Joy presenteert Amerikaanse droom als soap en sprookje

David O. Russell presenteert de Amerikaanse droom als een soort soap of sprookje. Alles lijkt zich in een extreme werkelijkheid af te spelen. Joy biedt geweldig acteerwerk van Jennifer Lawrence en tegenspelers Bradley Cooper en Robert De Niro.

Jennifer Lawrence in Joy.

Sommige dingen liggen zo voor de hand dat je er niet bij stilstaat dat iemand ze ooit bewust bedacht heeft. Het mechanisme waarmee je de dweil aan een stok kunt uitwringen zonder je handen vies te maken, bijvoorbeeld.

En dan komt het moment in Joy dat de titelheldin rode wijn van de vloer moet schrobben. Op handen en knieën, als een soort moderne Assepoester. Als ze daarbij haar handen openhaalt aan de scherven van het gevallen glas, realiseer je je: sommige huis-tuin-en-keukenzaken zijn zo normaal dat je je niet kunt voorstellen dat mensen het ooit zonder moesten doen.

Joy is losjes gebaseerd op het verhaal van de uitvinder (Joy Mangano) van de miracle mop, oftewel de wonderdweil. Op papier is het de Amerikaanse droom op zijn best: een inventieve vrouw die wegkwijnt als familie-sloof overwint talloze tegenslagen en veroorzaakt een revolutie in het dweilgebruik.

Bij iedere andere regisseur had je zo'n film kunnen uittekenen. Maar de films waarmee de eigenzinnige regisseur David O. Russell de afgelopen jaren Oscarnominatie na Oscarnominatie verdiende, zijn juist nooit helemaal wat je op basis van de premisse zou verwachten. The Fighter was geen standaard boksfilm. Silver Linings Playbook voldeed aan de wetten van de romantische komedie, maar dan in een rauwrealistische werkelijkheid. American Hustle zette de oplichtersfilm op zijn kop.

In Joy presenteert Russell de Amerikaanse droom als een soort soap of een sprookje. Alles lijkt zich in een extreme werkelijkheid af te spelen, met boosaardige familieleden, die vooral schreeuwend met elkaar communiceren, en een fee-achtige oma. Na elke kleine overwinning komt de ellende in bakken: zo wordt Joy bijvoorbeeld gearresteerd, vernederd door de nieuwe vriendin van haar ex, haar dweilen worden afgepakt, haar kinderen zijn ziek en de telefoon is afgesloten. Alles binnen een minuut of tien. Het accentueert het gekunstelde van verhalen waarop mensen zo dol zijn.

Typisch Russell, zo'n spelletje met verteltechnieken. Ook kenmerkend: die disfunctionele familie, die tegen wil en dank bij elkaar blijft. Weer geweldig acteerwerk van muze Jennifer Lawrence en tegenspelers Bradley Cooper en Robert De Niro. Maar als de liefhebber dit een signatuur noemt, betekent het ook dat zijn films steeds meer op elkaar beginnen te lijken.

Daar komt nog bij dat Joy ongrijpbaarder en rommeliger is. Waarschijnlijk omdat Russell meerdere dingen tegelijk wil: mensen laten meeleven met een sprookjesachtige vertelling terwijl hij daar nuffig over doet. Hij wil een ode brengen aan het doorzettingsvermogen van Joy, en tegelijkertijd het keiharde kapitalistisme dat dit afdwingt ontdoen van romantiek. De Amerikaanse droom is immers niet voor elk mens weggelegd en wie geen succes heeft wordt door iedereen gedumpt.

Uitersten bij elkaar brengen: Russell bewijst in het middendeel van de film - waarbij Joy belandt bij het eerste Tel Sell-kanaal - dat hij dat kan als geen ander. Daar geeft het de film vleugels. Elders voelt het geforceerd.

Joy Regie: David O. Russell Met:Jennifer Lawrence, Robert De Niro, Bradley Cooper, Isabella Rossellini 124 min., in 62 zalen.


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.