Kijkersprotest tegen NPO

De NPO gaat te ver in haar drang naar centralisatie, zeggen de ledenraden van de omroepverenigingen. 'Ook programma's met een kleine doelgroep hebben bestaansrecht.'

null Beeld Merel Corduwener
Beeld Merel Corduwener

In de strijd om de macht binnen de publieke omroep staat een nieuwe speler op. De ledenraden van de zes grote omroepverenigingen verzetten zich gezamenlijk tegen de plannen van de staatssecretaris en de NPO om het omroepbestel verder te hervormen.

Het is voor het eerst dat omroepverenigingen de handen ineenslaan en zich uitspreken over de koers van publieke omroep. De ledenraden van de zes omroepen sluiten zich aan bij het protest: van fusieomroep AvroTros (686 duizend leden) tot de VPRO (340 duizend) en Omroep Max (345 duizend). Samen hebben ze ruim 3,3 miljoen leden. 'In principe houden wij ons als vereniging bezig met ledenactiviteiten en praten we mee over programma's', zegt ledenraadslid Relus Breeuwsma van AvroTros. 'Maar het wordt nu zo serieus dat we ons beraden op actie.'

Breeuwsma doelt op twee ontwikkelingen in omroepland. Staatssecretaris Sander Dekker (Media) wil een centralistische publieke omroep met meer zeggenschap voor het bestuur van de NPO, ten nadele van de omroepen. Een voorstel tot wijziging van de Mediawet is vorige week naar de Raad van State verstuurd en wordt naar verwachting na de zomer behandeld in de Tweede Kamer.

Nieuw beleidsplan

Daarnaast verschijnt in juni het nieuwe beleidsplan van de NPO. Uit een vorige maand uitgelekt concept blijkt eveneens dat het tweekoppige bestuur van de NPO de touwtjes in Hilversum steviger in handen neemt. Zo moet de programmering centraler tot stand komen en kunnen niet alleen omroepen, maar ook externe partijen plannen indienen. Ook moeten omroepen straks hun begroting delen met de NPO en mogen ze geen programma's meer uitzenden op hun eigen platformen of via sociale media. De NPO wil dat alle communicatie verloopt via NPO.nl.

Omroepdirecteuren als Jan Slagter (Omroep MAX) en Lennart van der Meulen (VPRO) spraken de afgelopen maanden al vaker hun zorgen uit over deze koers. Zij vrezen 'eenheidsworst' en een einde van de pluriformiteit, die volgens hen juist de kracht is van het omroepbestel. Ook de ledenraden sluiten zich nu dus aan bij dit geluid. Breeuwsma: 'De NPO kan één ding hartstikke goed: coördineren. Maar schoenmaker, houd je bij je leest. De leden moeten beslissen over de omroep, niet de NPO. Natuurlijk willen we efficiënt werken, maar rendement is niet het enige dat belangrijk is. Ook programma's met een kleine doelgroep hebben bestaansrecht.'

Volgens Marianne van der Sloot, voorzitter van de KRO-ledenraad, laat het op handen zijnde beleid zich moeilijk verdedigen. 'Het kabinet wil een participatiesamenleving met actieve burgers, waar alles op een zo laag mogelijk niveau wordt geregeld. Het huidige omroepstelsel, waarin ledenverenigingen meedenken en meebesluiten, voldoet juist aan veel van die criteria.'

Jan Slagter. Beeld ANP
Jan Slagter.Beeld ANP

Diversiteit

Bovendien, stelt Van der Sloot, verdwijnt door de nieuwe plannen de diversiteit. 'Je moet de NPO als overkoepelende organisatie vergelijken met de KNVB. Nu is het net alsof de KNVB alle voetbalclubs op één hoop zou gooien, van Ajax tot Feyenoord en FC Twente, en vervolgens het elftal KNVB 1 tegen KNVB 2 laat spelen. Alles waardoor mensen zich met een voetbalclub, of omroep, verbonden voelen, verdwijnt daardoor.'

Het onder jongeren populaire hiphopkanaal 101Barz (BNN) voert sinds vorige week actie tegen haar opheffing en krijgt daarbij veel bijval van fans. 'Jongeren kijken via YouTube naar 101Barz', zegt BNN-ledenraadslid Zakaria Taouss. 'Daardoor heeft BNN veel nieuwe leden gekregen. Waarom zou je uitzenden via YouTube verbieden? Met de NPO voelen zulke jongeren zich niet verbonden. Als ik fan ben van FC Twente, ga ik ook niet naar de website van de KNVB.'

Woensdag vond in de Tweede Kamer een hoorzitting plaats met de vertegenwoordigers van alle ledenraden. Volgens AvroTros-vertegenwoordiger Breeuwsma toonden Kamerleden zich verrast over de eensgezindheid van de omroepen. 'Iemand van de EO hield daar een warm pleidooi voor het programma Spuiten en Slikken (BNN). Dat laat zien dat we dit nieuwe beleid niet zomaar over onze kant laten gaan.'

De aspirant-omroepen WNL (53 duizend leden) en PowNed (51 duizend) sluiten zich niet aan bij het protest. 'Als aspirant-omroep hebben wij een andere positie. Bovendien willen we graag meer zendtijd. Daarom vinden we het juist goed dat er meer budget komt voor vrije initiatieven en dat niet alles zomaar naar de oude omroepen gaat', aldus WNL-voorzitter Bert Huisjes

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden