Johan Goossens gaat bijna bloot het podium op: 'Ik heb het idee dat we preutser worden'

In zijn nieuwe show Vlam gaat de cabaretier uitgebreid in op zijn seksleven

Het leek cabaretier Johan Goossens een goed idee zijn nieuwe show zo goed als bloot te beginnen. In Vlam gaat namelijk over een onderwerp dat gek genoeg best nog taboe is. Seks, inderdaad.

Johan Goossens: 'Ik was toch vooral die leraar die ook aan cabaret deed, en een leraar hoort het niet over seks te hebben.' Foto Ivo van der Bent

Dorpshuis Pook in Oostknollendam is afgeladen. Aan de bar wordt nog een kop koffie besteld, in de prijzenkast van de Knollendammerkapel staan gewonnen bekers en de pianist speelt Yesterday. Er heerst een verwachtingsvolle stemming in het zaaltje, waar ook de plaatselijke toneelclub optreedt, bingo-avonden worden georganiseerd en De Vrouwen van Nu (voorheen de Plattelandsvrouwen) hun bijeenkomsten hebben.

Dan begint de show: cabaretier Johan Goossens (35) komt op, bijna naakt, en begint doodgemoedereerd op gezellige toon uit te leggen waarom hij bijna zonder kleren op dat podium staat. In zijn nieuwe show Vlam zal hij vanavond namelijk uitgebreid ingaan op zijn seksleven.

In een mix van verhaal, anekdoten en liedjes ontrolt zich vervolgens een theatervoorstelling waarin Goossens ons deelgenoot maakt van zijn intiemste voorkeuren, voor zwarte mannen, datingsites en darkrooms. Hoe hij als jongeman voor het eerst homoclub Popcorn in Tilburg bezocht, de intimiteit van Grindr en zijn angst om hiv op te lopen.

Ook de ongemakkelijke en schaamtevolle kant van seks komt aan bod. En hij vertelt liefdevol over zijn ouders in Brabant en zijn worsteling met zijn leven als homo. In zijn vorige shows ging het vooral over zijn bestaan als leraar op het ROC in Amsterdam en Amersfoort, waar hij aan vaak moeilijke klassen en leerlingen lesgaf in Nederlands en theater. Daarover schreef hij ook een paar jaar columns in het Amsterdamse dagblad Het Parool. Met Vlam gooit hij het nu over een andere boeg.

Johan Goossens studeerde Nederlands en cultuur aan de Universiteit van Amsterdam. In 2006 won hij het Groninger Studenten Cabaret Festival en besloot hij door te gaan met het maken van voorstellingen. Voor zijn derde show werd hij genomineerd voor de Neerlands Hoop, de cabaretprijs voor beginnend talent.

Waarom nu eigenlijk een voorstelling over een zo persoonlijk onderwerp?

'In mijn vorige show Daglicht, die vooral over mijn bestaan als leraar ging, zat één nummer van hooguit vijf minuten over seks. En juist daar kwamen na afloop veel negatieve reacties op. Dat fascineerde mij; waarom is het zo lastig het te hebben over iets dat ons allemaal aangaat?

'Seks is een eenzaam onderwerp, merkte ik. Op een verjaardag praat niemand erover, maar alles in het dagelijks leven, in de reclame, op tv, schrééuwt seks. Ik herken dat wel en het heeft deels ook te maken met mijn eigen schaamte. Ook ik ben opgevoed met het idee het daarover vooral niet te hebben.

'Dat fascineerde me: de weerzin en schaamte die eraan kleven. Daarom heb ik dit onderwerp gekozen. Na een voorstelling word ik 's morgens nog steeds weleens wakker met de gedachte: o God, wat heb ik nu weer allemaal staan te vertellen? Maar die schaamte is minder geworden.'

Johan Goossens: 'Ik ben niet iemand die met sokken aan in bed stapt en maar één standje kent, zeg maar.' Foto Ivo van der Bent

Tijdens de try-out die ik in Oostknollendam zag, liepen er halverwege drie vrouwen weg. Was dat lastig?

'Het was de eerste keer dat er mensen wegliepen. Het was in elk geval een leerzame avond, want ik voelde de weerstand vanuit de zaal. Maar ik wil zo veel mogelijk mensen bij me houden en daarom heb ik het begin van de show aangepast. Ik onderken ook zeker dat dit voor iedereen een lastig onderwerp is, dus daarom vertel ik nu aan het begin meteen hoe Vlam is ontstaan, namelijk juist vanwege die reacties op de vorige show. Het is namelijk niet de bedoeling opzettelijk te shockeren.'

Ging je daarom eerst naar Engeland met deze show, die daar Darkroom Diaries heette?

'In Engeland kent niemand me, hier was ik toch vooral die leraar die ook aan cabaret deed. En een leraar hoort het niet over seks te hebben, zijn imago moet seksloos zijn. Optreden in Engeland voelde daarom als een bevrijding; ik had niets te verliezen. Ik speelde op een festival in Brighton met bijna alleen maar nichten in de zaal. Het ging erin als koek.'

Daarna durfde je het ook aan in Nederland?

'Niet meteen, ik heb alle grappen in comedyclub Toomler uitgeprobeerd, dat is een enorme heteroclub van stoere jongens. Maar zij hebben me enorm gestimuleerd. Dan had ik een nummer over rimmen, waarna mensen me niet meer durfden aan te kijken op weg naar de uitgang. En dan zeiden Micha Wertheim en Theo Maassen: uitbouwen, Johan, dit is leuk! Ik heb nog nooit zo hard aan een programma gewerkt. Alle grappen die ik maak zijn eerst tien keer mislukt, juist omdat het zo'n gevoelig onderwerp is. Ook tijdens de try-outs ben ik blijven schrappen en schaven.'

'Een van mijn inspiratiebronnen bij het maken van Vlam was de Franse filosoof Michel Foucault.' Foto Ivo van der Bent

Je hebt al de nodige try-outs gespeeld, hoe zijn de reacties tot nu toe?

'Eerst durfde ik na afloop die foyer bijna niet in, maar mensen die het ongemakkelijk of ongepast vinden, gaan meteen weg. En soms kijken ze me ook stralend aan, kennelijk heb ik dan iets losgemaakt met dit onderwerp. In Heemstede kwam na afloop een man naar me toe die zei dat hij Wim Kan nog had gezien en dat hij mij zo fris en origineel vond. Ik wil eigenlijk dat iedereen zich gezien voelt, ook mensen die geen seks hebben of niet tevreden zijn met hun seksleven, en dat zijn er echt heel veel. Mensen oordelen zoveel: heb je te veel seks, dan is het gadverdamme. Heb je te weinig seks, dan ben je sneu of niet normaal. Het is dus nooit goed. Een van mijn inspiratiebronnen bij het maken van Vlam was de Franse filosoof Michel Foucault.'

Pardon?

'Tijdens mijn studie Nederlands was filosofie een van mijn bijvakken. Sommige filosofen snapte ik totaal niet, maar Foucault wel. Zijn theorie is dat de mens leeft in een panopticum, een zelf gecreëerde gevangenis, en dat daardoor alles op den duur wordt gecontroleerd en je je voortdurend afvraagt of je wel normaal bent. Hoewel ik niet op jong val, heb ik weleens seks met een twintiger, en twintigers zijn erg gericht op hun lichaam. Of dat mooi genoeg is en of ze goed zijn in bed.

'Heel erg prestatiegericht dus, wat wezenlijk contact in de weg staat. Voor mij gaat het om contact en overgave. Je kunt goede seks hebben met een matig lichaam. Ik heb niet echt een mooi lichaam, maar ik geloof wel dat ik een gepassioneerd minnaar ben. Ik ben niet iemand die met sokken aan in bed stapt en maar één standje kent, zeg maar.'

Je speelt Vlam bijna in je blootje. Wie heeft je kostuum ontworpen?

'Haha, tja, dat is in Engeland ontstaan. Op de poster van Darkroom Diaries stond ik bijna helemaal naakt, vanwege de marketing en zo, want ik moest die zaal natuurlijk wel vol zien te krijgen. Maar in de voorstelling zelf droeg ik een keurig pak. Je zag dus al die nichten kijken: o God, hij heeft kleren aan! Toen ben ik op het idee van deze speciale outfit gekomen. Dan maar moedig zijn.'

In Vlam lijkt het soms alsof je iets moet overwinnen. Je bent dan schuchter, met een zenuwachtig lachje ook.

'Dat is deels bewust. Die schuchterheid heeft ook een functie, want je moet nooit te opschepperig worden over je seksleven. Het moet ongemakkelijk blijven, anders wordt het vervelend, een trucje. Dat nonchalante en indirecte zit sowieso in mij. Ik hou ook niet zo van cabaret waarin de grappen er bam! in worden geramd. Zo van: en nu moet u lachen!'

In je show zeg je: 'Ik heb seks met iedereen, behalve met vrouwen en witte mannen.' Dan sluit je nogal wat mensen uit.

'Vrouwen zijn sowieso niet interessant voor mij, wat seks betreft, en witte mannen ook niet. Ik heb het wel geprobeerd, maar het trekt me niet. Ik heb niets tegen wit natuurlijk, maar het is alsof ik met mijn broer in bed lig en dat vind ik nogal onsmakelijk. Ik val op zwarte mannen. Dat heb ik al sinds ik op de kleuterschool de billen van een zwart jongetje zag. Wow, die vond ik zo mooi!'

Over die zwarte mannen en je nachtleven schrijf je momenteel ook een boek, heb ik begrepen?

'Ja, omdat ik veel dingen in het theater niet kwijt kan; ook dat heeft met mijn schaamte te maken. Als ik schrijf, zit ik in mijn eentje thuis en kan ik de dingen verder uitdiepen. De werktitel is Wil jij ook nog komen? Of ben je wel goed zo? Mijn vorige boeken gingen vooral over het onderwijs en die hadden ook grappig bedoelde titels, zoals Wie heeft er wél een boek bij zich? en Jongens, ik wil nu toch écht beginnen.'

Ga je ooit nog op zoek naar een vaste relatie?

'Die heb ik gehad en dat is heel vervelend afgelopen, omdat de ander achteraf veelvuldig vreemd bleek te zijn gegaan en ik juist enorm monogaam was geweest. Als het moet, ben ik namelijk heel trouw, dat is het rare. Aan de andere kant heb ik een grote drang naar vrijheid. Ik word al benauwd als een vriend vraagt of ik op zijn verjaardag kom. Dan zit ik chagrijnig en vloekend op de fiets omdat ik me ergens toe gedwongen voel.'

Wat mij opvalt, is dat je het al een paar keer over je eigen schaamte hebt gehad. Was je liever niet homoseksueel geweest?

'Zo extreem is het niet, maar het homo-zijn is bepalend in mijn leven en het is zeker mijn diepste schaamte. Dat is toch niet zo raar? Ik bedoel: als homo sta je toch lager op de maatschappelijke ladder dan als een heteroman? Toen ik uit de kast kwam, was ik 16 en vond ik homo-zijn zelf het ergste wat er was. Dus dat gesprek met mijn moeder verliep niet echt gemakkelijk. Daarna ben ik drie jaar teruggegaan in de kast.

'Na de middelbare school ben ik als vrijwilliger naar Afrika vertrokken en daar kreeg ik malaria. Tijdens Kerst lag ik doodziek alleen in mijn hotelkamer en heb ik een afscheidsbrief aan mijn ouders geschreven. Daarin stond dat ik toch echt homo was. Die brief heb ik de volgende ochtend verscheurd, maar toen ik terugging naar Nederland heb ik het ze alsnog verteld en dat ging goed. Vorige week zijn mijn ouders in Den Bosch naar Vlam komen kijken. Ze zijn heel trouwhartig en ze vonden het leuk. Maar mijn moeder zei wel dat ze het niet nog een keer hoefde te zien.

'Nee, bij het maken van deze show heb ik geen rekening gehouden met wat mijn familie en vrienden ervan zouden vinden. Je maakt het niet voor je ouders, maar voor de rest van de wereld.'

'Vlam is de meest idealistische voorstelling die ik ooit heb gemaakt.' Foto Ivo van der Bent

Wat hoop je met Vlam te bereiken?

'Dat we normaal over seks kunnen praten en niet zo verkrampt hoeven te doen, daar zouden veel mensen baat bij hebben. Daarom ga ik ook best ver in mijn persoonlijke ontboezemingen. Want je ziet het om je heen gebeuren: ik heb het idee dat we preutser worden. Onze zogenaamde seksuele openheid is voor een groot deel maar schijn. Aan de ene kant is er ontzettend veel porno en vercommercialiseert de seks, aan de andere kant gaan jongens weer in hun onderbroek douchen en worden meisjes voor hoer uitgescholden.

'Vlam is de meest idealistische voorstelling die ik ooit heb gemaakt. Onderwijs is belangrijk, maar seks ook.'

Vlam van Johan Goossens, 21 t/m 24 februari, Kleine Komedie, Amsterdam; première 23 februari. Daarna tournee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.