Review

Jurowski dirigeert Semjon Kotko met grandioze gedrevenheid

Ondanks de propaganda is Semjon Kotko alleen al om de vele orkestrale effecten en folkloristische elementen de moeite waard. Vladimir Jurowski dirigeert het orkest, twee koren en de Russische cast met een grandioze gedrevenheid en precisie.

Vladimir Jurowski. Beeld Drew Kelly

Aan Sergej Prokofjevs opera Semjon Kotko hangt een prijskaartje. Je hebt een groot symfonieorkest nodig, een groot koor en vooral een heel grote cast, met 25 solisten die allemaal het Russisch machtig moeten zijn. Het stuk heeft het karakter en de lengte van de nu weinig populaire grand opéra, het 19de-eeuwse Franse genre vol drama, effecten en gigantische bezettingen.

Maar er is nog een belangrijkere reden dat we Semjon Kotko nooit horen: de opera wordt afgedaan als propaganda. Prokofjev schreef het stuk in 1939 en zijn doel was om een Sovjet-klassieker te maken. Daarmee zou hij meteen zijn reputatie veiligstellen in het land waar componisten die onwelgevallige muziek schreven zomaar konden verdwijnen. Kotko volgt de stalinistische partijlijn en is dus besmet.

Semjon Kotko
Opera
Van Sergej Prokofjev
Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. Vladimir Jurowski
26/11, Concertgebouw, Amsterdam
Terugluisteren op Radio4.nl

Het verhaal gaat over een onmogelijke liefde tussen de Oekraïense soldaat en revolutionair Semjon Kotko (gezongen door de tenor Oleg Dolgov) en Sofia (sopraan Lyubov Petrova), de dochter van een gewezen grondbezitter. In de hoop zijn grond terug te krijgen, steunt de vader de Duitsers, die na de Eerste Wereldoorlog nog delen van Oekraïne bezetten. De revolutionairen zijn nadrukkelijk de good guys en het spreekt voor zich dat het Rode Leger zal zegevieren.

Waar anders dan in de Zaterdag Matinee kon de opera weer tot leven worden gewekt. In een uitverkocht Concertgebouw dirigeerde de Rus Vladimir Jurowski het Radio Filharmonisch Orkest, het Groot Omroepkoor, het Vlaams Radiokoor en de op twee Nederlanders (Raoul Steffani en Tim Kuypers) na volledig uit de voormalige Sovjet-Unie afkomstige cast.

Sergej Sergejevitsj Prokofjev.

Ongehoorde klankkleuren

De vocale bezetting was in de breedte uitstekend. Maar de meeste indruk maakte Jurowski, die met een grandioze gedrevenheid en precisie dirigeerde. Hij ontlokte het RFil ongehoorde klankkleuren in dit stuk, dat alleen al om de vele orkestrale effecten en folkloristische elementen de moeite waard is. In Semjon Kotko gebeurt zoveel dat je de opera gelijk opnieuw zou willen beluisteren.

Jurowski dirigeerde niet alleen de eerste volledige uitvoering door een niet-Russisch orkest, hij voegde er ook muziek aan toe. Aan het slot plakte hij een gezang uit de vierde akte, dat gebaseerd is op een gedicht van de Oekraïense 'nationale dichter' Taras Sjevtsjenko. Een goede vondst, omdat het tot de sterkste muziek van de opera behoort en omdat hij daarmee de Sovjetjubel wat compenseert. Maar Jurowski maakte er ook een statement mee: het gedicht klonk nu niet in het Russisch, maar in het Oekraïens.

Als Semjon Kotko iets bewijst, is het dat Prokofjev ook binnen de strakke ideologische kaders van de partij fenomenale muziek kon schrijven. Hopelijk blijft het niet bij een eenmalige opleving.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden