RecensiePatroon

Jonge theatermakers verzetten zich in Patroon tegen de dominantie van taal ★★★★☆

Taal kan, in al zijn dubbelzinnigheid, een goede verstopplek zijn.  Bij Erik Bindervoet krijgt de generatiestrijd de vorm van een intense, fysieke performance.

Ludwig Bindervoet in Patroon van De Nieuwe Oost en Urland.Beeld Julian Maiwald

Eigenlijk zou vertaler, dichter en schrijver Erik Bindervoet een monoloog schrijven, gebaseerd op Brief aan vader (1924) van Franz Kafka. Deze rekent daarin af met zijn autoritaire vader, die hem een leven lang klein heeft gehouden. Bindervoet wilde de vader nu eens laten antwoorden. Maar Bindervoet schreef uiteindelijk iets heel anders.

Patroon is een monoloog geworden voor zijn eigen zoon, de acteur Ludwig Bindervoet. Het werd een afrekening en een liefdesverklaring ineen. Afgelopen weekend ging Patroon, een coproductie van productiehuis De Nieuwe Oost en Ludwigs gezelschap Urland, in première in Theater aan de Rijn in Arnhem.

In regie van Naomi Velissariou krijgt de generatiestrijd de vorm van een intense, fysieke performance, waarin kleuren, woorden, geluiden, het lichaam van Ludwig en diverse decorstukken op elkaar botsen. Het toneel toont strijd, bloed en verontwaardiging. Maar zo somber als bij Kafka wordt het niet. Er blijft genoeg ruimte over voor relativering, naïviteit en, heel soms, een sprankje liefde.

Ludwig Bindervoet in Patroon van De Nieuwe Oost en Urland.Beeld Julian Maiwald

Wat Patroon bijzonder maakt is de clash van allerlei stijlen. Erik Bindervoet (bekend om zijn vertalingen van het werk van James Joyce) schreef een onnavolgbaar monster van een gedicht, een woordkanonnade vol taalkronkels een waanzinstukken. Zoon Ludwig spreekt die bijkans onmogelijk uit te spreken tekst op indrukwekkende wijze uit.

Tegelijk wordt de dominantie van de tekst (en dus van de vader) tenietgedaan door de recalcitrante lichaamstaal van Ludwig. Op een moment wijkt hij zelfs helemaal van de tekst af en maakt hij in een onderonsje met het publiek zijn vaders voorliefde voor moeilijke woorden belachelijk. Een andere manier om te rebelleren is door verftekeningen te maken. Grove beelden zijn het, klodders verf op de grond gekwakt, eerst in de vorm van kindertekeningen, later meer als abstract-expressionistische woedeuitbarstingen.

Ludwig Bindervoet in Patroon van De Nieuwe Oost en Urland.Beeld Julian Maiwald

Nog meer tegenkleur krijgt de tekst van de luidruchtige soundtrack, gecomponeerd door Jimi Zoet. Met beats en samples sleurt Zoet de voorstelling eigenhandig de huidige tijd in. Patroon toont in die zin ook de bevrijding van een stel jonge podiumkunstenaars, die zich verzetten tegen het idee van de tekst als belangrijkste betekenisdrager. Taal kan, in al zijn dubbelzinnigheid, een uitermate goede verstopplek zijn. Daartegenover zetten zij muziek, beeld en beweging, kunstvormen waarin zij zich meer thuis lijken te voelen.

Zo wordt de afrekening van de vader met de zoon weer omgedraaid en blijken de twee elkaar te kunnen vinden in hun gezamenlijke liefde voor de kunst. Patroon doorbroken.

Ludwig Bindervoet in Patroon van De Nieuwe Oost en Urland.Beeld Julian Maiwald

Patroon

★★★★☆

Theater

van Erik Bindervoet door De Nieuwe Oost en Urland, regie: Naomi Velissariou, concept en spel: Ludwig Bindervoet.

3/10, Theater aan de Rijn, Arnhem. Tournee t/m 13 maart.

Ludwig Bindervoet in Patroon van De Nieuwe Oost en Urland.Beeld Julian Maiwald
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden