Jörg Haider op eerste rij is kunstenaars te veel

'Gaan of blijven - is de vrijheid van de kunst in gevaar?', was de inzet van een verhitte discussie die zondagochtend in het Burgtheater in Wenen onder leiding van directeur Klaus Bachler werd gevoerd....

Schrijfster Elfriede Jelinek, die op het laatste moment wegens ziekte was verhinderd, heeft opvoering van haar toneelstukken in Oostenrijk verboden. 'Mijn stukken doen hun werk doordat ze vertrekken', is haar motto.

Haar stellingname werd sterk bekritiseerd door kunstenaars die wel waren gekomen, onder wie de Zwitserse intendant van de Wiener Festwochen Luc Bondy, auteur Robert Menasse, acteurs Klaus Maria Brandauer, Martin Schwab en Franz Morak, die sinds kort voor de ÖVP in regering zit als staatssecretaris voor kunst.

Hij werd luidruchtig uitgejouwd door de ruim 1500 bezoekers (ook de foyers waren propvol) en mocht de blote kont aanschouwen van een boze demonstrant. De vroegere Burgtheateracteur verdedigde zich met de woorden dat de kunst in het teken van de dialoog zou staan.

Andrea Breth, regisseuse van het Burgtheater, noemde de houding van Jelinek gevaarlijk. In plaats van het land te verlaten, zouden er juist 'stromen binnen moeten komen en zich uiten, uiten, uiten'. Bondy noemde het zelfs 'narcistisch' om zich terug te trekken. Ook regisseur Johann Kresnik (eveneens verhinderd) had een in een woedend pamflet tot actie opgeroepen: 'Lieve vrienden, collega's en kameraden! Schreeuw, vecht, demonstreer tegen deze aanmatigende regering!'

Maar galeriehouder Thaddäus Ropac kondigde aan in Parijs te gaan wonen en door middel van zijn Salzburger galerie 'oppositioneel werkzaam te zijn'. Het spookbeeld dat regeringsleider Schüssel de Salzburger Festspiele zou openen met Jörg Haider op de eerste rij, is hem te veel.

Tot een eenduidig kunstenaarshandvest leidde het debat niet. Dat viel ook niet te verwachten. Duidelijk werd wel dat de extreem-rechtse ÖVP/FP & Ouml;-coalitie ook in de kunstwereld grote opschudding heeft veroorzaakt. Via Internet en in andere theaters en kunstenaarscafé's worden bijeenkomsten georganiseerd.

Het Burgtheater organiseert nog de rest van deze week aansluitend op de reguliere voorstellingen openbare gesprekken met politici, culturele coryfeeën en de eigen acteurs en regisseurs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden