Jury gaat beslissen over copyrightzaak Stairway to Heaven

Is de introtokkel van Led Zeppelins Stairway to Heaven gejat? Al jaren dreigen de erfgenamen van de inmiddels overleden Spirit-gitarist Randy Wolfe met een rechtszaak. Een rechter in Los Angeles heeft nu besloten dat zanger Robert Plant en gitarist Jimmy Page volgende maand in de rechtbank moeten verschijnen. Daar zal een jury beslissen of een deel van de muziekgeschiedenis zal moeten worden herschreven.

Led Zeppelin Beeld warner

Bij kaarslicht geschreven in 1970, in een afgelegen hutje in Bron-Yr-Aur, in de heuvels van Wales, zonder stromend water en electriciteit. Óf, in 1968 gehoord terwijl Led Zeppelin in het voorprogramma stond van de vergeten psychedelische rockband Spirit. Dat is nogal een verschil.

Stairway to Heaven is een van de grootste rockhits uit de geschiedenis, daar zal weinig discussie over bestaan. Zijn het niet de miljoenen beginnende gitaristen over de hele wereld - die na vier lessen de introtokkel trots thuis ten gehore brengen - of de hoge noteringen in liedjesverkiezingen als de Top 2000, dan is het wel het astronomische bedrag van ruim een half miljard dat het nummer heeft opgebracht. Van de plaat Led Zeppelin IV, waar Stairway to Heaven op stond, werden in de Verenigde Staten 23 miljoen stuks verkocht. Meer dan van Michael Jacksons Thriller of Their Greatest Hits van de Eagles, schrijft Bloomberg.

'Stairway to Heaven'? Dat is overduidelijk een rip-off', zei Spirit-gitarist Randy Wolfe (artiestennaam Randy California) vlak voor zijn dood in 1997 in muziekblad Listener. 'Die gasten hebben miljoenen verdiend aan mijn riff. Denk je dat ze ooit dankjewel hebben gezegd? Of gevraagd: Randy, wil je er geld voor? Het is pijnlijk. Hopelijk speelt op een dag hun geweten op en krijg ik alsnog erkenning voor mijn riff.'

De paden van Led Zeppelin en Spirit kruisen elkaar voor het eerst op Tweede Kerstdag 1968 in Denver. Led Zeppelin I, het eerste album van de Britse band, moet dan nog uitkomen. Hoofdact die avond in Denver: Spirit. Ook in 1969 komen de twee groepen elkaar meermaals tegen op Amerikaanse popfestivals. Volgens Spirit-bassist Mark Andes moeten ze het nummer Taurus gehoord hebben in die tijd.

Plagiaatzaken Led Zeppelin

Het is overigens niet de eerste keer dat Led Zeppelin wordt beticht van plagiaat. Zo schikte Led Zeppelin in jaren 80 buiten de rechtbank om met Willie Dixon, die You Need Love schreef. Een nummer dat werd opgenomen voor Muddy Waters.

Hier worden zeven Led Zeppelin-nummers vergeleken met liedjes die er op lijken.

'Nooit gehoord'

Jimmy Page reageerde twee maanden geleden in de rechtbank op de aantijgingen. The Hollywood Reporter citeert uit zijn verklaring: 'Ik weet zeker dat ik tot 2014 het nummer Taurus nog nooit had gehoord.'

Over het album van Spirit, dat zich in zijn platencollectie bevond: 'Dat kan zomaar achtergelaten zijn door een gast. Ik betwijfel of het er al lang staat, want ik heb het nooit eerder gezien. Ik heb duizenden verschillende albums. Waaronder platen die ik heb gekocht, die ik heb gekregen en die gewoon zijn achtergelaten bij mij thuis. En, net zoals een bibliofiel die nooit al zijn boeken zal lezen, heb ik ook nooit naar al mijn albums geluisterd.'

Led Zeppelin-gitarist Jimmy Page Beeld anp

Wie de twee nummers naast elkaar legt, zal de gelijkenissen direct horen. Daar zal de zaak ook niet om draaien. Belangrijker is: hoe origineel is de aflopende toonladder in deze volgorde? Uit een verklaring van Led Zeppelin: 'De overeenkomst tussen 'Taurus' en 'Stairway' beperkt zicht tot een aflopende toonladder (...) van een gebroken akkoord. Iets dat zo vaak voorkomt in de muziek dat het zelfs de naam 'minor line cliché' heeft.'

Precies hierover wil rechter Klausner een jury laten beslissen. 'Wat dus overblijft is de subjectieve beoordeling van het 'concept en het gevoel' van de twee werken. Iets waar een jury veel beter over kan beslissen dan een rechter.'

Op 10 mei komt de zaak voor een jury in Los Angeles.

Blurred Lines

Vorig jaar kregen Pharrell Williams en Robin Thicke nog een boete omdat ze zich schuldig zouden hebben gemaakt aan plagiaat. Hun lied Blurred Lines uit 2013 zou te veel lijken op het nummer Got to give it up van soullegende Marvin Gaye. Williams en Thicke moesten 7,4 miljoen dollar (6,93 miljoen euro) overmaken aan de nabestaanden van Gaye.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden