'Kijk uit, hij hep een blaffer!'

'BEST KARRETJE hep je daar gepikt, Dan', roept de man naast de bestuurder enthousiast. Dan, zijn makker in het kwaad, is het met hem eens....

Wim Wirtz

De volgende dag brengt politieinspecteur Lloyd een bezoek aan Paul en Ina Vlaanderen met de mededeling dat hun gestolen auto is teruggevonden. 'Sapristi', bromt Paul Vlaanderen bewonderend. 'Dat noem ik knap werk.' De auto lag total loss in een greppel, vertelt de inspecteur. De dief zat nog achter het stuur, met twee kogels in z'n hoofd. 'Ach nee', reageert Ina ontzet.

Als de inspecteur vertrekt, is het hoorspel een dikke vijftien minuten gevorderd. De seconden en minuten tikken zichtbaar weg op de display van de pc. Maar je merkt het nauwelijks. De spanning in de luidsprekerboxjes houdt de aandacht gevangen. Je hoort stemmen vol deftigheid, emotie en gedragen woorden, die gepaard gaan met geluiden van piepende deuren, knarsend grind, rijdende auto's, een ontploffende bom, ouderwets rinkelende telefoons en aanzwellende violen - vooral veel aanzwellende violen.

Privé-detective en auteur Paul Vlaanderen (Jan van Ees) en zijn vrouw Ina (Eva Jansen) leven hun leven in de taal van de elite. Hun woorden klinken als weurden, die niet worden gehoord, maar geheurd. Ze bewegen zich op het niveau van de politiecommissaris te Londen, gerespecteerde kunstenaars en rijke zakenmensen, maar Paul is niet te beroerd om crimineel gespuis desnoods met lijfe lijk geweld een lesje te leren.

I

N DE JAREN vijftig en zestig - en zelfs nog kort voor de Tweede Wereldoorlog - was het geesteskind van Francis Durbridge een begrip in hoorspel luisterend Nederland. Hele familiestammen bleven ervoor thuis, zeurende kinderen mochten ervoor opblijven, en nog jaren daarna bleven de stemmen van Paul en Ina ('O Paul'; 'Stil maar liefje') in de hoofden van ouderen rondzoemen alsof Paul Vlaanderen nog altijd wekelijks op de radio te horen was.

Het Nederlands Audiovisueel Archief (NAA), waar meer dan vijfduizend hoorspelen worden bewaard, heeft deze maand het hoorspel Paul Vlaanderen en het Milbourne-mysterie op cd uitgebracht. Het album is onderdeel van een dertiendelige serie, Uit de Schatkamer van de Nederlandse Radio, die onder meer De familie Doorsnee omvat, hoorspelen van recentere datum (De Cock en de harlekijn en Ratten op de trap) en gedramatiseerde biografieën als Het matrassengraf over het leven en werk van de Duitse dichter Heinrich Heine.

De drie Paul Vlaanderen-cd's (212 minuten) ademen de sfeer van ouderwetse, brave, Britse kneuterigheid in een wereld die uit rangen en standen is opgetrokken. In die wereld zoekt Paul Vlaanderen inventief zijn weg naar de moordenaar, vergezeld van zijn onafscheidelijke Ina ('dat aardige vrouwtje van je') die als slimme en charmante echtgenote op de achtergrond natuurlijk niet geacht wordt een grote bek op te zetten.

Het is prachtig om te horen: de herkenningsmelodie, de nadrukkelijk gesproken dialogen ('En voor ik het vergeet Charley: dank je dat je m'n leven hebt gered'), de muzikale intermezzo's en de spanning die ijverig wordt opgebouwd om de luisteraar op de golven van zijn verbeelding bij de les te houden. Het is jammer dat de Senioren Omroep Nederland het thema al min of meer heeft gemonopoliseerd. Anders zou je zeggen: het hoorspel moet terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden