Nieuw Vensternetwerkeffect

Kelli van der Waals belandde in een ‘instagrambare’ pannenkoekentent in Parijs dankzij het netwerkeffect

Kelli van der Wals werpt in deze rubriek een blik op onlinecultuur.

HolybellyBeeld Instagram

Het wijkje rond Canal Saint Martin in Parijs is een uitzonderlijk instagrambaar stukje wereldstad. Eigenwijze winkeltjes hebben vlieringen en trapjes, glazen deuren met gietijzeren randen en open kasten vol handgemaakte confituurtjes.

Op de stoep staan eclectische rijtjes bloempotten en lopen Franse modelkinderen in snoezige pakjes. Elke straat bevat minstens een ‘plantenatelier’ en twee redenen om een foto van jezelf te maken. Tijdens mijn recente verblijf was het bovendien zomers weer, dat helpt ook mee.

Door bezoekersogen was hier goed te zien hoe sociale media een rol spelen in het vormen van het straatbeeld. Niet alleen vanwege die overduidelijke insta-esthetiek (is ‘instathiek’ al gemunt?), of het geluid van Airbnb-rolkoffertjes door voorheen rustige straten, maar ook omdat toeristen én bewoners zich door sociale media laten sturen in het maken van hun keuzes. De ene gebruiker luistert namelijk graag naar de ander, of een meerderheid van anderen – hun meningen strak georganiseerd door een algoritme en overal makkelijk te checken nu mobiel internet over de Europese grens hetzelfde kost als thuis. Daardoor is ons dataverbruik op vakantie met 435 procent gestegen, zo meldde de NOS vrijdag.

Als iemand langs een restaurant loopt met een telefoon in zijn hand en een oog op de telefoon, de pas vertraagt en even later omkeert, dan weet je dat hij net een goede score op Tripadvisor heeft gezien. Zo bepalen we samen waar het druk is. Natuurlijk zijn er gidsen en recensenten, maar onze online peers zijn altijd het dichtstbij.

Zelfs als je het niet opzoekt: de hotelkamer was nog niet klaar toen Google ons voor het ontbijt van de volgende dag alvast een duwtje gaf in de richting van een zaakje genaamd Holybelly. Tijdens een kleine oriëntatie op de buurt op Google Maps was mijn vinger per ongeluk omhoog geschoven en meende Google dat ik aan het ‘verkennen’ was. Daar moest ik heen, vond Google, want iedereen vond het daar leuk.

Googles standpunt werd door buurtgenoten onderschreven, de pannenkoeken zouden er mythisch zijn en we konden maar beter op tijd komen, want soms kwam de rij tot halverwege de volgende straat.

De volgende ochtend schoven we tijdig aan in de stoet die er reeds stond, we hadden de verleiding van de online massa niet kunnen weerstaan. Om ons heen stonden scherp geklede kosmopolieten met rolkoffers in de hand. De verwachtingen waren hooggespannen.

Een belangrijke factor bij het succes van een sociaal medium is een fenomeen dat ‘het netwerkeffect’ wordt genoemd: hoe meer mensen eraan meedoen, hoe waardevoller de service wordt. Als vijf van je vrienden op Facebook zitten, zal je minder geneigd zijn je in te schrijven dan wanneer je hele omgeving erop zit. Meer gebruikers leiden tot meer gebruikers. Dat exponentiële effect heeft Tripadvisor, Yelp en Instagram groot gemaakt. Op hun beurt versterken zij het netwerkeffect op straat. Goede gebruikersrecensies en Instagramplaatjes werken als een vliegwiel. Een vroege bezoeker vindt het goed, zijn volgers gaan ook kijken, zetten er wat moois over op hun timeline, prikkelen hun volgers, de volgers van volgers, enzovoort.

Eindelijk binnen was Holybelly wat je kon verwachten. Hippe obers, veel planten en een stoere bar. Een uitstekende instathiek, kortom. Van de tien gasten naast ons bekeken er zeven hun eten door de lens van een smartphone.

De ‘mythische’ pannenkoeken bleken gewoon prima. Zeker geen rechtvaardiging voor die lange rij. Na de rekening liepen we verwachtingsvol naar buiten om te zien tot waar de mensen nu stonden. Was het erg lomp om dáár een foto van te maken? Terwijl we een goede hoek zochten, ontdekten we pal naast Holybelly de Pancake Sisters. Zelfde soort tentje, zelfde soort pannenkoeken. Er was nog plek, maar niemand uit de lange rij die daar ging zitten. Bij het netwerkeffect hoort namelijk ook de lock in: een nieuwkomer kan maar moeilijk concurreren met de gevestigde orde. Niet doordat de kwaliteit lager is, maar omdat hij naast de kritische massa heeft gegrepen.

Wellicht iets om aan te denken, voor u op vakantie in de sociaal gegenereerde rij gaat staan. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden