwe cd methet Hilliard Ensemble, dat een naam hoog te houden heeft op het gebied vannieuwe muziek met een bijna authentiek oudheidsgehalte. Bijgestaan door desopraan Sarah Leonard zingt het mannenkwartet Pärts eigen interpretatievan een gregoriaanse antifoon, waarin hooguit de vrije dissonantbehandelingde hand van een eigentijdse componist verraadt. Het stuk vormt dewelluidende inleiding op het hoofdwerk van de cd, de Lamentate uit 2002door het SWR Radio Sinfonie-Orchester Stuttgart onder leiding van AndreyBoreyko en de reguliere Pärt-pianist Alexei Lubimov. Hierin veel troostvoor de vertwijfelde mens in de vorm van zacht gefloten drieklanken,heldere koperkoralen en een weemoedig klokkende piano.

BEZONGEN EXTASE

HHHHI

Stephen Hartke: Tituli, Cathedral in the Thrashing Rain. ECM.

De Amerikaanse componist Stephen Hartke schreef Tituli speciaal voor hetHilliard Ensemble en gaf Cathedral in the Thrashing Rain er als toegift(van ruim een kwartier) bij. Dit werk, alleen voor stemmen, bezingt in eenintrigerende eigentijdse versie van de hikkende middeleeuwse NotreDame-stijl de extase waarin de Japanse dichter en beeldhouwer TakamuraKotaro raakte bij zijn bezoek aan deze kathedraal. Tituli, voor stemmen,viool en slagwerk, is gebaseerd op Grieks-Latijnse inscripties die zijnteruggevonden op diverse archeologische voorwerpen. Net zoals de tekstenuit allerlei tijden en plaatsen stammen, verwerkt Hartke in zijn muziek ookeen diversiteit aan stijlen, van gregoriaans en sobere meerstemmigheid, totStravinskiaanse polyfonie met subtiele instrumentale kleuring en belijning.

Pay-Uun Hiu

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden