Kek flatje voor trambestuurders

Een kunstenaar geeft de trambestuurders hun terras aan de Zuidas terug. ‘Mijn werk gaat over hoe je ruimte ervaart.’..

Op de stoep van de veredelde bouwkeet van het GVB naast station RAI in Amsterdam staan trambestuurders te roken. ‘Dit is ons terras’, zegt er één. Onlangs weigerden ze in te stemmen met een nieuw onderkomen in een groot kantoorpand: ze willen buiten kunnen staan. Weten ze ook dat hun nieuwe wachthuis straks onderdeel wordt van een kunstwerk? ‘Dat schijnt ja.’

Toen kunstenaar Krijn de Koning voorstellen mocht doen voor dit onderdeel van de Zuidas, een rafelrand met de bedrieglijk zwierige naam Vivaldi, viel zijn oog op dit onooglijke gebied. Het eindpunt van tram 4 en het daarachter gelegen NUON-terrein: een verzameling grijze dozen en onduidelijke apparaten op een afgesloten gebied. Een groot architectenbureau suggereerde eerder er maar een hoge muur omheen te zetten.

Maar nee: straks zitten de trambestuurders in een gebouwtje met een grote, kleurige folly (een aanbouw zonder functie) in typische De Koning-stijl. ‘Een miniflatje op grote schaal, met veel te grote deuren en ramen’, zegt hij zelf. Het NUON-plan en een nieuw, tijdelijk werk van Krijn de Koning zijn te zien in Platform 21.

‘Mijn werk gaat altijd over plaats en ruimte. Hoe een ruimte je ervaring bepaalt, en hoe dat anders kan’, zegt Krijn de Koning (1963). Hij werkte in musea, in huizen, kerken, een bunker en binnenkort in een onderzeeërloods in Frankrijk.

In de trommelvormige bovenzaal van Platform 21, een schitterende kapel uit de jaren vijftig, legt hij de laatste hand aan een installatie. ‘In deze zaal is het centrale bovenlicht het belangrijkste’, zegt hij. ‘Dat had een religieuze functie, het licht daalt hier op je neer. En alles is gericht op het midden. Dat centrale wilde ik doorbreken.’ Straks gaan bezoekers een omgekeerde weg, via gangen en doorkijkjes.

Zo’n radicale oplossing kon De Koning zich buiten niet veroorloven. De klus op de Zuidas is zijn grootste stedebouwkundige opdracht tot nu toe, en permanent van aard bovendien. Hij wil ervoor zorgen dat het NUON-terrein en omstreken van een grimmige zone verandert in een ruim plein. Het zal slechts deels te betreden zijn, maar toch een geheel lijken.

‘Een terrein waar je niet op mag komen, is eigenlijk een probleem’, zegt hij. ‘Ik wil dat probleem neutraliseren door het te gebruiken.’ Nu maakt hij een heel groot plein van zwarte bakstenen waar het NUON-terrein als een Fremdkörper middenin ligt. Een paar kleuraccenten, waaronder een (al gerealiseerd) transformatorhuis en de folly op het wachthuisje, markeren het plein dat zo een oostelijke ‘poort’ moet worden voor de Zuidas. In 2009 moet het klaar zijn.

De Konings ingreep ziet er op maquette helder uit, maar zal in de praktijk de concurrentie aan moeten met de omliggende gebouwen en vooral de snelweg. Maar die weg gaat ondergronds – misschien wel het beste Zuidas-plan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden