klassiek

SLAAP EN WAKEN VAN BRITTEN..

****Benjamin Britten. Door Ian Bostridge en Berliner Philharmoniker o.l.v.Simon Rattle. EMI Classics.

'Slapen is verliezen', opende Arnon Grunberg vorig jaar zijnVermeerlezing. Is dat waar, dan is de nieuwe cd met drie van BenjaminBrittens liedcycli voor tenor en orkest er een van een absolute verliezer.Slaap, of in ieder geval een state of mind die niet in direct contact staatmet de dagelijkse werkelijkheid, is in het werk van Britten de poortwaardoor je zijn wereld binnenstapt. Een wereld van herenliefde enjongensdromen, die in slaap even aanvaardbaar als bedreigend lijkt - eenslaap die sust en verontrust.

De Engelse componist koos er ook de teksten voor die zich door meerderelagen van het bewustzijn bewegen: de geëxalteerde bewoordingen waarmeeRimbaud in Les Illuminations (door Britten op muziek gezet in 1939) zijnvisioen beschrijft, de uitgesproken Engelse romantische dichters inSerenade uit 1943 en Nocturne uit 1958. Op het continent en over de oceaanzochten zijn collega's naar nieuwe toontalen en nieuwe geluiden, Brittenzocht ondertussen naar talloze manieren om slaap te verklanken.

In de kwinten van de elfenhoorn (Serenade), de trage sprongen van defagot bij de milleniumslaap van de reuzeninktvis, de mijmeringen van dealthobo en de vertragende hartslag van de strijkers die oplost inflageoletten van eeuwige slaap (Nocturne). En natuurlijk door alles heende stem van de tenor - Brittens levensgezel Peter Pears, voor wie hij eengroot deel van zijn oeuvre componeerde - , op deze cd gezongen door IanBostridge.

Bostridge, bijgestaan door de Berliner Philharmoniker onder leiding vanSimon Rattle, heeft er ook de stem voor om te laveren tussen waken enslapen. Brits gereserveerd, een strakke, zachtglanzend gepolitoerde stem,nooit helemaal losgeslagen op golven van expressie, maar daarmee evenonpeilbaar als Morpheus zelf.

HIER GEEN STRIJKERSKOORTS

***Benjamin Britten: Death in Venice. Philip Langridge, Alan Opie, MichaelChance, BBC Singers en City of London Sinfonia o.l.v. Richard Hickox.Chandos.

'No sleep restores me', zingt de hoofdpersoon Aschenbach (tenor,uiteraard) in Death in Venice, Brittens laatste opera uit 1973. Inderdaad,slaap is de arena waar Apollo en Dionysos de strijd uitvechten tussen dedoor rede beheerste schoonheid en het wilde verlangen naar verboden liefde.Uiteindelijk ruimt Apollo het veld en blijft Aschenbach ten prooi aan zijnhartstocht voor de jongen Tadzio in het decor van het door choleragetroffen Venetië. Door de verfilming die Visconti twee jaar voor Brittensopera uitbracht, is de novelle van Thomas Mann niet meer los te denken vanMahlers vijfde symfonie. Bij Britten daarentegen geen verzengendestrijkerskoorts, maar een slingerbeweging tussen verwondering, verzet enberusting, overtrokken met een milde melancholie. Richard Hickox, die voorChandos ook Brittens andere opera's en het War Requiem opnam, brengt diedienstbaar tot uiting met Philip Langridge als een zeer aanvaardbareAschenbach.

KWAAD TOT IN DE TIENDE MACHT

****Benjamin Britten: The turn of the screw. Mahler Chamber Orchestra o.l.v.Daniel Harding, regie Luc Bondy. DVD Bel Air Classiques/Harmonia Mundi.

Dat Brittens opera's geraffineerd goed voor de theatrale handelinggecomponeerd zijn, valt uiteraard pas echt op wanneer een regisseur daaroptimaal gebruik van maakt. De dvd met de enscenering die Luc Bondy in 2001voor het Festival d'Aix-en-Provence maakte, laat een intrigerendeuitvoering zien van The Turn of the Screw. Bondy's regie is sober, maaruiterst inventief en effectief, zowel in het theater als op het scherm.Dankzij een geweldige cast waarin sopraan Mireille Delunsch uitblinkt alsgouvernante, wordt het libretto van Myfanwy Piper een boos sprookje vanHans en Grietje en Erlkönig bij elkaar, met het kwaad tot in de tiendemacht verheven en, natuurlijk, een slechte afloop.

Pay-Uun Hiu

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden