Recensie The Beauty Queen of Leenane

Keja Klaasje Kwestro en Jacqueline Blom zijn allebei hilarisch in The Beauty Queen of Leenane ★★★★☆

Het stuk van Martin McDonagh is snoeihard, maar regisseur Bjørseth voegt er humor en lichtheid aan toe. 

Keja Klaasje Kwestro (l.) en Jacqueline Blom in The Beauty Queen of Leenane. Beeld Sanne Peper

Dochter Maureen kamt het pluizige grijze heksenhaar van haar moeder Mag. Werktuiglijk, maar niet liefdeloos. Ondertussen fantaseert ze hardop over Mags gewelddadige dood: ‘Je kop eraf en dan spugen in dat bloedige gat.’ Ze grinnikt erbij, en moeder stiekem ook. Gemeend of niet, de uitwisseling van akelige grofheden is onderdeel van dit familieritueel.

Die familie telt twee leden: Mag en Maureen, tot elkaar veroordeeld in een armzalig huisje op een heuvel in een godvergeten negorij. Wie kan, vertrekt, voor werk of om te trouwen. Wie blijft heeft geen andere optie dan zich een beter leven te dromen. Dat is dan ook wat Maureen (Keja Klaasje Kwestro) doet. Terwijl ze de kippen verzorgt, kankert op haar moeder of de klonten uit de custard roert, verzint ze verhalen over liefde en ontsnapping, zoals die haar dagelijks in generieke popliedjes op de radio worden voorgeschoteld.

Een licht absurdistische sfeer van vrolijke troosteloosheid typeert de voorstelling The Beauty Queen of Leenane van regisseur Maren E. Bjørseth bij de Toneelschuur. Het huisje van Mag en Maureen is een kartonnen doos: geen ramen, geen uitzicht, geen licht. Claustrofobisch en verstikkend. Mag (Jacqueline Blom) zit klagend in haar campingstoel in het midden van een vieze vochtplek. Achter een rolluik gaan twee muzikanten schuil (Krisjan Schellingerhout en Wilko Sterke) die met hun liedjes Maureen een beter leven voorspiegelen. Maar steeds gaat het rolluik onverbiddelijk weer dicht. Dan vragen de kippen, de custard of de kenau weer zorg.

Keja Klaasje Kwestro in The Beauty Queen of Leenane. Beeld Sanne Peper

The Beauty Queen of Leenane (1996) van de Ierse schrijver Martin McDonagh is een snoeihard stuk. Moeder en dochter zijn volstrekt onsympathiek: ijskoud, grof en zelfs gewelddadig. In een stijlvast, treurig white trash-milieu voegt Bjørseth hier humor en lichtheid aan toe, en daarmee ook erbarmen. Blom en Kwestro, allebei even hilarisch, weten van hun personages deerniswekkende figuren te maken, met wie je ondanks alles meevoelt. De labiele Maureen is angstaanjagend hard tegen haar moeder, die in eerste instantie vooral zielig lijkt. Maar Mag is zo grensoverschrijdend in haar slachtofferschap dat je die kilheid ook weer begrijpt. Zeker als blijkt hoe ze mogelijke kansen op geluk voor haar dochter meedogenloos saboteert. Hun vinnige steekspel is een genot om naar te kijken: geestig en wreed, onaangenaam en toch ontroerend, zeker op de schaarse momenten dat er even, heel onbeholpen, iets van affectie wordt getoond. Dan voel je hoe een nimmer vervulde behoefte de twee aan elkaar gekluisterd houdt.

De komst van Pato kantelt de verhoudingen, voor even. Even lijkt deze integere, lieve sukkel met zijn stramme houding en verlegen tics (hartveroverend mooi gespeeld door Chris Peters) Maureens kans op ontsnapping. Maar nee, natuurlijk. Als die laatste kans verkeken is, rest enkel nog duisternis. Dat ijzingwekkend uitzichtloze slot haakt zich pijnlijk in je hart.

Chris Peters en Keja Klaasje Kwestro in The Beauty Queen of Leenane. Beeld Sanne Peper

The Beauty Queen of Leenane

Theater

★★★★☆

Door Toneelschuur Producties. Regie Maren E. Bjørseth.

14/11, Toneelschuur Haarlem. Tournee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden