Jos van Veldhoven heeft fraai uitgewerkte keuzen gemaakt voor Matthäus-Passion

Dirigent Jos van Veldhoven maakt voor zijn laatste Matthäus-Passion fraai uitgewerkte keuzen. Hij daagt zijn publiek uit zich te verdiepen in de gelaagdheid van de compositie.

Jos van Veldhoven, artistiek leider van de Nederlandse Bachvereniging. Beeld Dana van Leeuwen
Jos van Veldhoven, artistiek leider van de Nederlandse Bachvereniging.Beeld Dana van Leeuwen

In de Groningse Oosterpoort kijken luisteraars niet begrijpend om zich heen. Ze komen voor de Matthäus-Passion en voor de Nederlandse Bachvereniging, maar de dirigent Jos van Veldhoven draait zich half naar het publiek toe en uit het koor en het orgel klinkt iets anders: 'O Lamm Gottes, unschuldig'.

In de 18de eeuw was dit koraal een begrip en zou de hele gemeente hebben meegezongen. In 2018 herkent nauwelijks iemand de tekst of de melodie. Ja, misschien toch: wanneer even later in het openingskoor van de Matthäus zes jongens van het Kampen Boys Choir hoog boven het woelen van orkest en koor uit diezelfde kalme noten zingen, valt het kwartje.

Matthäus Passion
Klassiek
Door Kampen Boys Choir en Nederlandse Bachvereniging
o.l.v. Jos van Veldhoven
17/3, Oosterpoort, Groningen
Tournee t/m 31/3

Vrijwel vergeten

Van zijn laatste Matthäus-Passion als artistiek leider van de Nederlandse Bachvereniging maakt Van Veldhoven iets bijzonders. Ook na afloop van Bachs beroemdste passie klinkt er een extraatje: het korte, 16de-eeuwse motet Ecce, quomodo moritur iustus ('Zo stierf de rechtvaardige'), van Jacob Handl. In Bachs tijd was zo'n terugblik niet ongewoon, nu is die praktijk vrijwel vergeten.

Met die toevoegingen daagt Van Veldhoven zijn publiek uit: verdiep je vooral eens in de gelaagdheid van de compositie, dan zul je er nog meer van genieten. Voor de geoefende luisteraar werkt het. Als je na het sec gezongen O Lamm Gottes diezelfde lijn even later hoort terugkomen, lijkt het alsof er een spot op wordt gezet.

Rustpunten

Ook in de Matthäus-Passion zelf heeft Van Veldhoven fraai uitgewerkte keuzen gemaakt. De hoeveelheid koorleden houdt hij klein, zodat er een transparante klank ontstaat, maar de stemmen zijn zo uitgezocht dat ze op dramatische momenten flink kunnen uitpakken. Geholpen door een soms bijna swingende contrabas krijgt de uitvoering vaart. De koralen zet hij neer als rustpunten, momenten van overpeinzing tussen alle actie en emotie eromheen. Soms klinkt er een reactie op het verhaal in door. Als het koor zingt Wenn ich einmal soll scheiden, vlak na de dood van Jezus, klinken de zangers timide en oprecht aangeslagen.

De tenor Thomas Hobbs is een mooi natuurlijke evangelist, de bas Stephan MacLeod een soevereine, soms kwetsbare Jezus. De sopraan Griet De Geyter ontroert met de pure oprechtheid die in haar stem doorklinkt, net als Isabel Schicketanz en de wonderschone Britse alt Alex Potter.

Nieuwe tijd

Met de solo van Shunske Sato in het Erbarme dich, gespeeld met de bijna improviserende vrijheid die kenmerkend is voor deze grote violist, ontstaat alvast een blik in de toekomst. Vanaf het komende seizoen neemt hij het stokje van Van Veldhoven over. Voor de Nederlandse Bachvereniging breekt dan, na 35 jaar, een nieuwe tijd aan waarin Shunske Sato het spelen en dirigeren zal combineren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden