Populaire Boyband BTS

Reportage K-pop

K-pop verovert de wereld - in Seoul is er zelfs een heuse academie voor opgericht

Populaire Boyband BTS Beeld BTS

In Seoul worden hele klassen klaargestoomd voor een carrière in de K-pop. Slank moet je bij binnenkomst al zijn, knap niet per se. Plastische chirurgie en make-up doen wonderen. 

De 21-jarige Zuid-Koreaan Jeon Hui-geon heeft net verdienstelijk een zelfgeschreven ballad over een verloren liefde gezongen, als zijn auditie, in een studio in Seoul,  alsnog de mist in gaat. ‘Kun je ook iets zingen wat we kennen?’, vraagt de man van de productiemaatschappij. Jeon loopt langs de spiegelwand naar de technicus en wijst op zijn telefoon het nummer Mama van Jonas Blue aan. ‘Ik wilde ze iets anders laten horen en koos daarom een nummer met iets meer beats’, zal Jeon later uitleggen. Dat had hij beter niet kunnen doen. Bij de opmaat naar het refrein – ‘Cause we’ll be home before we know, I wanna hear you sing it’ – zit Jeon er al compleet naast.

‘Dankjewel’, klinkt het. ‘Volgende.’

Buiten op de gang staan nog zo’n twintig zenuwachtige auditanten, allemaal leerlingen van Mudoctor, een muziekschool gericht op Koreaanse popmuziek: K-pop. Ze volgen hier twee avonden in de week zang- en dansles, ter voorbereiding op dit soort audities. Het doel is gescout te worden door een van de grote productiemaatschappijen uit de stad. Wie wordt aangenomen voor een interne opleidingsplek, kan die ene grote droom waarmaken: K-pop-ster worden.

Opmars van K-pop

Scholen als Mudoctor zie je steeds meer in Zuid-Korea. Ze varen mee op de succesgolf van de Koreaanse popmuziek die in rap tempo de wereld aan het veroveren is. De Koreaanse muziekindustrie is qua verkoopcijfers van albums, streamingdiensten en rechten inmiddels de zesde ter wereld. Voorop in het veroveringsleger gaat de zevenkoppige boyband BTS, die zaterdag optreedt in de Amsterdamse Ziggo Dome. De band stond eerder dit jaar voor het eerst op nummer één van de Amerikaanse albumlijst en heeft wereldwijd miljoenen fans. De 900 duizend kaarten voor de concerttour waren in een paar minuten uitverkocht.

Eigenaar Yoon Jin-hee van Mudoctor opende onlangs zijn derde filiaal. De school geeft nu les aan driehonderd jongeren die zo’n 500 euro per maand aan lesgeld overmaken. ‘Door het succes van BTS zijn ouders bereid geld in een K-popopleiding te steken’, zegt hij, terwijl hij een blikje ijskoffie opentrekt. Aan zijn pols hangt een omvangrijk gouden horloge dat goed past bij het goud-zwarte designbrilletje op zijn neus. De muur achter hem hangt vol gesigneerde foto’s en albumhoezen.

Auditanten staan in de rij voor de auditiekamer. De meesten zullen niet lang binnen blijven. Beeld Jun Michael Park

Uiterlijk

Wat K-pop is, behalve dat het uit Zuid-Korea komt, is niet eenvoudig te definiëren. Maar een typische K-popformatie is een gestileerde jongens- of meisjesband, bedacht, getraind en op de markt gebracht door een van de Zuid-Koreaanse entertainmentbedrijven. Ook kunnen de meeste K-artiesten goed dansen: vergeleken bij BTS komt een populaire westerse jongensband als One Direction over als een stel houten klazen. ‘De podiumpresentatie is heel belangrijk’, aldus Yoon. ‘Je moet kunnen zingen, dansen én goed voor de dag komen. En dan ben je ook nog onderdeel van een groep; je mag je niet alleen maar op jezelf richten.’

Yoon maakt er geen geheim van dat uiterlijk ook belangrijk is in de K-popwereld. In de ontvangstruimte van de school staat een weegschaal, om de studenten eraan te herinneren dat ze hun dieet continu in de gaten moeten houden, zegt Yoon. Toch kijkt hij bij de selectie van zijn leerlingen niet of ze wel knap genoeg zijn. ‘Veel studenten hier zijn wanneer ze hier binnenkomen niet zo knap. Als  ze eenmaal gecast zijn, helpen de bedrijven ze wel een handje.’ Een beetje plastische chirurgie en goede make-up doen wonderen, aldus Yoon.

Een weegschaal zodat de ‘K-pop studenten’ hun gewicht scherp in de gaten kunnen houden. Beeld Jun Michael Park

Democratisering

De Koreaanse popmuziek bloeide op vanaf het moment dat Zuid-Korea een democratie werd, eind jaren tachtig, en de popcultuur voor het eerst vrij baan kreeg. Nieuwe entertainmentbedrijven boekten successen met popgroepen als H.O.T.. De regering kreeg in de gaten dat muziek een exportproduct was en stak geld in promotie in het buitenland. K-pop werd een succes in China en Japan, waar zelfs werd gesproken van Koreaanse golf, Hallyu.

Bij de uitbreiding naar het Westen speelde één man een sleutelrol: Psy. Nog steeds weet niemand precies waarom we dat gekke nummer uit 2012 over een dure wijk in Seoul nu allemaal kennen. Misschien was het die geweldige videoclip of het aanstekelijke dansje, maar Gangnam Style zette het land en de wijk in één klap op de kaart. De clip was het eerste filmpje ooit dat meer dan een miljard keer werd bekeken op YouTube. Fans gingen ook andere Koreaans muziek opzoeken.

Toch is Psy niet per se representatief voor K-pop: hij maakt zijn muziek zelf, opereert in zijn eentje opereert en provoceert graag. Psy schrikt er bij zijn stadionconcerten niet terug voor een persiflage van Lady Gaga, waarbij er vuur uit zijn nepborsten spuit. Dat zie je boys van K-popbands als Exo, Seventeen of Super Junior niet zo snel doen.

Gangnam Style vormde misschien de springplank, maar op de achtergrond was K-pop al bezig zijn territorium uit te breiden. De eerste stap was de ver-Engelsing van de presentatie, vertelt Bernie Cho, die met zijn bedrijf Koreaanse artiesten helpt de internationale markt te bestormen. ‘Toen we in 2009 bezig waren met de introductie van K-pop op iTunes, merkten we dat Aziatische muziek door de taalbarrière nagenoeg onvindbaar was op digitale muziekaanbieders. Door de titels van albums en de liedjes in zowel het Koreaans als het Engels te vermelden, hadden we ineens een wereldwijd bereik’, vertelt Cho op een terras tegenover zijn kantoor, dat net als de K-popschool van Yoon en bijna alle entertainmentbedrijven in Gangnam is gevestigd.

Op de K-Pop academy in Gangnam (Seoul) oefenen jonge Zuid-Koreanen hun K-Pop moves. Beeld Jun Michael Park

Productie

De Koreanen ontwikkelden daarnaast een stijl die goed aansloot bij de behoefte van jongeren. Zo steken de productiemaatschappijen veel geld in gelikte videoclips van hoge kwaliteit, wat resulteert in een groot bereik op YouTube – voor veel jongeren de belangrijkste muziekdienst. Zie clip Not Today van BTS, waar de jongens in ruige, futuristische landschappen samen met een leger dansers met zwarte kappen over hun hoofd een geweldige dansvoorstelling weggeven.

Zuid-Koreaanse beursgenoteerde productiemaatschappijen als SM, YG, JYP, die samen een groot deel van de K-popmarkt beheren, opereren veel doelmatiger dan reguliere platenlabels, zegt Cho. Dat komt deels omdat ze verantwoording moeten afleggen aan hun aandeelhouders, maar ook omdat ze miljoenen aan opleidingskosten terug moeten verdienen. Bandleden hebben voor hun debuut vaak jaren getraind, allemaal betaald door die bedrijven, inclusief kost en inwoning.

Bands brengen soms wel drie keer per jaar een album uit, met veel remixes en soms maar een paar nieuwe nummers. Albums worden vaak ook uitgebracht in het Japans en het Mandarijn. Boyband Exo had tot 2014 een subgroep, Exo-M, die nummers in het Mandarijn uitbracht voor de Chinese markt. De industrie past zich bovendien moeiteloos aan de muziekmode aan en ze is al helemaal niet bang om verschillende populaire genres door elkaar te gebruiken, iets waar BTS een meester in is.

Cd’s verschijnen in speciale edities en worden verpakt in kunstig ontworpen fotoboekjes. Soms wordt één album zelfs in verschillende verpakkingen verkocht. De echte fans moeten die natuurlijk allemaal hebben. Hierdoor verkopen K-popbands nog volop cd’s, terwijl de fans nauwelijks nog over cd-spelers beschikken. ‘K-pop-cd’s zijn merchandise geworden’, aldus Cho. ‘Vroeger kocht je een cd waar toevallig een klein boekje bijzat, nu kopen fans dikke boekwerken die toevallig ook nog een cd bevatten.’

Veel van de winst vloeit terug naar de productiemaatschappijen. Big Hit, eigenaar van BTS, kon vorig jaar een winst van 24 miljoen euro noteren. Eigenaar Bang Si-hyuk speculeerde dit voorjaar zelfs over een beursgang van zijn bedrijf, dat volgens schattingen een marktwaarde van 500 miljoen euro heeft.

Ook schooldirecteur Yoon ziet groeikansen. Hij gaat binnenkort filialen openen in China en Japan. ‘Het kost geen enkele moeite meer om buitenlandse studenten aan te trekken. Dit gaat zakelijk veel mogelijkheden bieden.’

BTS,  13/10 in Ziggo Dome, Amsterdam (uitverkocht).

BTS, oftewel ‘kogelvrije scoutingjongens’

Toen BTS, een afkorting van Bangtan Sonyeondan oftewel ‘kogelvrije scoutingjongens’, in 2012 als hiphopband in de markt werd gezet, bleef het succes uit. Het enige opvallende aan BTS was dat de jongens hun eigen teksten mochten schrijven – een zeldzaamheid in de K-popwereld. Pas toen Big Hit-directeur Bang in 2015 de band een meer modieus popalbum liet maken, begon het te lopen.

Bang bedacht ook een uiterst succesvolle sociale mediastrategie. Niet alleen werd door professionele teams dag en nacht getweet en geretweet, de bandleden kregen zelf de vrijheid om berichten uit te sturen. Miljoenen loyale K-pop-fans deden de rest. In 2017 werden de Bangtan Boys gekroond tot invloedrijkste band op sociale media. Er was dat jaar meer over BTS getweet dan over Justin Bieber en Donald Trump samen.

BTS-fans

Eveline Scholtes (25), vertaler

‘BTS inspireert me om voor dingen te gaan’

Favoriete nummer: Paradise

‘Samen met twee vriendinnen heb ik vip-tickets veroverd voor het concert van BTS. De kaartjes kostten 260 euro. Dat is veel geld, maar ze waren sowieso duur en ik wilde de best mogelijke ervaring. We staan zaterdag vooraan en bovendien mogen we een paar uur eerder naar binnen om bij de soundcheck te zijn.

Ik leerde BTS kennen via een vriendin bij wie ik vaak over de vloer kwam. Ik merkte dat de muziek in mijn hoofd bleef zitten. Toen ben ik op YouTube hun varietyshows gaan kijken en leerde ik ze beter kennen.

Ik ontdekte de band op een moment in mijn leven dat ik het nodig had. Ik ben net als veel anderen snel onzeker. Ik ben perfectionistisch ingesteld en heb nogal eens de neiging me te laten tegenhouden door mijn angsten.

BTS inspireert me om meer voor dingen te gaan en me niet te laten tegenhouden. Een belangrijke boodschap in hun songteksten en ook in hun project met Unicef is dat je van jezelf mag houden. Ze zijn heel uitgesproken in dat soort dingen, dat zag je ook bij hun speech voor de VN eind vorige maand. Daarin onderscheiden ze zich van andere K-popbands.’

Jiska Barto (17), student

‘Ik had in korea een extra koffer nodig’

Favoriete nummer: Blood Sweat & Tears

‘Koreaanse bands steken veel meer moeite in hun muziek. Ze kunnen beter dansen en achter de videoclips zit vaak een verhaal. Zo zie je bij video’s van BTS steeds iets terugkomen van eerdere clips. Ze laten ook veel zien wat er achter de schermen gebeurt.

Ik luister ook naar andere K-popmuziek, zoals jongensband Monsta X en naar G-dragon, een rapper en singer-songwriter. Het is best wel een dure hobby, want albums kosten in Nederland tussen de 25 en 40 euro. Natuurlijk kun je de muziek ook via Spotify of YouTube beluisteren, maar het leuke van de cd’s is dat je er een heel fotoboek bij krijgt.

Vorig jaar ben ik op vakantie geweest in Zuid-Korea en toen heb ik zo veel gekocht dat ik een extra koffer moest meenemen, best wel erg. Ik heb nu bijna de hele BTS-collectie en veel speciale edities die je nergens anders kunt krijgen.

Mijn ouders vragen zich weleens af waarom ik naar Koreaanse muziek luister als ik het niet kan verstaan. Maar zij luisteren in de zomer toch ook naar Spaanse muziek? Het is sowieso geen belemmering, want op YouTube zit er ondertiteling bij.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.