Recensie Joint Memory

Joint Memory is een slimme groepsexpositie over persoonlijke en collectieve herinnering en de rol die fotografie daarin speelt ★★★★☆

De tentoonstelling vergt wel wat van het bezoek. Je moet erin duiken. Maar wie dat eenmaal doet, wordt rijkelijk beloond.

The Precarious Archive (2016) van Stefanos Tsivopoulos is beeldarchief en theater in één. Beeld Fotodok

De tentoonstellingen in Fotodok, ruimte voor documentairefotografie in Utrecht, zijn doorgaans niet de makkelijkste. Dat komt doordat ze hier graag aandacht besteden aan wat het best (met gebrek aan een beter woord) next-level documentairefotografie kan worden genoemd: fotoprojecten met een conceptueel meta-uitgangspunt, die soms niet eens uit foto’s bestaan, omdat ze gaan over de werking van fotografie, over beeldvorming of over onze manier van kijken.

De nieuwste tentoonstelling, Joint Memory: Photographic Fragments, is daar een goed voorbeeld van. De expositie opent onder meer met een project van Jan Rosseel, dat voor het overgrote deel bestaat uit tekst: de beschrijvingen van de World Press Photo-winnaars van 1955 tot nu. De iconische beelden zijn afwezig; die moet je dus in je hoofd vormen naar aanleiding van de woorden, die zo zorgvuldig en objectief mogelijk werden gekozen en desondanks vaak nog steeds politiek geladen zijn. Daarover gaat dit project dus: over de context die bepaalt hoe wij foto’s bekijken en beleven. Maar dat vergt wel even wat van het bezoek. Je moet erin duiken.

Wie dat eenmaal doet (en Fotodok helpt daarbij met prettig heldere uitleg, die je kunt meenemen) wordt rijkelijk beloond. Joint Memory, bedacht en samengesteld door Daria Tuminas, is een slimme groepsexpositie over persoonlijke en collectieve herinnering en de rol die fotografie daarin speelt.

Bij het terugkijken op onze jeugd zijn foto’s belangrijke piketpaaltjes, maar hoe betrouwbaar zijn ze eigenlijk? Hoe bewaart een land zijn gezamenlijke geheugen: welke beelden horen daarbij en welke niet? Op welke manier beïnvloeden de media ons beeld van belangrijke gebeurtenissen, wat benadrukken ze en wat laten ze weg? Het zijn maar een paar vragen die worden opgeworpen door de kunstenaars op de tentoonstelling, onder wie Parisa Aminolahi, Stefanos Tsivopoulos, Ben Krewinkel en Lauri Novak. Elk project heeft een andere invalshoek en biedt nieuwe inzichten.

Eervolle vermelding (het is geen wedstrijd, maar toch) gaat naar Florian Göttke, kunstenaar, archivaris en wetenschapper. Voor zijn promotieonderzoek Burning Images: Performing Effigies as Political Protest verzamelde hij jarenlang beelden van over de hele wereld waarop uit protest levensgrote poppen worden verbrand. Hij rangschikte ze en toont overtuigend aan dat dit soort demonstraties zich niet alleen voegen naar een eeuwenoude, politieke protesttraditie, maar ook naar een aparte, esthetische beeldtraditie, waarin de ene foto op de andere reageert. Een deel van dit onderzoek is nu voor het eerst als presentatie te zien bij dat kleine, dappere, soms moeilijke maar altijd actuele Fotodok.

Joint Memory: Photographic Fragments

Fotografie

****

T/m 23/2 in Fotodok, Utrecht

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden