Karin Bojs zorgt voor een verfrissende migratiehistorie door aangenaam droge stijl

Boek (non-fictie) - Mijn Europese familie

Verfrissende kijk op oeroude migratiehistorie.

In Mijn Europese familie achterhaalt de Zweedse wetenschapsjournalist Karin Bojs haar voorouders tot ergens in de achttiende eeuw. Daar stoppen de geschreven bronnen over haar familie, vaak kerkelijke registers. Zulk stamboomonderzoek is populair. Maar Bojs wil veel verder terug. Naar wanneer de eerste moderne mensen, van wie Bojs en wij allemaal afstammen, vanuit Afrika richting het huidige Europa trokken - 54.000 jaar geleden.

Eigen voorzaten

Bojs doet in Mijn Europese familie verslag van de elkaar in razend tempo opvolgende nieuwe ontdekkingen over vroege mensen van de laatste jaren, met als rode draad de zoektocht naar haar eigen voorzaten.

Daarvoor sprak Bojs tientallen vooraanstaande wetenschappers uit de mensenpaleontologie en de archeologie, bezocht ze paleontologische en archeologische vindplaatsen en dook ze in de wetenschappelijke literatuur. Ook laat ze zien hoe verbluffend vroeg in de menselijke geschiedenis kunst, muziek, geavanceerde boerengemeenschappen en technologische uitvindingen als het wiel en de ploeg opdoken. De geschiedenis, kortom, van de cultuur van de Europese mens in vogelvlucht - en dat is al interessant genoeg.

Moderne onderzoeken

Bojs ontvouwt hoe Europa sinds 54.000 jaar geleden bevolkt is geraakt en door wie. Ze maakt daarbij gebruik van moderne onderzoeken waarin de verwantschappen tussen dna geoogst uit soms minieme hoeveelheden materiaal van gevonden menselijke resten door razendsnelle machines worden geanalyseerd. Ook geavanceerde isotopenanalyses verraden de opgroeiplaats van mensen. Bojs, zo blijkt, stamt via de moederlijn af van vroege boeren die zo'n tienduizend jaar geleden het huidige Syrië verlieten, Europa introkken en zo'n zesduizend jaar geleden Zweden bereikten. Waar zij zich vermengden met daar al langer levende jagersvolken, die het boeren van hen leerden.

In het panorama van de menselijke geschiedenis dat Bojs schetst staan zogeheten migrationisme en vermenging centraal. Dat botst nogal eens met eerdere archeologische en paleontologische opvattingen, die meer uitgingen van plaatstrouw en lokale ontwikkeling van cultuur en technologie - ideeën die weleens door minder frisse ideologieën zijn en nog steeds worden omarmd.

Het leest verfrissend, ook door Bojs' aangenaam droge stijl, haar beschrijvingen van kibbelende wetenschappers en het niet schuwen van pijnlijke vermoedens over haar eigen oeroude familie.

Karin Bojs
Non-fictie
Mijn Europese familie - De laatste 54.000 jaren
Uit het Zweeds vertaald door Bertie van der Meij
Athenaeum; 456 pagina's
€24,99

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.