'Kan ik dit niveau vasthouden?' THRILLERSCHRIJFSTER ELIZABETH GEORGE LAAT ZICH DOOR DE WOORDEN LEIDEN

De Amerikaanse thrillerschrijfster Elizabeth George (47) debuteerde in 1988 met A Great Deliverance. Daarin voerde ze de adellijke inspecteur Thomas Lynley en zijn brigadier Barbara Havers ten tonele....

FRANS VAN SCHOONDERWALT

IN 1993 probeerde Elizabeth George de lezers van de Volkskrant duidelijk te maken hoe eenzaam het bestaan van een schrijver is. Vier jaar later constateert ze - zonder enig cynisme - dat haar isolement nog groter is geworden. Dat heeft niet alleen te maken met haar artistieke roeping, maar ook met wereldsere zaken zoals een echtscheiding en de dood van haar hond. 'Zestien is hij geworden. Toch een teken dat ik geen slechte hondenmoeder ben geweest.'

Heel zwaar vindt ze die eenzaamheid niet. 'Ik ben eraan gewend geraakt. Ik weet nu ook beter dan een paar jaar geleden hoe ik voor mezelf moet zorgen.' Nee, waar ze wel eens van wakker ligt, zijn goedbedoelde reacties in de trant van: je boeken worden steeds beter.

'Sowieso is ieder volgend boek moeilijker dan het voorgaande. Tenzij je volgens een strikte formule schrijft, waarin alleen de namen en plaatsen veranderen. Dat is niet mijn aanpak. Ik probeer steeds wat anders. En dan is het soms schrikken wanneer ik hoor: je gaat steeds beter schrijven.

'Toen ik In the Presence of the Enemy bij mijn uitgever inleverde, dacht ik: dit is het beste waartoe ik momenteel in staat ben. Maar het kan niet in de schaduw staan van Missing Joseph of Playing for the Ashes. Wat gebeurt? Welgeteld één slechte kritiek in Amerika, en die was van een collega-schrijver. De rest van de recensies was zo geestdriftig dat ik dacht: Oh God, this is rather terrifying!

'Met Deception on his Mind hetzelfde. Ik heb geworsteld met dat boek, vanwege de inbreng van de Pakistani en vanwege Emily Barlow, met wie ik vanaf het eerste moment overhoop lag. Ik was er helemaal op voorbereid dat het niet zo goed ontvangen zou worden. Maar wéér allemaal positieve reacties!

'Nu zit ik met de vraag: hoe kan ik dit niveau vasthouden? Een niveau dat de lezers blijkbaar aanspreekt en raakt. Ik weet absoluut niet of ik dat kan. Maar misschien moet ik er geen punt van maken. Nobody bats a thousand. De Amerikaanse taal heeft honderden van dit soort uitdrukkingen aan de sport ontleend. Een van mijn agenten zei tegen me: een goed bat-gemiddelde is 400. Als jij die 400 haalt, denkt iedereen dat je de beste batter uit de geschiedenis bent.

'Ik ben ieder boek waaraan ik begin zeer toegewijd. Ik kwam ooit een bestseller-schrijver tegen die me vertelde dat het er niet meer toe deed wat hij schreef, ieder boek was bij voorbaat een topper. Hij was review proof geworden. Dat is niet mijn filosofie. Als mijn naam erop staat, wil ik dat de inhoud goed is. Althans het beste waartoe ik op dat moment in staat was. En dat is het dan ook.'

Vier jaar terug leek ze door een lampenglas te kunnen kruipen. Nu ziet ze er nóg fragieler uit. Haar krullen dansen ook wat minder uitbundig. De schrijversjaren gaan niet ongemerkt voorbij. Maar het enthousiasme waarmee ze over haar werk praat, is onverminderd groot en vooral aanstekelijk.

De liefde voor Engeland nam bezit van haar toen ze aan de universiteit van Californië Engelse geschiedenis en literatuur studeerde. Bijna dertien jaar gaf ze les in Orange County, waar ze haar leerlingen liet delen in haar voorliefde voor Shakespeare.

Tijdgebrek heeft inmiddels - tot haar grote spijt - het lesgeven danig beperkt. 'Ik heb nu thuis iedere woensdagavond een seminar over schrijven voor negen tot twaalf studenten. Daarnaast geef ik een paar keer per jaar in verschillende landen een intensieve, vijfdaagse cursus voor maximaal twintig man. Dat zijn vaak bijeenkomsten van 's ochtends negen tot 's avonds negen. Heel uitputtend, maar ook heel bevredigend. Er zitten beroepsschrijvers bij, journalisten en aankomende schrijvers. Het fantastische is dat na vijf dagen hun schrijven aanmerkelijk is veranderd. Wanneer ze binnenkomen, zijn ze duidelijk sceptisch, na afloop thrilled.

'Ik ben gek op die seminars. Ik hou van de samenwerking, het creatieve, het intensieve. Het geeft een grote saamhorigheid. Zoiets van: een voor allen, allen voor een.

'Inderdaad worden mijn boeken steeds dikker. Maar dat heeft niets met de computer te maken. Ik diep mijn karakters steeds meer uit. Ze worden steeds gecompliceerder. In mijn laatste boek, Deception on his Mind, wilde ik terugvallen op de jeugd van Havers, toen ze in Balfort-le-Nez op vakantie ging. Maar het paste niet in het verhaal en dat heb ik dan ook laten vallen. Desondanks is het een dik boek geworden. Ik maakte me daar zorgen over. Maar mijn uitgever niet, en mijn lezers blijkbaar ook niet. Die vertellen me hoe opgewonden ze raken wanneer ze zien dat mijn nieuwe boek zeshonderd pagina's telt.

'Zoiets verbaast me echt. Ik was zelfs zo bezorgd over de omvang dat ik heb voorgesteld het hele verhaal van Cliff Heggarty eruit te halen. Dat zou in de ruwe versie honderd pagina's hebben gescheeld. Maar mijn eindredacteur bij Bantam zei: maak je niet druk, schrijf gewoon wat je vindt dat je moet schrijven. Achteraf denk ik dat de drie scènes met Heggarty artistiek gezien tot de sterkste subplots van het boek behoren.

'De enigen die commentaar op de omvang hebben, zijn recensenten. Omdat ze zoveel boeken moeten lezen, denk ik. Dan zitten ze ineens met mijn zeshonderd pagina's in hun handen en dan roepen ze: een detective mag maar vierhonderd pagina's hebben. Belachelijk! Wie bepaalt dat?

'Ik maak trouwens mijn boeken niet met opzet dik. Ik schrijf het verhaal op de manier die mij het beste lijkt. De ene keer valt het wat langer uit dan de andere keer. Dat heeft niets met de tekstverwerker te maken, maar alles met mijn hersens. Schrijven is voor mij een organisch proces. Ik schrijf een zin op en die moet me de richting wijzen waarin ik moet gaan.

'In mijn laatste boek heb ik voor het eerst een karakter moeten herzien. Dat van Emily Barlow. Ik was klaar en toen zei mijn eindredacteur: de plot is perfect, geen probleem, maar die Barlow, dat klopt niet. Ik heb toen al haar scènes geschrapt, driehonderd bladzijden, en ben gaan herschrijven, meestal met de eindredacteur aan de telefoon. Dan tikte ik een zin en las haar die meteen voor. Soms reageerde ze: prachtige zin, maar wat ga je er mee doen? Mijn antwoord: ik weet het niet, maar die zin brengt me waar ik moet zijn. En dan zag ik het vervolg. Later vertelde ze me hoe interessant ze het had gevonden om te zien hoe ik werkte, hoe ik me door woorden liet leiden. Dat is wat ik een puur organisch proces noem. Kijken waarheen de beginwoorden je brengen.'

Engeland blijft haar inspiratiebron, het land waar ze regelmatig - vaak alleen rondtrekt voor haar research. 'Er zijn nog zoveel plekjes te ontdekken. Ik denk niet dat die ooit opraken. Het is een klein land, zelfs vergeleken bij Californië, maar het is zo rijk aan historie en wijkt zo sterk af van wat wij in de Verenigde Staten hebben. Dat helpt me echt mijn ideeën en mijn plot te ontwikkelen. Mocht dat toch ooit opdrogen, dan zal ik een heel ander gebied in Amerika kiezen dan waar ik woon. Misschien New England.

'Mijn boeken kun je thrillers noemen omdat er mensen in voorkomen die de oplossing van een misdaad zoeken. Maar ze gaan vaak dieper dan die misdaad. Die vormt het geraamte waaraan je als schrijver net zoveel kunt ophangen als je wilt. Mijn boeken steunen altijd meer op de karakters dan op een plot. Het is de mens die mij interesseert, de onderlinge relaties.'

In Deception on his Mind ontbreekt Lynley en krijgt Barbara Havers alle ruimte. 'Ze kan tegenwoordig op zichzelf staan. Dat wist ik niet totdat ik haar in In the Presence of the Enemy eenderde van het boek gaf, als een soort repetitie. Ik wilde haar niet zomaar in het diepe laten springen, omdat ze nog nooit op eigen benen had gestaan. Ik heb daar geleidelijk en bewust aan gewerkt. In Playing for the Ashes kreeg ze een eigen scène en daar kwam ze goed uit. Nu is het zover dat ik alleen met haar als karakter kan werken.'

In het volgende boek - al tweehonderd pagina's onderweg - keert Lynley terug, net als St James. 'De hele crew is weer aanwezig. Maar eerst moet ik nog een probleem oplossen, dat zowel mijn uitgever als ik over het hoofd heeft gezien. Na het verschijnen van Deception on his Mind las ik in een Amerikaanse recensie: Elizabeth George eindigt dit keer met een cliffhanger. Is dat zo, dacht ik, o mijn God, hoe los ik dit op?'

Ter geruststelling voor haar lezers: het wordt opgelost.

Frans van Schoonderwalt

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden