Klassiek POP JAZZ

Theo Loevendie en Peter Schat vieren dit seizoen memorabele verjaardagen (70 en 65 jaar). Het Nieuw Ensemble (opgericht naar aanleiding van een stuk van Loevendie) bestaat ook weer 20 jaar en viert dat in maart met een speciaal concert ('De wereld is een gekkenhuis')....

Nieuwe producties bij de Nederlandse Opera zijn het 'Konversationsstück für Musik' Capriccio van Richard Strauss (regie Andreas Homoki), Brittens Peter Grimes, Wagners Tristan und Isolde in regie van Alfred Kirchner en met het Rotterdams Philharmonisch onder leiding van Sir Simon Rattle, en de 'Anti-Tristan' Król Roger van Karol Szymanowski. Regisseur Willy Decker en dirigent Edo de Waart nemen een nieuwe enscenering van Boris Godoenov op zich. De Nationale Reisopera verzorgt de wereldpremière van Huub Kerstens' Creon en een enscenering van Peter Maxwell Davies' Cinderella met een heleboel kinderen uit Enschede en omstreken. Opera Zuid viert dit seizoen het tienjarig jubileum met producties van Don Pasquale (Donizetti), Le nozze di Figaro (Mozart) en La Fanciulla del West (Puccini).

Meer opera in concertvorm bij de Matinee op de vrije zaterdag (VARA/VPRO/NPS). Opvallend zijn de korte opera's van Ferruccio Busoni (Turandot) en Paul Hindemith (Das Nusch-Nuschi) door het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor onder leiding van Gerd Albrecht, en De Spelers van Sjostakowitsj en Maddalena van Prokofjev door het Radio Symfonie Orkest met solisten van het Bolsjoi Theater onder leiding van Eri Klas. Een absolute aanrader op het gebied van nieuw muziektheater is de concertuitvoering van de kameropera What next? van Elliott Carter door de Tallis Scholars en het Radio Kamerorkest.

Ook bij de ensembles is het hedendaags muziektheater vertegenwoordigd met Elegy for Young Lovers van Hans Werner Henze (Schönberg Ensemble) en de reprise van het fascinerende A King, Riding van Klaas de Vries (Asko en Schönberg Ensemble). Wereldpremières zijn er te verwachten van Mauricio Kagel (Entführung im Konzertsaal), Sofia Goebajdoelina, Marc-Anthony Turnage, Peter Adriaansz, Klas Torstensson en Klaas de Vries. Nieuw Sinfonietta Amsterdam speelt diens Preludium, Interludium en Postludium, samen met Beethovens Grosse Fuge in de versie voor strijkorkest.

De gespecialiseerde gezelschappen in oude muziek besteden veel aandacht aan Händel, Haydn en Bach. Het Combattimento Consort heeft Brandenburgse Concerten (reconstructie van de eerste versies), het Weihnachts Oratorium en de Matthäus Passion op de agenda gezet en in maart het oratorium Israel in Egypt van Georg Friedrich Händel. Twee maanden later is hetzelfde stuk te horen bij de Nederlandse Bach Vereniging. Verder Bachs Johannes Passion en de Matthäus (die in Naarden). Het Nederlands Kamerkoor en het Orkest van de Achttiende Eeuw hebben een Haydn voor kinderen (De schepping) en eén voor grote mensen (Die Jahreszeiten).

De grote orkesten hebben als gebruikelijk hun grote series voor grote zalen. De serie A van avontuur en avantgarde van het Concertgebouworkest draagt zijn naam met ere: behalve wereldpremières van Wolfgang Rihm, Gija Kantsjeli en de jarige Peter Schat, zijn er eerste Nederlandse uitvoeringen Ives' Concord Sonata in de orkestratie van Henri Brant en van werken van Janácek, Sibelius en Colin McPhee. Ook het Concertgebouworkest speelt Haydns Schöpfung, maar dan onder leiding van Nikolaus Harnoncourt.

Het door de Raad van Cultuur bedreigde Noordhollands Philharmonisch Orkest begint zijn eerste seizoen met de jonge chefdirigent Micha Hamel en een bijzondere serie over het laatste decennium van de twintigste eeuw, waarin nieuw werk van veel Nederlandse componisten: De Kemp, Jeths, Ford, Numan, De Vries (wederom), artistiek adviseur Peter Jan Wagemans en Hamel zelf. Het eveneens bedreigde Nederlands Kamerorkest hoopt dit onheil af te wenden met een Mozart-Marathon onder leiding van pianist/dirigent Christian Zacharias (en Wiener Café met Sachertorte).

Ook bij het Residentie Orkest treedt een nieuwe chefdirigent aan. Jaap van Zweden doet er onder meer een Beethovenserie en op 12 en 13 oktober een uitvoering van Mahlers Tweede Symfonie, met medewerking van sopraan Charlotte Margiono en alt Birgit Remmerts. Beide dames lopen daarna regelrecht in de armen van Edo de Waart voor een uitvoering van dezelfde symfonie met het Radio Filharmonisch Orkest op 15 december in Vredenburg.

POP

Ondanks de jammerklacht uit de platenindustrie over gederfde inkomsten door het thuiskopieren of het downloaden van muziek op internet, wordt door die industrie het ene megasucces na het andere gescoord. In de eerste helft van dit jaar, traditioneel altijd een wat moeilijkere periode dan het najaar, werden in de Verenigde Staten diverse verkooprecords gebroken. Britney Spears, N'Sync en Eminem schoten in luttele weken naar verkoopcijfers ver boven de vijf miljoen.

Met dat thuiskopiëren valt het wel mee, zou je zo zeggen. Bovendien werken artiesten dit zelf in de hand want er zijn al nummers van enkele grote najaarsreleases van internet te plukken, gewoon te vinden op de officiële websites. Zo deden al lang voor het verschijnen van Music, de nieuwe single van Madonna, slecht klinkende opnamen de ronde die in elk geval aangaven dat de zangeres creatief nog lang niet is uitgeblust. Sterker nog: Music behoort tot het allerbeste dat Madonna ooit opnam. Op haar vorige plaat Ray Of Light overtrof ze zichzelf al, Music belooft nog beter te worden.

De nieuwe Madonna is een van de drie belangrijkste najaarsreleases. Een andere is de nog tittelloze tiende studioplaat van U2, waarvan ook fragmenten op hun website U2.com beloofd worden. De immer bescheiden Bono verklaarde eerder dat het een uiterst simpele popplaat zou worden, zoals de Beatles die eens maakten. Die durft, we zullen zien.

En dan is er Radiohead, de groep die zich voor de onmogelijke taak gesteld ziet het bejubelde OK Computer uit 1997 van een vervolg te voorzien. Van de tien nieuwe nummers die ze her en der al live ten gehore hebben gebracht, schijnt het meest toegankelijke, Knives Out, niet eens de nieuwe plaat te halen. Maar ook het overige nieuwe werk klonk live zo overrompelend dat de tot Kid A gedoopte plaat er een wordt om naar uit te kijken.

Overig nieuw werk uit Groot-Brittannië: een nieuwe Robbie Williams, een compilatie van Blur en nieuw platen van Placebo en Travis. Naar verluidt zal er dit jaar ook een nieuwe cd van Pulp verschijnen.

Stories From The City, Stories From The Sea is de titel van de nieuwe PJ Harvey, die eind oktober uitkomt. Een release die ongetwijfeld gevolgd gaat worden door een tournee. Ook megasterren als Jennifer Lopez en Barbra Streisand komen, heel slim, net voor de kerst met nieuwe platen. Maar artistiek interessanter belooft de nieuwe, derde, studio-cd van Maxwell te worden. Hij heeft na zijn vorige, mislukte Embrya wat goed te maken.

Met nieuwe platen van Bl & lsquor;f en Ilse de Lange en een live-cd van Doe Maar heeft ook de Nederlandse platenindustrie drie bestsellers in spé, en hopelijk zal ook de nieuwe plaat van de Postmen dit jaar nog verschijnen.

Voordat het najaarsoffensief zal losbarsten zijn er de komende weken een aantal belangrijke concerten. Radiohead heeft na de uitputtende achttien maanden durende tournee bij het verschijnen van OK Computer besloten de zaken anders aan te pakken. Een bescheiden Europese tour in een speciaal ontworpen tent zal op 15 en 16 september Nijmegen aandoen. Tijd om bij te komen is er niet want op 20 september volgt er het Nederlandse afscheidsop treden van de Smashing Pumpkins, eens de meest opwindende liveband ter wereld.

Wanneer Underworld in een Nederlandse concertzaal is te zien, is nog niet duidelijk. Fans van deze tot duo gereduceerde band moeten het doen met een optreden op Lowlands en met de eerdaags te verschijnen live-cd Everything, Everything. Meer dan een jaar hebben Karl Hyde en Rick Smith gewerkt aan de selectie van livebeelden en video-animaties en het resultaat is niet minder dan spectaculair. Beeld en geluid zijn zo subliem, dat je voor de ultieme Underworld-beleving de deur niet meer uithoeft.

Jazz

De JazzMarathon in Groningen keert na een jaar stilte terug met een kortere naam en een bredere opzet. De Marathon, 14 en 15 oktober in de Oosterpoort, brengt naast jazz voortaan ook ander actueel geluid, zoals het punktrio Maniacs met het Egyptische ensemble Sharkiat. Verder het saxofoonkwartet ROVA en NPS-compositieopdracht voor trompettist Eric Vloeimans.

De ZomerJazzfietsTour presenteert op zaterdag 2 september avontuurlijke muziek in tien West-Groningse dorpjes, verbonden door een schilderachtige fietsroute. Concerten vanaf 12 uur 's middags door onder anderen Benjamin Herman Trio, Eddie Prevost, Eugene Chadbourne, Tobias Delius, John Surman, Keshevan Maslak.

Het JVC Jazz Festival haalt 25 oktober pianist Ahmad Jamal naar het Amsterdamse Concertgebouw, met diens 70th Birthday Celebration Quartet en tenorist George Coleman, plus de band van tenorist Joshua Redman. Verder in het Concertgebouw: Dee Dee Bridgewater (30 oktober), Simon Nabatov (2 november), Mingus Big Band (27 november), Dave Holland Octet & James Carter (20 maart 2001).

Samen met het Amsterdamse Bimhuis brengt het Concertgebouw de concertserie 'de Hollandse School', met Misha Mengelbergs Instant Composers Pool, een Monk-programma door Maarten Altena, Guus Janssens 'Hollywood' en Cor Fuhlers Corchestra. In het Bimhuis verder BassDrumbone (6 oktober), Bill Holman (14 oktober), Hermeto Pascoal (28 oktober), Sylvie Courvoisier & Suzy Ibarra (2 november), Greg Osby (23 november), Dave Douglas & Misha Mengelberg (december).

Onder de werktitel 'Eric Dolphy 2000' debuteert eind oktober een nieuw sextet met saxofonist Willem Breuker, trompettist Eric Vloeimans en drummer John Engels. Engels gaat in november ook op tournee met gitarist Jan Kuiper en tenorist Bennie Wallace.

Pianist Rein de Graaff tourt in oktober met saxofonist James Moody, in maart 2001 met trombonist Julian Priester en altist Gary Bartz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden