Drama

Killing them softly

Anti-gangsterfilm, gestript van alle romantiek

Jackie Cogan (Brad Pitt) houdt niet van het emotionele gedoe dat bij een moord komt kijken. Zijn slachtoffers huilen, smeken, plassen in hun broek, roepen om hun moeder. Genant vindt hij dat. Liever mikt hij ze op afstand een kogel door het lijf. Desnoods huurt hij een collega in om de klus voor hem op te knappen.

Cogan is een welbespraakte huurmoordenaar - achterovergekamd haar, ringbaardje, oranjekleurige glazen in zijn zonnebril - die is ingehuurd om de overvallers van een illegaal kaartspel te vermoorden. De overvallers, een meelijwekkend wanhopige junkie en een allround sufkop, werken op hun beurt in dienst van een lokale sjacheraar in een van de meest vervallen buurten van New Orleans.

Killing Them Softly speelt zich af tegen de achtergrond van de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2008, en is gebaseerd op het misdaadverhaal Cogan's Trade van George V. Higgins uit 1974, waarin het economische en morele failliet van de Amerikaanse samenleving aan de kaak werd gesteld. Net als in zijn magnifieke en van alle glamour ontdane anti-western The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford (2007) trekt de eigenzinnige Nieuw-Zeelander Andrew Dominik een overtuigende wereld op die louter lijkt bevolkt door bange, eigengereide mensen.

Organisator van het kaartspel Markie valt op door zijn manke loopje, asgrauwe huid en bloeddoorlopen ogen; een knappe vertolking van Ray Liotta, als een compleet afgeleefde versie van zijn personage in Goodfellas. Onvergetelijk is James Gandolfini als huurmoordenaar Mickey, een geperverteerde, ongeschoren variant op Tony Soprano, die veel te veel drinkt en vertelt over hoertjes van vroeger.

Op fascinerende wijze stoeit Dominik met het imago van zijn personages, en daarmee met het beeld van de gangster in klassieke Amerikaanse misdaadfilms. Soms flirt hij even met het hip en cool van een regisseur als Quentin Tarantino - tijdens de entree van Pitts personage swingt The Man Comes Around van Johnny Cash op de soundtrack - maar tegelijk is ook deze Jackie Cogan ogenschijnlijk het enige personage dat controle heeft over zijn eigen functioneren, een poppetje in een systeem waarin niemand elkaar vertrouwt en iedereen onder druk staat van iemand die zich hoger op de ladder bevindt.

Zo maakt Dominik van Killing Them Softly een anti-gangsterfilm, gestript van alle romantiek die vrijwel onlosmakelijk met het genre verbonden is. Geweld is hier niet cool of lollig, maar naar en gemeen. Wanneer een personage met doffe klappen in elkaar wordt geslagen, is vooral het griezelig geloofwaardige geluid van een gebroken neus te horen.

Visueel is de film soms wonderlijk komisch. Een flashback die toont hoe een mislukte gangster zichzelf van kant maakt, terwijl hij een auto in de fik probeert te steken, laat zich zelfs kijken als briljante slapstick. Maar nog sterker is de scène waar de junkie tijdens een dialoog een portie heroïne in zijn arm spuit, waarna via beeld en geluid (filters, zooms, vertragingen) zijn drugsroes zo nauwkeurig mogelijk wordt benaderd. Het zijn sterke, originele zijpaadjes die de ondergang van deze verzameling sukkelaars perfect illustreren.

Ondertussen belooft Barack Obama, aan de vooravond van de verkiezingen die zijn eerste termijn zouden inluiden, tijdens een aantal scènes op een tv op de achtergrond betere tijden. Dat voelt wat cynisch en belerend - show, don't tell is een wet die juist voor een film als deze zou moeten gelden. Maar het is zonde om een filmmaker die zo'n nadrukkelijke, geslaagde eigen stijl hanteert daarop af te rekenen. Killing Them Softly is een uitdagende, weerbarstige, unieke en ontregelende film die niet alleen de toeschouwer, maar ook het gangstergenre vastpakt, door elkaar schudt, uitkleedt en heerlijk verward achterlaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden