Kappen is daad van pure barbaarsheid

De kille onverschilligheid in de omgang met ons oorlogsverleden bereikt een dieptepunt met de kapvergunning voor de Anne Frankboom, meent Sytze van der Zee....

Hoe respectloos Nederland nog altijd, en steeds opnieuw, met zijn nalatenschap uit de Tweede Wereldoorlog omgaat. Wie zich verdiept in de bloedigste en verschrikkelijkste periode uit de Nederlandse geschiedenis en de nasleep ervan – zoals ik in de afgelopen maanden maar weer eens heb gedaan, bij wijze van research voor een nieuw boek – kan tot geen andere conclusie komen. De kille onverschilligheid is verbijsterend en schokkend.

Het feit alleen al dat in de jaren na de oorlog in tal van gemeenten de synagogen zijn afgebroken en Joodse begraafplaatsen geruimd. Hilversum, Beverwijk, Meppel, Brummen, Dedemsvaart, Sittard, Dordrecht, Zwartsluis, Delden, Denekamp, Oldenzaal, Beilen: de lijst is lang en het is te veel om op te noemen. Wat de nazi’s niet hebben voltooid, dat hebben de Nederlanders wel voor hen gedaan.

En daar waar een synagogegebouw de golf van vernielzucht heeft overleefd, wordt het veelal gebruikt als vrijgemaakte gereformeerde, doopsgezinde of hervormde kerk, als opslagplaats, of – zoals in een geval – als bar annex disco. Per slot van rekening keerde bijna niemand uit de hel terug en de gemeenten die de ingeving kregen om van de synagoge een herdenkingscentrum te maken, vormden een uitzondering.

En dan wat er met het voormalige Judendurchgangslager Westerbork is gebeurd. Het voorportaal van de hel, waar de voorbereidingen voor een genocide van Nederlandse oorsprong hebben plaatsgevonden. Want het waren Nederlandse ambtenaren die zorg droegen voor de registratie van hun Joodse medeburgers, Nederlandse politiemannen die belast waren met hun aanhouding, Nederlandse spoorwegmensen die hen naar Westerbork hebben vervoerd. Nog steeds, tot op de dag van vandaag, is men er niet uit wat voor opzet het kamp als herdenkingsoord zal moeten krijgen.

‘Het had de Nederlandse overheid gesierd indien zij deze plek een waardige en toegankelijke bestemming had gegeven’, schreef de tv-documentairemaker Willy Lindwer in de verantwoording voor zijn boek Kamp van hoop en wanhoop. ‘Een plek die zij ooit zelf gecreëerd heeft en waarvandaan ruim honderdduizend Joden hulpeloos werden gedeporteerd om nimmer weer te keren.’ Alleen schreef hij deze aanklacht in 1990: ‘Geen barak, geen stuk prikkeldraad, alles weg.’ Zeventien jaar later is er nauwelijks iets verbeterd. Niets tastbaars herinnert meer aan de verschrikkingen uit die periode.

Kan het pijnlijker? Maar dan lees je dat het Amsterdamse stadsdeel Centrum van plan is de vermaarde kastanjeboom in de tuin van het Achterhuis te laten omhakken. De boom zou te ziek zijn, en dat terwijl twee internationale deskundigen hebben geconstateerd dat een noodkap ondanks alles niet noodzakelijk is. De rechter moest eraan te pas komen om de kap te verhinderen – in elk geval voorlopig. De internationale media stonden te trappelen deze daad van pure barbaarsheid te registreren. Het is toch allemaal niet te geloven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden