Kakkerlakken door accenten niet te verstaan

Kakkerlakken van Saban Ol. Door: Toneelgroep Ceremonia. Vormgeving en regie: Eric de Volder. Stadsschouwburg Rotterdam. 22 januari. Tournee...

MARIJN VAN DER JAGT

'Goedverdoeme', zegt de Turkse acteur op het toneel. En nog een heleboel keer 'goedverdoeme'. En: 'Jij vuile vieze smoel', en 'vuile poepegatlikker'. De Rotterdamse schooljeugd, massaal opgetrommeld voor een leerzaam avondje multicultuur, ligt in een deuk. Behalve deze vunzigheden zeggen de goede mannen wel meer, maar dat is nauwelijks te verstaan. Nahit Güvendi en Tonguç Yücel Oksal, de acteurs die in Kakkerlakken het meeste aan het woord zijn, spreken Nederlands met een zwaar Turks accent. Hun schreeuwerige speelstijl, waarschijnlijk een verwijzing naar de volkse komedies die in Turkije razend populair zijn, maakt hun dictie er niet beter op.

Niet alleen de twee Turkse acteurs zijn onverstaanbaar. Uit solidariteit met hun buitenlandse collega's spreken ook de acteurs van de Vlaamse groep Ceremonia een vreemde taal. Een van hen speelt een Duitse Turk, een ander speelt een Pool die een beetje Engels spreekt. Zo komen de makers van Kakkerlakken tegemoet aan de vele buitenlandse co-producenten van dit interculturele project.

Kakkerlakken gaat over een bonte verzameling illegalen, door het lot bijeengebracht. Schrijver üaban Ol, ook bekend als regisseur, situeerde zijn toneelstuk in een illegaal naaiatelier. Hier moet worden gevochten voor het recht om te bestaan. 'Niet te zijn of te zijn, dat is de voor illegalen de vraag', parafraseert Ol Hamlets uitspraak in een toelichting op zijn tekst. Het is een rauw, poeüisch toneelstuk, met een opblaaspop als ideale vrouw, met doden die tot leven komen en engelen die te hulp schieten.

Helaas heeft Ol tijdens het repeteren met de internationale groep spelers en muzikanten zijn oorspronkelijke tekst versneden tot een onbegrijpelijke collage. Was regisseur Eric de Volder er maar in geslaagd om van Kakkerlakken een beeldende voorstelling te maken in de traditie van de Poolse theatervisionair Kantor. Met de groteske uitdossing van zijn spelers, en hun vertraagde bewegen op een klein uitgelicht vierkantje van het podium komt De Volder een eind in de richting. Maar zijn beelden schieten tekort, de voorstelling leunt te veel op de taal. Die is in het sfeervolle schemerdonker zo nodig nog slechter te verstaan. En dan blijft er niet veel over. Zeker niet voor een zaal vol genadeloze pubers.

Marijn van der Jagt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden