InterviewJournalist Chris Klomp

Journalist Chris Klomp over de voor- en nadelen van zijn verdienmodel

Journalist Chris Klomp kan (bijna) leven van het geld dat donateurs hem geven. Maar zijn ophefmakende stijl heeft een prijs.  

Lezers hoeven niet langer te betalen voor de tweets van Chris Klomp.

Elf jaar geleden was Chris Klomp, in zijn eigen woorden, ‘een rechtbankverslaggevertje in Groningen naar wie geen haan kraaide’. Dat begon te veranderen toen hij Twitter ontdekte, waar Klomp een podium voor zichzelf bouwde. Nu heeft de journalist meer dan veertigduizend volgers, een goedlopende site en is hij niet langer afhankelijk van mediabedrijven. Hoe is hem dat gelukt? Is dit verdienmodel ook voor anderen weggelegd? En hoe verklaart hij de heftige reacties, zoals een steen door zijn keukenraam?

Onafhankelijkheid is een lang gekoesterde wens van Klomp (48). ‘Het zaadje is geplant in 2001’, zegt hij. ‘Toen merkte ik voor het eerst dat als mediabedrijven in financiële problemen komen, freelancers eruit gegooid worden. Mijn krant, Groninger Dagblad Stad (GDS), fuseerde met het Nieuwsblad van het Noorden en ik stond op straat.’

Jaren later, in 2009, begint hij spelenderwijs met Twitter. Klomp is dan freelancer voor persbureau ANP, regionale omroep RTV Noord en het Dagblad van het Noorden. Het sociale medium heeft een groot voordeel, in vergelijking met radio en tv: je kunt er rechtstreeks verslag doen vanuit de rechtszaal. Klomp is niet de eerste die twittert over strafzaken, maar hij is er vroeg bij en valt op door zijn praktijkkennis en productiviteit. Vaak volgt hij meerdere zaken op één dag, waarover hij een stortvloed aan korte berichten publiceert.

Ook doet hij op Twitter rechtstreeks verslag van geruchtmakende gebeurtenissen buiten de rechtszaal, als freelance regiocorrespondent van het Algemeen Dagblad. Hij houdt lezers op de hoogte van een uit de hand gelopen feest in Haren en is als enige journalist in het ‘rampgebied’ als een rivierdijk dreigt door te breken in Woltersum – hij mag langs politieafzettingen door zich voor te doen als boerenknecht, inclusief overall.

Zijn naamsbekendheid groeit, maar leidt tot praktische problemen. Steeds vaker laat Klomp de rechtszaal links liggen om op pad te gaan voor het AD als er groot nieuws is in de regio. In 2014 besluit RTV Noord hem in te ruilen voor een persbureau.

De ochtend na zijn afscheidsfeest wordt Klomp wakker met een kater en het vooruitzicht 1.000 euro per maand mis te lopen. ‘Die dag bedacht ik iets nieuws’, vertelt hij. ‘Wat als ik mijn twaalfduizend Twittervolgers laat betalen? Wie tweets uit de rechtszaal wilde lezen, moest abonnee van @realtwitcourt worden, voor 99 cent per week of 3,90 euro per maand.’

Als de verslaggever zijn plan in februari 2014 toelicht in De ochtend op NPO Radio 1, noemt een van de gasten, journalist Jan Tromp, het een wanhoopsdaad. Betalen voor berichten van maximaal 140 tekens? Belachelijk.

Klomp: ‘Eerlijk gezegd had ik geen flauw idee of het zou werken. Niemand had eerder geld gevraagd voor journalistieke tweets. Maar binnen 48 uur was meer dan 500 euro op m’n bankrekening gestort. De nieuwe abonnees bleven maar komen.’

Als de relatie met de moeder van zijn kinderen eindigt, verhuist hij van Groningen naar Amsterdam en groeit het aantal abonnees tot ruim vierhonderd. Op het hoogtepunt verdient Klomp 1.600 euro per maand met Twitter.

Wat helpt, is dat hij uitgesproken is. Als rechtse politici en GeenStijl zich in 2010 opwinden over een taxichauffeur die twee jaar celstraf krijgt voor ‘moord’ op een passagier, hekelt hij die kritiek op zijn blog en opiniesite Joop. Journalisten hebben een grote mond, maar leveren zelf soms ‘bedroevend slecht’ werk, schrijft Klomp.

Volgens de rechter in deze zaak is geen sprake is van moord of doodslag. Hooguit had de taxichauffeur rekening moeten houden met de gevolgen van de vuistslag die hij gaf: ‘voorwaardelijke opzet’, heet dat. ‘Zou het kunnen zijn dat de inspanningen van GeenStijl juist een strafverlagend effect hebben gehad?’, luidt Klomps retorische vraag.

Je provoceert geregeld en maakt ruzie met sites als GeenStijl. Is dat een tactiek om meer mensen te bereiken op Twitter?

‘Ik heb mijn 40.207 volgers opgebouwd door live verslag te doen op plekken als Haren en Woltersum én door mensen uit te dagen, populisten bijvoorbeeld. Dat uitdagen dient een doel: ik wil nuances van strafzaken overbrengen. Dat zou ik kunnen doen door sec op te schrijven wat in de rechtszaal gebeurt, maar volgens mij werkt het nog beter als je mensen prikkelt er zelf achter te komen hoe het zit.’

Hoe doe je dat?

‘De onderwerpen die ik belangrijk vind, liggen in de praktijk vaak gevoelig, zoals de menselijke kant van criminelen, tbs, pedofilie, de nutteloosheid van celstraffen. Ik prikkel mensen door het zo te verwoorden en aan te kondigen dat ze een beetje boos worden en op de link klikken.

‘Een voorbeeld: begin dit jaar schreef ik een blogpost: ‘VVD en strafrecht: tergende onkunde of bewuste misleiding?’ Met die prikkelende kop haal ik lezers binnen die zo’n genuanceerd stuk normaal gesproken niet lezen. In het stuk leg ik uit dat VVD-Kamerleden best weten hoe het zit, maar toch rare dingen zeggen. Ze spelen in op gevoelens van mensen die zich opwinden over ‘slappe D66-rechters’, om stemmen te winnen.

‘Als je er met gestrekt been ingaat, kun je weerstand verwachten, zeker van GeenStijl. De eerste keer dat ik op die site stond, dacht ik: nu ben ik de sjaak. Dat bleek best mee te vallen en hun stukken zorgden ook voor naamsbekendheid. Zij gebruikten mij, ik gebruikte hen. Het klinkt misschien onsympathiek, maar als freelancer heb je een podium nodig.

‘Vergis je niet: provoceren op zich is geen verdienmodel. Om de aandacht vast te houden, moeten je stukken iets toevoegen. Ik kan zaken in een bredere context plaatsen, omdat ik ruim negenduizend rechtszaken heb bijgewoond.

Klomp denkt na over verdienmodellen en durft te experimenteren. Zo verkoopt hij losse artikelen over strafzaken en andere onderwerpen, die hij publiceert op de site van journalistencollectief Reporters Online en aanbiedt via digitale kiosk Blendle.

In de zomer van 2019 zet hij een nieuwe stap, mede omdat Blendle geen losse stukken meer verkoopt: hij blaast zijn blog nieuw leven in. Alle stukken op de site zijn gratis. Wie dat wil, kan een bedrag naar keuze doneren.

Chris KlompBeeld Studio V- Annabel Miedema

Welke artikelen trekken het meeste publiek?

‘Stukken over actuele onderwerpen, waar iedereen op dat moment over praat. Begin juni schreef ik over de kritiek op Femke Halsema, na die antiracismedemonstatie op de Dam. Ze heeft fouten gemaakt, natuurlijk. Maar wat mij vooral opviel, was de bloeddorst van media en roeptoeters die niet kunnen verkroppen dat Halsema burgemeester is. Ik denk ook dat veel mensen extra kwaad zijn omdat ze vinden dat zwarte mensen die massaal gelijke rechten eisen niet zo moeten zeuren.

‘Ik publiceer de laatste tijd ook veel over complotdenkers zoals Robert Jensen, die beweert dat corona maar een griepje is. Ik leg uit waarom dat onzin is, en wat erachter zit: ze zijn op zoek naar onbehagen en gooien olie op het vuur om er beter van te worden, meer abonnees, meer clicks, meer geld.’

In hoeverre zoek jij naar ophef, om aandacht en lezers te trekken?

‘Na twintig jaar in de journalistiek denk ik automatisch: welke aansprekende ingrediënten zitten in een verhaal? Dat kan ophef zijn, of actualiteit. Als dat samenvalt, kan iets veel donaties opleveren. In het achterhoofd speelt altijd mee of ik er mijn boodschap in kwijt kan. Misschien klinkt dat heel vroom, maar anders begin ik er niet aan. Mijn site is pas een succes als ik kan uitleggen dat rechtspraak als systeem veel rechtvaardiger is dan de samenleving denkt.’

Kun je rondkomen van donaties?

‘Sinds vorige zomer krijg ik gemiddeld 2.500 tot 3.000 euro per maand van lezers. Dat bedrag stijgt nu behoorlijk. Ik ben niet meer afhankelijk van mediabedrijven; dat is eindelijk gelukt. Dat inkomen vul ik nog wel aan met werk bij het AD, waar ik 2 à 3 dagen per week werk als freelancer. Vaak draai ik dubbele diensten: ’s ochtends zit ik bij rechtszaken, voor mezelf, ’s avonds draai ik een avonddienst in Rotterdam. Werkweken van tachtig uur zijn geen uitzondering.’

Hoe komt het dat je duizenden euro’s krijgt, elke maand?

‘Mensen lezen mijn stukken graag, denk ik, of ze gunnen het me gewoon. Er zijn zelfs mensen die ‘vakantiegeld’ storten op mijn rekening. Wat helpt is dat betalen voor onlinejournalistiek steeds normaler wordt. Dat zie je ook bij kranten, De Correspondent en Follow the Money.’

Wat Klomp doet, past in een trend, beaamt Mark Deuze, hoogleraar mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam. Steeds meer journalistieke organisaties, zoals The Guardian, en journalisten vragen om donaties. ‘Het moet iets vrijblijvends zijn, dat tijdelijk voelt.’

Het is weinigen gegeven van donaties rond te komen, denkt Deuze. ‘Wat Klomp doet is inspirerend, maar alleen haalbaar als je zin hebt jezelf te verkopen en een grote bek op te zetten. Veel studenten willen dat niet. Je hebt een niche nodig, zoals rechtspraak. En tijd, om expertise en publiek op te bouwen. Wie hierin slaagt, heeft vaak een bepaalde persoonlijkheid: extravert, recht voor de raap. En je moet tegen een stootje kunnen, zeker als je geen witte man bent.’

Is dit verdienmodel vooral weggelegd voor witte mannen, zoals Deuze zegt?

‘Op zich heeft hij gelijk. Als ik zie welke reacties vrouwelijke, soms ook donkere journalisten en columnisten af en toe krijgen, snap ik wel dat ze ermee ophouden. Maar ik weet niet of Deuze beseft wat ik allemaal over me heen heb gekregen.’

Het dieptepunt vindt plaats in september 2019: Klomp en zijn vriendin liggen net in bed in hun Amsterdamse eengezinswoning als ze lawaai horen. ‘We gingen snel naar beneden en zagen overal glas liggen in de keuken’, zegt Klomp. ‘In de woonkamer, vijf meter verderop, lag een baksteen.’

Aanvankelijk maakt de politie geen aanstalten te komen, omdat het een kansloze zaak lijkt. Dat verandert als Klomp naar buiten gaat en een briefje ontdekt, aan de voordeur: ‘Verwijder jouw sociale media, of wij komen terug.’

Je vriendin zei tegen me: ‘Ik was bang en heb Chris gevraagd te stoppen met Twitter.’

‘Ja, en ik zei: no way, je bent niet met een boekhouder getrouwd. Dat is wat lomp, maar ik was zó boos over die steen. Ik ben niet zomaar journalist geworden, dit is mijn passie. Het is een eng idee dat iemand de moeite neemt ons adres te achterhalen en vermoedelijk stond te wachten totdat wij het licht hadden uitgedaan. Ik zwicht niet voor bedreigingen. Ik heb Twitter nodig, om verhalen aan te jagen. Dat blijf ik doen, daar zijn mijn vriendin en ik het inmiddels over eens.’

Hij zet extra sloten op deuren, installeert bewakingscamera’s aan de gevel en maakt afspraken met de politie, die zijn straat in de gaten zal houden. Als een buurman te lang in zijn auto zit, komen agenten vragen wat hij daar doet. Dat lijkt te helpen.

Via sociale media wordt hij wel bedreigd. Klomp denkt dat het te maken heeft met een kritisch stuk op zijn site, over complotdenker Janet Ossebaard. Hij schreef dat ze misbruik maakt van de chaos die is ontstaan door de coronacrisis door te beweren dat 5G de klachten veroorzaakt.

Op 6 mei riep Ossebaard op Facebook haar honderdduizenden aanhangers op kritische journalisten te bombarderen met brieven en mails. Ze noemde mijn naam en trok één opmerking van mij uit zijn verband. Daardoor denken sommige mensen dat ik pedofielen de hand boven het hoofd houd, wat absoluut niet waar is. Ze zijn woedend.

‘Het is een misverstand. Ik schreef op Twitter dat kindermisbruikers niet per definitie pedofiel zijn. Pedofilie is een stoornis: verlangen naar seks met minderjarigen. In de praktijk vindt veel misbruik plaats om andere redenen: de dader wil aandacht, genegenheid, macht. Meestal worden minderjarigen niet besprongen door een enge man in de bosjes, maar door een buurman, familielid of trainer die geen pedofiele verlangens heeft. Dat is de ongemakkelijke waarheid.’

De afgelopen maanden heeft Klomp driemaal de politie ingeschakeld. Zo kreeg hij een boodschap van een gewelddadige crimineel, die net was vrijgelaten. Hij zei: het laatste wat ik in mijn leven doe, is jouw adres achterhalen en je kop in elkaar stampen. Een vrouw stuurde hem een foto van zijn huis, met de tekst: niet met mij fokken, want jij krijgt chaos. Ze komen uit de hoek van complotdenkers en pedojagers – meer wil hij er niet over kwijt, om veiligheidsredenen.

De politie heeft zogeheten ‘stopgesprekken’ gevoerd met de bedreigers: ze kregen te horen dat ze Klomp met rust moeten laten, anders maakt de politie werk van de zaak. ‘Ik hoop dat het helpt, want ik ben nu even zwaar overbelast’, zegt de journalist, ‘Ik voel me niet meer veilig thuis. Ze moeten van mijn vriendin afblijven, en van mijn kinderen, die twee keer per maand bij ons zijn.’

Ben je milder geworden door de bedreigingen?

‘Niet milder, wel bedachtzamer. Ik denk beter na hoe iets kan overkomen op bepaalde groepen, zoals complotdenkers. Mensen worden steeds vaker kwaad als ze iets lezen dat niet overeenkomt met hun wereldbeeld. Ze zien overal een reden: een in hun ogen linkse journalist schrijft iets, dus zal die wel worden betaald door George Soros (een in extreemrechtse kringen omstreden filantroop, red.). Dat komt door al die complotdenkers; zij wakkeren haat tegen journalisten aan.’

In hoeverre is dat te wijten aan politici?

‘Ik vind dat politici te weinig tegengas geven aan mensen als Thierry Baudet. Hij heeft gezegd dat journalisten de samenleving ondermijnen. Dat zijn buitengewoon gevaarlijke woorden. Als een politicus een grote aanhang heeft, al is het in de peilingen, moet je er rekening mee houden dat sommige mensen ja en amen zeggen en overgaan tot daden. Dat gebeurt al in Amerika, waar Trump de pers de vijand van het volk noemt. Ik durf er 10 duizend euro op te zetten dat de komende jaren ook in Nederland journalisten op zeer ernstige wijze worden aangevallen.’

Verdienmodel

Lezers hoeven niet langer te betalen voor Chris’ Klomps tweets op @realtwitcourt. Hij is 8 juni overgestapt op het donatiemodel, dat hij al gebruikt voor zijn blog. ‘Je moet jezelf af en toe opnieuw uitvinden, als ondernemer’, vindt Klomp. ‘De administratie van honderden abonnementen was tijdrovend. En het kostte veel tijd steeds rechtszaken uit te zoeken en er verslag van te doen. Ik blijf naar de rechtbank gaan, af en toe, maar wil me vrij voelen andere stukken te schrijven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden