Recensie

Jonge filmmakers grijpen hun kans

Teledoc Campus geeft jonge documentairemakers de kans om een documentaire van 25 minuten te maken. Het budget voor script-ontwikkeling en begeleiding is maximaal 5 duizend euro en voor realisering maximaal 60 duizend euro. De producties moeten een jong publiek aanspreken. Vanaf zondag 19 april is de eerste reeks wekelijks te zien bij NPO3. Van geestig tot verstild en té close.

still uit: The Amazing Agency.

Bademeisters

Regie: Judith de Leeuw.
19/4, 22.50 uur. NPO 3 (VPRO)


Sinds 1950 gaat een groepje Utrechtse corpsleden elke zomer naar Texel om daar als badmeesters de stranden te bewaken. Filmmaker Judith de Leeuw wist toegang te krijgen tot deze notoir gesloten studentengemeenschap. Eenmaal binnen is het doodeenvoudig om een sensatiezuchtige en platte film over corpsballen te maken, gelukkig deed De Leeuw dat niet.

In prachtige verstilde beelden laat ze zonder voice-over het leven van de 'bademeisters' zien. Ze spreken een zelfbedachte geheimtaal. Uit alles spreekt dat het een taal van uitsluiting is: wij tegen de rest. Zo heet het huis van de bademeisters 'skuur' en de huizen van anderen mensen 'fopskuur'. 'Nico' is een zeehond, 'fopnico' een gewone hond. De Leeuw zoomt in op de jongerejaars, de 'juungs', die aspirant-badmeester zijn en worden getraind en ontgroend door de oudere badmeesters. 'Por d'r op!', schreeuwen de badmeesters naar de juungs die sprintjes moeten trekken door het mulle zand. Stuntelig helpen ze badgasten met tekenbeten, kwallenbeten of 'productjes die kwiet zijn': verloren kinderen.

's Avonds drinken ze bier, louter ad fundum, in één teug. De documentaire eindigt met een weergaloos beeld: de mannen drinken met tafels in de branding terwijl de vloed opkomt en ze tot hun schouders in de zee zitten. Het enige minpunt van de film is dat hij dan al na 25 minuten is afgelopen.

The Amazing Agency

Regie: Anna van 't Hek en Alette van Zwieten.
26/4, 22.50 uur. NPO 3 (BNN)


Elke keer als iets 'het laatste taboe' wordt genoemd, sterft er een eh, laatste taboe. Stylist, dj en documentaireonderwerp Robbie Baauw (26) heeft er niks mee. 'Wij leven taboeloos', zegt hij over The Amazing Agency, het Amsterdamse feestagentschap dat hij oprichtte rondom zijn extravagante vrienden. 'De buitenwereld gaat dat niet per se altijd iets aan. Maar voor elkaar leven wij taboeloos.' Over zijn mooi in beeld gebrachte koninkrijkje met uitbundige transgenders en een dragqueen zegt het rustige middelpunt: 'Je kunt altijd 100 procent jezelf zijn als iedereen zo out there is. Door die wereld om mij heen te creëren, voel ik me niet gek.' Een best interessante gedachte die de camera naar Baauws geboorteplaats Montfoort voert. Fijne shots van een gigantische klont boter in een bakpan en vader Baauw die gekookte aardappels voor bij de vissticks prakt, roepen om anekdotes over opgroeien in een omgeving waar iemand die afwijkt van de norm al snel gek heet. In plaats daarvan laten de makers Baauw en zijn moeder een alternatieve route nemen: zijn enge ontsteking die misschien darmkanker is, maar later toch geen darmkanker blijkt te zijn. Aangenaam kennis te maken, maar zonder dat weinigzeggende zijpad had de buitenwereld een minder slap handje gekregen.

Jennis

Regie: Aisha Roberson.
3/5, 22.50 uur. NPO 3 (EO)

De 22-jarige Jennis is op zoek naar een vrouw. Hij heeft een goede smaak en dat keert zich tegen hem. De vrouwen op wie hij zijn oog laat vallen, zijn te knap. Ze vinden hem charmant en hebben een zwak voor hem, maar zijn niet geïnteresseerd in een relatie. Jennis heeft het syndroom van Williams-Beuren en is in zijn mentale ontwikkeling op grote achterstand geraakt. Daarnaast heeft hij een voorliefde voor ventilatoren. Intussen moet hij ook nog verhuizen. Filmmaakster Aisha Roberson maakte een intiem en liefdevol portret van haar eigen broer; iets te intiem misschien. Zelfs het kleinste pukkeltje wordt zichtbaar. Een close-up van zijn nekharen had ook niet gehoeven. Harten tekenen en inkleuren (close-up van de puntenslijper), de aankoop op de kermis van een lolly in de vorm van een hart, een studie op internet hoe jonge vrouwen hun lippen stiften en een cadeau (een lippenstift) 'voor mijn vriendin': Jennis doet er in elk geval alles aan om een vrouw te veroveren. De aanhouder verliest, maar geeft de moed niet op.

Vallend

Regie: Jef Monté.
17/5, 22.50 uur. NPO 2 (EO)

Ze kijkt leeg de camera in en reageert nauwelijks op vragen van haar moeder en vader. Het meisje oogt verward maar kalm, alsof ze slaapwandelt. Dan kijkt ze angstig omhoog en slaat in de lucht naar een geest. Schokkend trekt haar lichaam zich samen. Haar moeder roept in paniek: 'Haal de neusspray!' In een van de eerste scènes van de documentaire Vallend van filmmaker Jef Monté wordt meteen een beklemmend beeld neergezet van de epileptische aanvallen van Joyce, de hoofdpersoon. Monté ontmoette haar in het ziekenhuis toen hij op zijn 29ste zijn eerste epileptische insult kreeg. Joyce heeft al sinds haar 12de epilepsie. 'Went het ooit?', vraagt hij zich af. De rest van de film bestaat vooral uit gesprekken met Joyce en haar familie en vrienden. Ook bezoekt ze een kliniek voor onderzoek. De archiefbeelden van oude aanvallen maken de film aangrijpend, maar voor de rest is het veel woorden en weinig actie. 'Ik heb het idee dat ik iets te nuchter ben', zegt Joyce aan het eind. Dat is helaas waar: met een excentrieker onderwerp was de film wellicht iets spannender geweest.

Ni Hao Holland

Regie: Willem Timmers.
10/5, 22.50 uur. NPO 3 (Avrotros)

Heel fraai dat in deze studie naar Chinees toerisme in Giethoorn ergens door een van de twee gevolgde toeristes gememoreerd wordt dat er 'zelfs een beroemde zwart-witfilm over dit dorp is gemaakt', want Bert Haanstra's Fanfare (1958) mag dan een speelfilm zijn, hij is - net als Haanstra's latere documentairewerk - in zijn geamuseerd-observerende toon beslist een voorbeeld geweest voor Ni Hao Holland. Rustig vastgehouden telelensshots van voorbijglijdende mensen in een bootje, aandacht voor de licht-absurdische kanten van het toeristische exces, nét niet te koddige muziekjes, het is duidelijk: met 'studie' wordt hier bedoeld: een belangstellend gluren naar de mens in zijn biotoop. Een goede Hollandse School-aanpak van show-don't tell dus, die als voordeel heeft dat je goed de gelegenheid krijgt te ervaren wat de (goed gevonden) centrale kwestie is. De Giethoorners zijn hard bezig een droom van authenticiteit op te bakken, de Chinezen zijn op zoek naar het echte, oude, historische bestaan dat ze in hun metropolenbestaan zo missen. Hoe ervaart de ene groep de andere? En dat, verrassend genoeg, zonder al te veel lollige clichés over toerist of toeristenindustrie. Wat wél ontbreekt: informatie. Waarom is uitgerekend Giethoorn zo'n hit, bijvoorbeeld? Al turend naar giebelend skypende Chinese meisjes in een bedstee blijft dat een beetje gissen, natuurlijk.

Geef me 's ongelijk

Regie: Laura Hermanides.
24/5, 22.50 uur. NPO 2 (NRCV)

De opstandige puber Julius zit op een 'kankerschool in fucking Bijlmer' en is ook verder chronisch ontevreden over zijn leven. Hij is intelligent, ad rem en hij provoceert. En hij blowt. Veel.

Geef me 's ongelijk is een demonstratie van onmacht van de (gescheiden) ouders van een 15-jarige scholier. Tegelijkertijd is het, letterlijk, een innige wens van de hoofdpersoon, hoewel we dat niet helemaal zeker weten. Julius manipuleert en geeft dat ook toe. Hij kan het ook goed. Moeiteloos palmt hij een hulpverlener in.

De diagnose wordt snel gesteld: 'Ernstige gedragsproblemen en niet presteren.' Daar komt zijn puberale minachting voor volwassenen nog eens bij. Hij speelt met ze. In zijn eigen woorden: 'De mens is slecht.'

Geestig is de film van Laura Hermanides ook, ondanks alles. Op de vraag wat hij beter niet had kunnen doen: 'Ik had misschien iets minder fel Zwarte Piet moeten verdedigen in sommige discussies.' En: 'Ik had sommige leraren geen fascist slash kapitalist moeten noemen.'

Arabieren zijn vreemde mensen. 'Maar ja. Ze hebben wel coole baarden, op zich. En tenten. Allemaal best tof.' Hij weet dat de school 'gedragsverandering' van hem eist. 'Superruim begrip.'

Met zijn vader praat hij over de komende wintersportvakantie. Hij neemt zich voor niet te veel te blowen, en wordt in de volgende scène afgevoerd in een helikopter na een ernstig ski-ongeluk. Eenmaal hersteld van een hersenschudding, een epileptisch insult en een klaplong, begint Julius verdomme meteen weer te blowen.

Teledoc Campus

Teledoc Campus, een initiatief om de ontwikkeling van documentairetalent te steunen, is een nieuw samenwerkingsproject van de NPO, CoBO en het Nederlands Filmfonds. Teledoc Campus is een afgeleide van Teledoc, een initiatief dat sinds 2009 ervaren filmmakers de kans geeft documentaires te maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden