Jongens nagelen jonge moslima's aan de schandpaal met expose-filmpjes en -foto's

'Wie heeft Snap, nummer of Insta van deze sletje?', vraagt een Telegram-chatter. Bij zijn oproep heeft hij een filmpje geplaatst van een vrouw met hoofddoek die haar kont voor de camera schudt. Het is een van de tientallen foto's en filmpjes die anonieme chatters dagelijks plaatsen in de Telegram-groep 'Exposed bitches & snitches' (7.900 leden) van jonge vrouwen, voornamelijk met een migratieachtergrond.

Op de Telegram-groep 'Exposed bitches & snitches' wisselen jongens dagelijks tientallen foto's en filmpjes uit. Beeld epa

Het zijn 'kechs', in de woorden van de chatters, hoeren. Vaak herkenbaar in beeld en soms vergezeld van een foto van hun Instagram-profiel. 'Boys bel deze kahba uit Den Haag, laten we haar gek maken', stuurt iemand, gevolgd door een 06-nummer.

Exposen, heet het verspreiden van compromitterend beeldmateriaal van meisjes en jonge vrouwen in sociale media-groepen op platforms als Telegram, Facebook en Whatsapp. De chatters kicken op de veelal geposeerde foto's en filmpjes, vragen om materiaal van specifieke vrouwen en laten zich laatdunkend uit over de 'kechs' die de revue passeren. In de vier groepen met opgeteld 17 duizend leden die de Volkskrant bekeek, passeren vooral seksbeelden en denigrerende teksten. In een enkele groep komen in drie maanden dik twintig telefoonnummers voorbij.

Chantage

De gevolgen voor de vrouwen zijn kwalijk, soms ruïnerend, zeggen hulporganisaties. Ze worden aan de schandpaal genageld door hun omgeving en belanden in een sociaal isolement. Sommigen worden met compromitterende beelden gechanteerd om bijvoorbeeld seksuele handelingen te verrichten.

'Steeds meer vrouwen melden zich bij ons met een expose-verhaal', zegt Jacqueline Kleijer van Pretty Woman. Ze schat dat ongeveer eenderde van de mensen die aanklopt bij haar hulporganisatie te maken heeft gehad met exposen. Hierbij hoeft het niet per se te gaan om naaktfoto's, verduidelijkt ze. 'Het kan ook een foto zijn van het meisje zonder hoofddoek of met een beetje inkijk, of een lasterverhaal dat haar in een kwaad daglicht zet.' Ook westerse vrouwen melden zich, maar het verschil is dat meisjes met een migratieachtergrond hun gemeenschap tegen zich hebben.

Preutsheid

Wrang is dat ook vrouwen deze schandpaalpraktijken aanmoedigen, zegt Shirin Musa van vrouwenorganisatie Femmes for Freedom. In bepaalde Facebook-groepen ziet ze vrouwen met een migratieachtergrond de kant kiezen van de exposers. 'Ze schrijven dat vrouwen die seks hebben voor het huwelijk of zich ongepast kleden hoeren zijn.' Zo kreeg Ouahiba, een jonge vrouw die werd ge-exposed en zich op Youtube daartegen uitsprak, de volle laag vanuit de eigen gemeenschap.

Die preutsheid ziet diep verankerd in de moslimgemeenschap, waar de familie-eer vooropstaat, zegt migratie-onderzoeker Leen Sterckx van het Sociaal en Cultureel Planbureau. 'Vrouwen mogen geen seksuele ervaringen of vriendjes hebben voor het huwelijk. Als een meisje zich te vrij gedraagt, straalt dat af op de familie.'

Ouahiba besloot uiteindelijk zelf een video te maken, waarin ze haar verhaal deelde.

Prestige

Toch hebben de jongens in de Telegram-groepen weinig weg van een online zedenpolitie. Het 'ontmaskeren' van meisjes past bij de macho straatcultuur van jongens met een migratieachtergrond, stelt Sterckx. 'Jongens willen elkaar onderling seksueel de loef afsteken. Ze gaan heel ver om meisjes te verleiden, waarna ze hen als 'hoer' dumpen.' Op sociale media speelt die prestige ook een rol. 'Als jongen kun je scoren als je weer een naaktfoto plaatst', zegt Kleijer. Daarnaast is exposen een manier waarop jongemannen afrekenen met een blauwtje. 'Een typisch geval is dat een meisje iemand afwijst, waarna die jongen wraak neemt door haar te exposen.'

'Wij hebben vrouwen bij ons gehad die, nadat ze waren exposed, zijn meegenomen naar het land van herkomst om daar uitgehuwelijkt te worden', vertelt Musa. Slachtoffers zijn vaak huiverig om het met hun ouders te bespreken, wat ze kwetsbaar maakt voor chantage. Dat is onnodig, ziet Kleijer in de praktijk. 'Ouders vangen hun dochters meestal goed op, maar dat verwachten die meisjes niet. Ze vrezen straf, omdat hun ouders altijd streng hebben gewaarschuwd dat ze de eer van de familie niet mogen schaden.'

'Té gevoelig'

De overheid heeft programma's die taboes als eerwraak en dwanghuwelijken bespreekbaar maken, maar niet over vrouwelijke seksualiteit, is de kritiek van Musa. 'Daar zit de kern van het probleem, maar volgens de overheid ligt dat taboe té gevoelig binnen gemeenschap om het te doorbreken.'

Pretty Woman biedt slachtoffers opvang en ondersteuning, en geeft daarnaast voorlichting op scholen en in moskeeën. 'De film die we op scholen laten zien slaat enorm aan, want die jongens begrijpen ineens dat het zielig is voor het meisje', merkt Kleijer. Haar organisatie richt zich ook tot ouders, vaak in de moskee. 'We krijgen veel aanvragen van buurthuizen of imams zelf. Vaders en moeders zitten dan wel gescheiden, want gezamenlijk over seks praten, dat kan niet.'


'Opvattingen van veel allochtonen over vrouwen zijn gewoon verknipt'

'In de middeleeuwse cultuur van eer en maagdelijkheid zijn vrouwen handelingsonbekwame zwakbegaafden. Wraakporno of bezemvideo's zijn alleen maar het dwangmiddel,' schrijft publicist Izz ad-Din Ruhulessin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden