Jeugdtrauma

Karbonkel uit de jeugdserie Ik Mik Loreland teisterde eind jaren negentig de basisscholen. Een terugblik op de doodenge lettervreter.

Het monster Karbonkel uit de educatieve kinderserie Ik Mik Loreland.Beeld Teleac/NOT

Zijn aardappelvormige neus hangt boven een vel papier. In zijn misvormde vuist een groot potlood. Hij mist een oog, het andere laat hij langzaam over de muren van zijn grot gaan. 'Ik wil woorden leren schrijven, nu! Want anders...' Hij lacht hard.

'Karbonkel bezorgde mij in groep 3 nachtmerries', zegt Clemens Lambermont (24), net afgestudeerd aan de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg. Het educatieve tv-programma Ik Mik Loreland, dat tussen 1994 en 2002 op veel basisscholen werd gekeken, vertelde het verhaal van Loria: een verzonnen land waar iedereen gek is op letters en woorden. Behalve Karbonkel, want hij kan niet lezen en schrijven. Hij raakt zo gefrustreerd dat hij alle letters uit het land laat verdwijnen. Hoofdpersonage Mik moet de verdwenen letters terugvinden en wordt continu dwarsgezeten door de enge pop.

Lambermont bleek niet de enige te zijn met een Karbonkeltrauma en besloot een documentaire over hem te maken: Het Monster van Groep 3. 'Veel kinderen waren zo bang, dat een team van Teleac/NOT met de Karbonkelpop basisscholen bezocht om kinderen te laten zien dat hij niet echt was.' Op Ouders.nl wisselden ouders tips uit hoe om te gaan met de Karbonkel-angst van hun kinderen. Ook nu is er nog de Facebookpagina 'Karbonkel gaf mij nachtmerries', waar mensen hun bange momenten delen. De pagina heeft zo'n 21 duizend likes.

(Tekst loopt door onder video)

Klachten

'Tijdens het maken van Ik Mik Loreland had niemand door dat Karbonkel zo ontzettend eng was geworden', zegt Lambermont. Tot het klachten begon te regenen. Natuurlijk heeft elk verhaal een slechterik nodig. 'Maar bij Karbonkel zijn de makers een beetje te ver gegaan, vinden ze zelf.' Nooit was hij helemaal in beeld, altijd ging zijn verschijning gepaard met enge muziek. 'En dan die stem: alsof je een zaagmachine aanzet. Hij bestaat uit allemaal klassieke horrorelementen - en dat voor kinderen onder de 10!'

Walter Goverde, de regisseur van de eerste dertien afleveringen van Ik Mik Loreland, beaamt dat. 'Ik probeerde het educatieve aspect van de serie een beetje te omzeilen. We wilden het vooral zo spannend en mooi mogelijk maken.' Maar dat zoveel kinderen er slapeloze nachten van kregen, was natuurlijk nooit de bedoeling.

Het eerste deel van Het Monster van Groep 3 is op 21/6 om 18.05 uur te zien op NPO Doc. Delen 2 en 3 zijn te zien op npodoc.nl.

Ronnie Flex (23)

Rapper, bekend van de single Drank & Drugs.

'Ik zat in een klas met veel jongens. Bang zijn voor Karbonkel was voor watjes. Ik weet zeker dat gastjes hun angst daarom voor zich hielden. Het was een schokkende verschijning voor kindjes van een jaar of 7. Maar ik vond de plaaggeest uit Bassie en Adriaan eigenlijk erger. Ik weet nog dat het broertje van mijn beste vriend nachtmerries had over Karbonkel. Daarom zijn we een keer 's nachts in zijn kledingkast gaan zitten en hebben we Karbonkel nagedaan. Dat broertje heeft de halve nacht gehuild. Wij kregen straf, maar het was het waard.'

Ronnie FlexBeeld Merel Baldé, Nick Helderman en Annemieke van der Togt

Frank van der Lende (27)

Dj bij 3FM, volgde in juni het duo Coen en Sander op.

'Ik Mik Loreland was een serie met fluitdeuntjes en vrolijke kleuren. Zat je net lekker te kijken, te lachen om de sok en weg te dromen bij de indrukwekkende lettercomputer van Mik, dook dat ene oog ineens op. Vanachter een steen, bijvoorbeeld. Wat een ramp was dat. Nooit was hij helemaal in beeld, dat maakte hem extra eng, denk ik. Iedereen in de klas was bang, maar we trokken het wel. We vonden het geweldig om te kijken. Op het schoolplein ging het daarna nergens anders over.'

Frank van der LendeBeeld Merel Baldé, Nick Helderman en Annemieke van der Togt

Jacco Gardner (27)

Muzikant, bracht onlangs het album Hypnophobia uit.

'Karbonkel had meerdere gedaanten, maar als hij die groene, eenogige vis was, dan was ik het bangst. Het vette was: op school was niks écht spannend of eng, behalve Ik Mik Loreland. Iedereen keek ernaar uit. Nog steeds vind ik het prachtig gemaakt. De poppen, het decor, de sfeer die ervan uitgaat. Voor mij past Ik Mik Loreland in het rijtje van The Dark Crystal en The Never Ending Story. Een vrolijk kinderverhaal met leuke liedjes, maar het gaat niet alleen maar over regenbogen en pratende sokken. Het laat ook een duistere kant zien.'

Jacco GardnerBeeld Merel Baldé, Nick Helderman en Annemieke van der Togt

Merel Baldé (24)

Actrice, momenteel te zien in Soldaat van Oranje - de Musical.

'Als de kar met de televisie de klas in werd gereden, zat iedereen op het puntje van zijn stoel. Eerst volgde gehannes met de videobanden omdat de leerkrachten die nooit in een keer aan de praat kregen. Maar dan begon het. Het engste vond ik de suggestie. Het wachten op Karbonkel, die vanachter een donkere boom of uit een put tevoorschijn kwam. Altijd omgeven door rook of struiken. Nooit wist je wanneer hij zou opduiken, maar dat hij tevoorschijn zou komen, stond vast. Daardoor ging je van het ergste uit. Later ging ik met mijn vader wat drinken in een café en zag hem zitten aan de bar. Ik wist het zeker! Kalend, diezelfde dikke neus, een grote bochel. Ik zei tegen mijn vader: o nee, Karbonkel woont in Dordrecht!'

Merel BaldéBeeld Merel Baldé, Nick Helderman en Annemieke van der Togt
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden