'Jij bracht plezier in spelen terug'

Johan Simons nam donderdag afscheid van NTGent, dat hij internationalefaam bezorgde. ‘Kom terug om bij ons oud te worden.’..

GENT Waardig en feestelijk, met verheven toespraken en een onvervalste polonaise. En tot slot een paar tranen, van de hoofdpersoon zelf. Zo was het afscheid van Johan Simons, donderdag in de schouwburg van Gent. Simons (63) is daar vijf jaar artistiek leider geweest van NTGent. Hij vertrekt deze zomer naar de Münchner Kammerspiele, een van Duitslands grootste theatergezelschappen, waar hij intendant wordt.

Gent heeft Simons de afgelopen jaren in de armen gesloten, dat werd donderdag in een afgeladen schouwburg wel duidelijk. Simons op zijn beurt heeft NTGent internationale faam bezorgd. Van een kleurloos provinciaal gezelschap is NTGent inmiddels een graag geziene gast op festivals in Salzburg en Avignon, en wordt er gespeeld van Berlijn tot New York.

Simons’ komst in 2005 werd door veel Gentse theaterbezoekers aanvankelijk met argusogen bekeken. ‘Wat moet die Hollander hier, en waarom neemt hij zijn eigen Hollandse toneelspelers mee? Wij hebben toch ook goede acteurs?’ Maar Simons maakte van NTGent vrijwel onmiddellijk een Vlaams-Nederlands gezelschap met grote en kleine producties, in een schouwburg die hij vrij radicaal liet vertimmeren. Hij lijfde de jonge groep Wunderbaum in, en maakte grote en kleine voorstellingen, voornamelijk gebaseerd op romans en filmscenario’s.

Flarden daarvan waren op de afscheidsavond te zien, in een bewegende fotocollage op een muziekperformance, hetgeen fraaie herinneringen opriep aan producties als Platform, Tien Geboden en Merlijn.

Uiteraard werd ook opgetreden door de acteurs van NTGent. Zo was er een korte samenvatting van Louis Paul Boons Vergeten straat, met de acteurs verpakt in groteske maskers. Vier spelers namen in een komische act de vele (deels ook negatieve) recensies door, en er werd ook ingegaan op de mindere momenten in Simons’ loopbaan in Gent, waaronder financiële tekorten en bezuinigingen. Er was een verrassingsoptreden van koningin Beatrix (actrice Betty Schuurman). Elsie de Brauw zong God only knows van The Beach Boys en het Vlaams-Nederlandse gelegenheidsduo Wim Opbrouck/Louis van Beek presenteerde een medley van De Heidezangers (André van Duin) en Kleine jodeljongen, waarbij het voltallige ensemble de polonaise inzette. In weerwil van Simons’ goede muzikale smaak (Wagner, Schubert, jazz) schijnt de regisseur tijdens repetities minstens een keer per dag uit te barsten in een Hollandse meezinger.

Actrice Els Dottermans stak in een gloedvol betoog haar teleurstelling en ook woede over Simons’ vertrek niet onder stoelen of banken. ‘Jij loog tegen mij’, zong ze, de band Drukwerk parafraserend. Maar zij schetste ook de kern van Simons’ veelgeroemde kwaliteiten als acteursregisseur: ‘Ik had altijd last van de druk te moeten presteren en niemand teleur te stellen. Jij hebt de autonomie en het plezier van het spelen teruggebracht. Bewijsdrift speelt hier geen rol. En dat is van onschatbare waarde. Als je straks daar in München god geworden bent, kom dan na vijf jaar terug om bij ons oud te worden’.

Simons zelf noemde aan het slot van de avond in zijn dankwoord alle medewerkers van NTGent bij name – van de dames van het Onthaal tot de decorbouwers. Hij verdedigde met verve zijn artistieke beleid, dat varieerde van toegankelijk theater tot omstreden producties, die soms ook regelrechte mislukkingen werden. ‘Mijn theater gaat altijd over het sentiment, en dat is iets anders dan sentimenteel. Theater is voor mij een schuilkelder voor het denken.’

Waarna hij tijdens het langdurige slotapplaus zo lang op toneel bleef staan dat het leek of hij vastgenageld was. Totdat een van zijn acteurs hem mee de coulissen in nam, en het podium van NTGent erg leeg werd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden