Klachten over museumtoeslag

Bezoekers morren over de toeslag die musea heffen bij grote exposities. Zwaaien met de Museumkaart volstaat vaak niet meer.

Beeld Hilde Harshagen

'Weer zo'n museum dat niet tevreden is met de bijdrage van de museumkaart en dus meent overal een toeslag voor te moeten vragen. Waardeloos', schrijft 'Peter K.' op internet na een bezoek aan Museum Beelden aan Zee. Hij moest 2 euro extra betalen voor bezichtiging van de expositie Grandeur.

Beproeving

Op papier geeft de Museumkaart gratis toegang tot vierhonderd musea. Maar geregeld moet bij de kassa toch nog de portemonnee worden getrokken. Elke bezoeker van het Cobra Museum moet nu bijvoorbeeld 5 euro extra betalen voor de tentoonstelling met werken uit de Guggenheim-collectie. Paleis Het Loo vraagt per bezoek aan Grace Kelly 3 euro extra, Museum Gouda 2 euro meer voor Rembrandt in zwart wit.

Harde cijfers ontbreken. Maar op internet zijn in korte tijd dertig voorbeelden te vinden van tijdelijk verhoogde toegangsprijzen in de afgelopen jaren. Vooral bij grote exposities met veel kunst uit het buitenland lijkt de toeslag eerder regel dan uitzondering te zijn.

De Museumvereniging vraagt alle musea de tijdelijke prijsverhogingen 'ruim vooraf' te melden, zodat kaarthouders op de hoogte kunnen worden gesteld. Niettemin stelt de belangenvereniging geen gegevens te hebben. 'We beschikken niet over een waterdicht bestand van alle toeslagen', aldus directeur Siebe Weide.

De toeslag is vooral voor de mensen aan de kassa een beproeving, zegt een woordvoerder van het Cobra Museum. 'Zij krijgen vijf maanden lang van Museumkaarthouders te horen dat die de toeslag niet leuk vinden. In ons gastenboek zien we daarover ook klachten.'

Buitenlandse bruiklenen

De tijdelijke prijsverhoging is voor een groot deel het gevolg van de hoge transport- en verzekeringskosten, stelt het museum. De werken die het Guggenheim Museum in New York uitleende, hebben een verzekeringswaarde van 140 miljoen euro. Dat maakt de premie duur. De schilderijen mochten bovendien niet in één Boeing de oceaan over worden gevlogen, om het risico van verlies te spreiden. 'Daarnaast moeten we ook nog het Guggenheim betalen. Je koopt als het ware het concept. Voor een middelgroot museum als het Cobra is dat best veel.'

Koploper toeslagen heffen is misschien wel Boijmans van Beuningen. Het Rotterdamse museum verhoogde de toegangsprijs met 3 tot 5 euro bij vrijwel alle grote exposities: die over Brancusi, Rosso en Man Ray (2014), Kokoschka (2013), Van Eyck (2012), Van Dongen (2010) en Charley Toorop (2008).

Ook The Future of fashion is now, te zien vanaf 11 oktober, kent een toeslag van 2 euro. 'Die tentoonstelling kost 8 ton', zegt directeur Sjarel Ex. 'We laten 75 jonge talenten zien die van zes continenten komen. Als je tentoonstellingen op hoog niveau wilt maken, met veel buitenlandse bruiklenen, moeten we wel toeslagen heffen. De expositie over Van Eyck kostte bijvoorbeeld 4 miljoen.'

Hij zegt te begrijpen dat Museumkaarthouders de toeslag 'als een klap in het gezicht kunnen ervaren', maar stelt dat minder tentoonstellingen of minder bruiklenen uit het buitenland het enige alternatief is. 'Dat willen we natuurlijk niet. Een museum dat reuring brengt, levert de stad ook veel geld op.'

Ook Benno Tempel, directeur van het Gemeentemuseum in Den Haag, verdedigt de 2,50 euro die zijn museum vanaf 20 september extra vraagt voor de tentoonstelling van werken van Mark Rothko. 'Toeslagen zijn noodzakelijk om dingen mogelijk te maken. Maar we moeten wel oppassen dat er geen wildgroei komt.'

Volgens hem zijn de bezuinigingen niet vreemd aan de populariteit van de tijdelijke prijsverhoging. 'Het grootste deel van de uitgaven van een museum gaat naar het beheer en behoud van een collectie. Op die vaste kosten kun je niet veel bezuinigen. Ik kan niet de opdracht geven: zet vannacht de klimaatbeheersing maar uit. Dus moet je vooral bezuinigen op de activiteiten. Dan krijg je toeslagen.'

Geen maatregelen

De Museumvereniging stelt geen voorstander te zijn van de tijdelijke prijsverhogingen, die in het geval van 'bijzondere tentoonstellingen' geoorloofd zijn. Directeur Weide benadrukt dat de Museumkaarthouder nog steeds goedkoper uit is: bezoekers die een toegangskaartje moeten kopen, dienen ook de toeslag te betalen.

Toch zegt hij zich te kunnen voorstellen dat kaarthouders zich bekocht voelen. 'Maar dan heb je het wel over de groep die veel naar tentoonstellingen met internationale kunst gaat. Wij hebben ook veel gezinnen die graag naar het Openluchtmuseum of Spoorwegmuseum gaan.'

Weide ziet geen aanleiding voor maatregelen. 'In onze beleving is het geen probleem. Het regent hier geen klachten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden