K L A S S I E K

Kirov Orchestra Tsjaikovski Rinaldo Alessandrini..

Tsjaikovski, Symfonie nr 6. Kirov-orkest o.l.v. Valeri Gergjev. Philips.

Vraag orkestmusici de muziek te noemen waarmee een orkest het best zijn eigen kwaliteiten kan profileren. Hoe het antwoord ook luidt, altijd zal de naam Tsjaikovski er bij zitten. Er zijn meer grootmeesters van de orkestratiekunst, maar bij Tsjaikovski gaan de veren van een orkest vanzelf overeind staan.

Omgekeerd, vraag nooit welke orkesten het best Tsjaikovski spelen. Je hebt orkesten die aan de top staan (zeg de Wiener Philharmoniker), je hebt orkesten die al lang niet meer aan de top staan maar wel de naam nog hebben (The London Philharmonic), en orkesten die best aan de top zouden kúnnen staan, als ze de naam maar hadden. Zoals het Rotterdams Philharmonisch, dat zolang het bestaat zijn reputatie probeert op te vijzelen. Na de mislukking met zijn vorige chef wou het alleen nog maar een dirigent die de interesse heeft van een groot platenlabel. Zo'n dirigent is Gergjev. Met hem vierden de Rotterdammers enorm succes in Londen, waar ze geprezen werden als 'het beste Russische orkest ten westen van Minsk'.

Intussen heeft Gergjevs platenlabel kort na elkaar twee Tsjaikovski-cd's met Gergjev uitgebracht. Afgelopen zomer verscheen de Vijfde Symfonie. Indrukwekkend vertolkt. Orkest: de Wiener Philharmoniker.

En nu is er de Zesde, bijgenaamd de Pathétique. Nog indrukwekkender vertolkt. Met, niet schrikken, het orkest van de Kirov Opera. Dat is het andere ensemble waar Gergjev chef is. Het orkest heeft geen uitzonderlijke reputatie, ten oosten noch ten westen van Minsk.

Maar hoor de intensiteit waarmee de strijkers de Pathétique inzetten. Hoor ook de royale welving van stemmen en tegenstemmen. Absolute overgave. Elke noot heeft lading. Ongeremde sentimenten. Zeer eigenaardig: steeds zijn er momenten waarop je verwacht een sopraan of heldenbariton te horen inzetten. Dat komt door Gergjevs instinct voor de dramatische cesuur. Maar ook door de ervaring van het opera-orkest met onheilszwangere stiltes.

Zo zal de eveneens opgenomen ouverture Romeo en Julia (een spektakelstuk waarvan de poëzie vaak licht gegeneerd wordt overgebracht) zelden zo overtuigend geklonken hebben.

De Kirovstrijkers zijn niet te vergelijken met de Wiener. Het Rotterdamse koper wint op alle fronten, mét het hoge hout. Nog erger, deze Zesde werd bijna vijf jaar geleden opgenomen. Maar het RPhO - dat al blij mag zijn als het met Gergjev een Chopinconcert mag opnemen waar steeds een pianist doorheen zit te spelen - weet het ook wel: er is niet alleen muziek die een orkest op scherp zet. Er zijn ook dirigenten die een orkest boven zichzelf uittillen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.