Klassiek

*****..

Frits van der Waa

Extase met hese liefdesviool
Janácek: Strijkkwartetten. Quatuor Diotima en Garth Knox. Alpha.

Extase met hese liefdesviool
Leos Janácek was al over de zestig toen hij verliefd werd op een getrouwde vrouw van bijna veertig jaar jonger. Daar kun je je vrolijk om maken, maar aan die passie hebben we wel een groot deel van Janáceks beste werken te danken, zoals zijn twee strijkkwartetten. De opname die het Franse Quatuor Diotima daarvan heeft gemaakt is gebaseerd op de nieuwe editie van Bärenreiter, die wat betreft het tweede kwartet (Intieme brieven) tot vele andere inzichten heeft geleid. Als extraatje heeft het kwartet een tweede opname van het stuk toegevoegd, waarin de altviool is vervangen door de viola d’amore, een weinig courant strijkinstrument met veertien snaren, waarvan de helft niet aangestreken wordt maar alleen mee resoneert. Dat was namelijk het instrument dat Janácek bij het componeren van zijn kwartet in gedachten had. Uiteindelijk verving hij de ‘liefdesviool’ door een altviool, omdat er balansproblemen optraden. Die zullen ook wel te maken hebben gehad met het feit dat een doorsnee-altviolist niet meteen uit de voeten kan met een viola d’amore.

Extase met hese liefdesviool
Het Quatuor Diotima heeft met Garth Knox een echte amore-specialist ingeschakeld die opgewassen is tegen Janáceks eisen. Het onderscheid is niet groot, maar in de solistische passages toch wel waarneembaar: de viola d’amore is iets heser dan de alt, en wekt door de sympathische snaren soms de indruk dat er twee instrumenten klinken. Belangrijker is dat deze uitvoeringen uitblinken door perfectie en gepassioneerdheid. De vier strijkers bewandelen alle registers tussen messcherp en verdroomd, en bereiken daarmee de toppen van extase en tederheid die Janácek hier nastreefde.

‘Verstoorde geest’ op de achtergrond
*****

‘Verstoorde geest’ op de achtergrond
Schumann. Vioolsonates. Carolin Widmann en Dénes Várjon. ECM.

‘Verstoorde geest’ op de achtergrond
De toelichter van de nieuwe ECM-cd met Schumanns drie vioolsonates wil dat de uitvoerders ‘in dit late werk’ Schumanns ‘verstoorde geestesgesteldheid’ aan het licht brengen zonder haar op de voorgrond te zetten. Laat dan maar zitten, zou je zo denken, vooral wanneer de uitvoeringen zo exemplarisch zijn als die van violiste Carolin Widmann en pianist Dénes Várjon. Alle aspecten komen aan bod: Widmann legt een grote emotionele reikwijdte in haar spel, en Várjon is een meester in het uitlichten van hoofdlijnen en het opklaren van het bij Schumann al gauw zo verstikkende vulwerk.

Historisch verantwoorde cellotoon
*****

Historisch verantwoorde cellotoon
Alkan en Chopin: cellosonates. Job ter Haar en Vaughan Schlepp. Quintone.

Historisch verantwoorde cellotoon
Charles-Valentin Alkan was drie jaar jonger dan Chopin, maar leefde veel langer. Hij was evenals zijn collega een groot pianovirtuoos. In de uitvoering die Job ter Haar en Vaughan Schlepp geven van zijn cellosonate uit 1857 verwijst de drukke pianopartij, uitgevoerd op een authentieke Erard, de klank van de cello af en toe naar de achtergrond. Dat heeft ook te maken met de benadering van Ter Haar, die opteert voor een slanke, bijna vibratoloze, maar niettemin historisch verantwoorde cellotoon. In de cellosonate van Chopin is de balans beter, vooral wanneer de cellist in een cadens-achtige passage opeens het achterste van zijn tong laat zien.

Flamboyant, maar wat eenzijdig
*****

Flamboyant, maar wat eenzijdig
Beethoven: Symfonie no. 2 en Kwintet op 16. Van Swieten Society. Quintone.

Flamboyant, maar wat eenzijdig
Beethoven-bewerkingen van Beethoven zelf, daar mag je niet neerbuigend over doen, en vooral de klankperspectieven van de Tweede Symfonie in pianotriobezetting zijn verrassend. De Van Swieten Society speelt flamboyant, maar de violen hebben een ietwat eenzijdige scherpte, en het fortepianospel van Bart van Oort is in de rappe delen niet altijd evenwichtig. Frits van der Waa

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden