Beschouwing De Ateliers

Jonge kunstenaars laten zien wat ze kunnen in De Ateliers

Soms blijft hun werk te vaag, maar gelukkig zijn er ook trefzekere kunstenaars met een duidelijk verhaal. 

Ateliers Rustan Söderling, Remember Earth Clearly, 2019, foto Gert Jan van Rooij Beeld Rustan Söderling

‘Ooit een goed bewaard geheim’, heet de tentoonstelling in De Ateliers in Amsterdam. Dat is een goeie titel. Twee jaar lang vertoefden de tien exposerende kunstenaars aan het postacademische kunstenaarsinstituut. Wat zij deden in die mooie hoge ateliers aan de Stadhouderskade in Amsterdam was niet voor pottekijkers. 

Deze dagen zwaaien de deuren open en mag iedereen komen kijken. Ook belangrijke curatoren, galeriehouders en kunstkopers worden verwacht. Vrijdagavond opende Minister van Engelshoven (OCW) de tentoonstelling met deze oproep aan de kunstenaars: ‘Verrijk onze levens, breng de maatschappij kleur.’
Van Engelshoven heeft met haar focus op talentontwikkeling de Ateliers ook weten te verrijken, of beter gezegd: gered. Na een paar te magere subsidiejaren krijgt het instituut, net als de Rijksakademie in Amsterdam, sinds vorig jaar extra ondersteuning van het ministerie. 

Wat voor kleur de maatschappij krijgt van deze lichting kunstenaars? Letterlijk opgevat moet het antwoord op basis van deze presentaties zijn: talloze tinten bruin, met een beetje groen. Thomas Swinkels zette in zijn atelier kluizen neer die uit de Titanic lijken te zijn opgedoken. Clémence de La Tour du Pin hing doeken van jute en andere soorten textiel op die er verweerd uitzien. Elders zijn mos, algen en meer roest te bewonderen. 

De ateliers mogen dan geopend zijn, de meeste kunstenaars geven alsnog hun geheimen niet prijs. Welk medium ook wordt gebruikt (video, installatie, schilderkunst, fotografie), het is dit jaar opvallend vaak verdund met een dosis vaagheid. Nu kan raadselachtige kunst heus mooi zijn (Swinkels maakte bijvoorbeeld een video van een groep motten op een rood tapijt), maar te veel wazigheid bij elkaar gaat irriteren. 

De teksten zijn weinig behulpzaam. Bij de grote hangende doeken (plus schilderijen, schapenvet, zakken zout en varkensoren trouwens) van De La Tour du Pin bijvoorbeeld wordt verwezen naar een documentaire, een film, een tekenfilm en twee essays. Die opsomming van inspiratiebronnen schept zo mogelijk meer verwarring dan de installatie zelf. En wakkert (hopelijk onterecht) het vermoeden aan dat de kunstenaar zelf ook geen flauw idee heeft. 

Er zijn gelukkig ook trefzekere kunstenaars. Inas Halabi weet in haar twee films precies wat ze wil vertellen over het Palestijnse gebied waar ze opgroeide en ze doet dat ook nog eens op een inventieve manier. Rustan Söderling presenteert een installatie en video’s waarin in virtuoze computeranimatietechniek een zeer gevaarlijke expeditie door een verloren beschaving is te volgen. Of nou ja, volgen, dit is onnavolgbare science-fiction, maar Söderling wekt precies het vertrouwen dat je nodig hebt als toeschouwer. Voel je je verward? Dat is dan zijn bedoeling. Ook Frieder Haller weet heel geslaagd te desoriënteren in zijn installatie Architecture. In een van de grotere ateliers maakte hij een labyrint met in het hart een absurdistische video over een stukgelopen liefde. 

Rustan Söderling, Let me Speak to the Driver Beeld Gert Jan van Rooij

Van de buitencategorie is het atelier van Eulàlia Garcia Valls. Zij zorgt voor een vertraagde echo met acht microfoons en twaalf speakers. In de ruimte is te horen hoe het er 24 uur geleden klonk. Wie weet wat voor soundtrack zo ontstaat als de dagen vorderen. Het is een geluidskunstwerk waarin de maker niet te horen is en toch is het het perfecte visitekaartje. Omdat het dapper en eenvoudig is en nietsverhullend: een atelier dat al zijn geheimen prijsgeeft.  

Offspring 2019: Once A Closely Guarded Secret, de Ateliers, Amsterdam, T/M 10/06

De Ateliers

De Ateliers werd in 1963 in Haarlem opgericht door een groep kunstenaars onder de naam Ateliers ’63. Inmiddels huist het instituut in Amsterdam en is het een van de vijf postacademische kunstinstituten van Nederland. Dit jaar trad Xander Karskens aan als nieuwe directeur, voorheen curator van De Hallen en directeur van het Cobra Museum in Amstelveen. Een aantal jaar geleden werd vanuit het ministerie aangedrongen op een fusie tussen de (grotere) Rijksakademie en de Ateliers, om kosten te besparen. Inmiddels krijgen beide instellingen weer voldoende ondersteuning. In 2017 meldden zich bij de Ateliers 765 gegadigden, na uitvoerige selectie bleven er tien kunstenaars over.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden