Juiste moment, juiste plek

Tv-presentator Ersin Kiris (39) was doodongelukkig in zijn eigen snackbar. Dus onderzoekt hij nu voor een nieuwe serie de twee gezichten van vakantiebestemmingen.

Ersin Kiris.

Toerist of journalist? (1) 'Ik ben het allebei. Als verslaggever van de Keuringsdienst van Waarde kom ik in het buitenland op plekken waar ik als toerist nooit zou komen. Met twee collega's van de Keuringsdienst ontstond het idee om samen een programma te maken. We dachten aan een reisserie, maar dan op een nieuwe en originele manier. In Ersin in wonderland bezoek ik vakantieoorden vanuit een dubbelrol, als journalist en als toerist.

'In de eerste aflevering zijn we in het Kruger National Park in Zuid-Afrika, een aantrekkelijke plek voor toeristen die wilde dieren willen zien, maar ook voor stropers. Zij jagen op de dieren. Maar op de stropers, bijna allemaal uit Mozambique, wordt ook gejaagd. De afgelopen jaren zijn er honderden stropers doodgeschoten. Als toerist krijg je daar nauwelijks iets van mee, maar als journalist wil ik er iets van proberen te begrijpen: waarom zetten deze mannen hun leven op het spel?'

Introvert of extravert?

'Ik ben een introverte persoonlijkheid. Ik zit veel in mijn hoofd, zeg meestal niet zo veel. Maar er zijn momenten dat ik 'aan' ga, als mijn nieuwsgierigheid wordt geprikkeld. Voor de camera neemt mijn enthousiasme het over. Ik hoef er niets voor te doen, het gaat vanzelf. Ik vind het leuk om onderdeel te zijn van een verhaal.

'Als er op de basisschool een playbackshow of een musical was, stond ik altijd vooraan. Ik droomde ervan om te acteren. Wat ze daar thuis van vonden? Mijn ouders hadden wel door dat ik iets in die richting wilde doen. Maar in mijn omgeving, de Schilderswijk in Den Haag, was er niemand die aan acteren deed, of die theaterles volgde.'

Ersin Kiris (Den Haag, 1978) begon als vrijwilliger bij de lokale zender Deniz TV, waarna hij een baan kreeg bij TV West en later als redacteur bij de NOS. In 2008 maakte hij De Tegenfilm, een reactie op Fitna van Geert Wilders. Hij was Jakhals bij De Jakhalzen van De Wereld Draait Door. Sinds 2012 is Kiris een van de gezichten van de Keuringsdienst van Waarde (KRO-NCRV). Hij was ook te zien als verslaggever van De Rekenkamer en Broodje Gezond. Donderdag begint de nieuwe serie Ersin in wonderland (VPRO). Kiris woont in Den Haag met zijn vrouw en twee kinderen.

Eigen zaak of eigen programma?

'Acteren was een onbereikbare droom. Wat wel binnen mijn bereik lag, was ondernemer worden. Bij ons in de wijk zat het zo: als je succesvol was, dan had je een eigen zaak. Hoogopgeleide mensen kende ik niet als kind, al waren er natuurlijk leeftijdsgenoten die het heel goed deden op school. Maar advocaten, artsen, die kwam ik niet tegen. Ondernemers wel, mensen die ineens een vette Mercedes hadden, een eigen winkel, misschien wel meerdere zaken. Zo zag succes eruit.

'Op mijn 18de nam ik een cafetaria over. De eigenaar wilde ervanaf, de zaak draaide voor geen meter, maar ik dacht dat ik het wel even ging flikken. Ik ben nooit zo ongelukkig geweest in mijn leven. Iedereen in Nederland heeft geld om patat te kopen, dus ik kreeg van alles over de vloer, van 's ochtends tot 's nachts. Toch liep de zaak matig en was mijn administratie een zooitje. Het was het absoluut niet waard om er ongelukkig voor te worden.

'Die succesvolle zakenman die ik dacht te worden, wilde ik helemaal niet meer zijn. Toen ik stopte met de snackbar, besloot ik te gaan doen wat ik echt leuk vond. Het heeft even geduurd voor ik erachter kwam wat dat dan was en toen kwam ik Ömer Ilik tegen. Er ging een wereld voor me open. Ömer maakte regionale televisie in Amsterdam en was een lokaal project begonnen op een lokale zender waaraan ik als vrijwilliger mocht meedoen, Deniz TV, gericht op de Turkse gemeenschap. Hij kon mij het vak leren, ik kon groeien. Het was een gevalletje op het juiste moment op de juiste plek zijn; mijn leven heeft door die ontmoeting een heel andere wending gekregen.'

Voor of achter de schermen?

'Ik begon achter de schermen. NOS-verslaggever Ron Fresen was hoofdredacteur van TV West toen hij me tegenkwam tijdens het zappen. Hij heeft me een baan aangeboden bij TV West, mijn eerste echte baan in de media. Een van de programma's waaraan ik meewerkte heette Het andere oog. De samenstelling van Den Haag was destijds aan het veranderen, maar TV West maakte nog steeds programma's over een witte stad. Dat hadden ze zelf ook door en ze wilden het graag veranderen met een multicultureel programma.

'Toen ik plotseling veel Bulgaren in de wijk zag, ben ik in mijn eentje naar Bulgarije gegaan, met zo'n camjocamera, om het verhaal te halen. Ik was net terug in Nederland toen de Bulgaren opeens landelijk nieuws werden. Mijn verslag viel op bij iemand van het NOS Journaal. Zo ben ik bij het Journaal terechtgekomen, als redacteur binnenland, maar ik werd er niet blij van om de hele dag achter een bureau te zitten. Ik wilde op pad en meer invloed hebben op het eindresultaat. Wat dat betreft past het beter bij mij verslaggever in beeld te zijn.'

Toerist of journalist? (2)

'Journalist dus, maar het toerisme heeft me altijd gefascineerd. Met mijn ouders ging ik iedere zomer zes weken naar Turkije op vakantie, steeds naar verschillende streken - de familie woont verspreid over het land. Het was het enige vakantieland waar we kwamen.

'Mijn laatste vakantie was in een all-inclusive resort in Marmaris, waar ik ooit een zomer als reisleider heb gewerkt. Ik haalde Nederlandse toeristen op van de luchthaven, om ze de basics te vertellen over Turkije als vakantieland. Niet te veel wc-papier gebruiken, anders verstopt de boel, geen water uit de kraan drinken, dat soort dingen. Eigenlijk was het doel ze een dag later excursies te verkopen.

'Het toeristische Marmaris is een pretpark dat niets met Turkije te maken heeft. Het stikt er van de opportunisten, puur aangetrokken door het idee van snel geld verdienen. Zo'n keiharde commerciële wereld, ik paste daar helemaal niet in. Maar ik geloof dat ik in Marmaris wel een ander zaadje heb geplant: een publiek op een leuke manier een verhaal vertellen, dat ligt mij wel.'

Met of zonder baard?

'Een van de bedenkers van Ersin in wonderland had een foto van mij zonder baard gezien en zich kapot gelachen. Toen we zochten naar een manier om het onderscheid tussen mij als journalist en toerist te laten zien, kwam hij erop terug. We hebben op alle vier de bestemmingen eerst met baard gefilmd, als journalist. Daarna ging de baard eraf en was ik toerist.

'Ik voel me totaal niet mezelf met een gladgeschoren gezicht. Ik werd altijd veel jonger geschat. Toen ik gezichtsbeharing kreeg, was dat voorbij. Ik heb het jongetje voorgoed verstopt achter het haar. Ik had dus meteen weerstand bij het idee om me te scheren, maar ik heb me erover heen gezet. Het is geinig en functioneel, dan gaat het maar ten koste van hoe ik mij voel.'

Broodje gezond of broodje döner kebab?

'In het programma Broodje gezond, over voedselhypes en gezondheidsmythes, kreeg ik het afgelopen jaar steeds te horen dat ik verkeerd bezig ben. Ik eet veel te veel zout en het lukt me ook maar niet om daarmee te minderen. Wel eet ik minder vlees. Dat is ook lastig. Rationeel vind ik dat we met z'n allen minder vlees moeten eten, maar ik vind het zó onwijs lekker dat ik er moeilijk van af kan blijven.

'Vorig jaar was ik voor de Keuringsdienst een week in Iran. Waar we ook kwamen, er was alleen maar kebab te krijgen. De redacteur, de cameraman, iedereen werd gek: serieus, alweer kebab? Ik smulde ervan. Ik ben zo'n onwijze kebabfan, da's niet normaal! Maar dan niet de kebab die je hier overal ziet hè, ik bedoel écht kebab, op de traditionele manier bereid op houtskool. Die vleesstaaf die je ziet bij de Turk op de hoek is in feite gewoon een grote frikandel.'

2008, toen je De Tegenfilm maakte, of nu, bijna tien jaar later?

'Nu. De Tegenfilm was een reactie met een knipoog op Fitna, de film van Geert Wilders over de Koran. Met Vincent van der Lem maakte ik een documentaire waarin we probeerden te achterhalen waar de islamofobie van Wilders vandaan komt. Mede dankzij die film doe ik wat ik nu doe; we trokken er veel aandacht mee. We kwamen bij De Wereld Draait Door, waar ik later een van de Jakhalzen werd. Daarna werd ik presentator van de Keuringsdienst van Waarde.

'Ook na De Tegenfilm bleven talkshows mij vragen om over Wilders te komen praten. Ik merkte dat ik het niet fijn vond om in die hoedanigheid, als Wilders-criticaster, omarmd te worden. Ik wilde niet die one issue-gast worden, de beledigde moslim, de Turk die iets over Turkije vertelt. Er waren programmamakers met een idee waarin ze mij hadden bedacht als 'de Turk' of 'de moslim'. Ik besloot dat ik weg moest blijven van die typecasting. Sindsdien heb ik bijna niets meer gezegd over mijn islamitische achtergrond, Turkije of Wilders.' Lacht: 'Misschien ben ik een beetje doorgeschoten in mijn besluit, want veel mensen denken nu dat ik een Belg ben. Ik heb daar een theorie over: als mensen je niet kunnen plaatsen, denken ze dat je een Belg bent.

'Bij de Keuringsdienst heeft mijn afkomst niets te maken met wat ik doe, al ben ik ook bij de Keuringsdienst weleens 'de Turk' geweest. In een aflevering over yoghurt interview ik mijn tante, die zelf Turkse yoghurt maakt. Dat vond ik fantastisch. Het ging niet over haar hoofddoek, het ging niet over haar geloof, het ging niet over Erdogan; het ging over een vrouw die yoghurt maakt. Ik vind dat we dat veel vaker op tv zouden moeten zien: mensen met een Turkse achtergrond die niet over Turkse kwesties praten, maar over dagelijkse dingen.'

Ersin in wonderland, vanaf 4/10, donderdag, NPO3, om 20:55 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden