Jetty Mathurin vond haar manier om een steentje bij te dragen 'aan wat we allemaal willen' 'Ik krijg jullie wel, Taante hoort hier net zo goed als jullie'

In Cuyk, waar ze woonde en nog Jetty Terborg heette, werd op een Rode Kruis-avond Taante geboren, een zwarte vrouw in een Nederlands mantelpakje....

SIETSE VAN DER HOEK

Van onze verslaggever

Sietse van der Hoek

DIEMEN

'We waren het eerste allochtone gezin daar. Ik zong wel eens liedjes en lulde er wat tussendoor, hielp mee dingen te organiseren, werd uitgenodigd voor dit of dat. Men vond dat wel sjiek, een zwarte erbij. Als het er veel meer zijn vindt men het meestal minder leuk. De vrouw van de burgemeester vroeg of ik ook iets wilde doen voor het goede Rode Kruis-doel. ''Jetty vertegenwoordigt Suriname'', stond er op de affiches. Ik krijg jullie wel, dacht ik, Jetty hoort hier net zo goed als jullie. Ik kwam op in een gele Surinaamse kotto en stripteasde tot ik er stond in zo'n aangepast mantelpakje met een handtasje: Taante.'

Taante viel daarna menig congres en symposium binnen. 'Taante past overal. Er is altijd een reden waarom ze ergens komt en een mening heeft. Iedereen heeft wel zo'n ouwe tante, die dichtbij kan komen zonder bedreigend te zijn.'

Op een zeker moment had Jetty zoveel materiaal dat ze het wel eens avondvullend wilde doen, 'als een cadeautje aan mezelf'. Dat gaf ze zichzelf in het Betty Asfalt Complex in Amsterdam met Taante komt. En Taante brak door. Afgelopen winter bespeelde ze het Nieuwe de la Mar en De Kleine Komedie. Nu schrijft ze aan een nieuw programma, Schiphol getiteld. Impressario Mojo heeft haar voor het komende seizoen al geboekt van Den Helder tot Hellevoetsluis.

Jetty was Smorrie in de tv-serie Vrouwenvleugel, is Milly in de tv-serie Oppassen en wordt juffrouw Twiddel in een 13-delige tv-serie naar Annie M. G. Schmidts Otje.

In Schiphol zal Taante opnieuw een prominent personage zijn. En Stanley ook, 'de beroepssollicitant met een chocolade-Melkert-baan'. 'Misschien zit-ie op Schiphol wel bij de Security. Aaahahaha, ik ga jou vertellen jongen, het wordt zo leuk. En spannend! Gaandeweg zal ik pas weten of Jetty meer naar voren treedt of dat Taante de sterkste blijkt.'

'Taante is Taante, en die weet wat ze wil. Ik ben nu 46, ik groei steeds meer naar Taante toe. Ik had een keer een tekst gemaakt tegen zo'n betweterige Surinaamse neo-intellectueel. Als een ware stand up-comedian zou ik die eens keihard onderuit halen. Maar toen ik er stond als Taante kon ik het niet. Taante kan alles zeggen maar is niet genadeloos, en juist daarom luistert men misschien wel naar haar.

'In Wassenaar, op een vergadering van aandeelhouders van een grote accountantsfirma, komt Taante met haar handtasje binnen bij chique heren die staan te eten. Meestal durven mensen niet dichtbij iets komen wat ze vreemd vinden. Taante krijgt ze dichtbij en laat ze kijken naar een vrouw met dikke lippen en een brede neus. Ja, zulke mensen wonen hier, die leven hier, en die blijven hier, kijk nog maar es goed.

'Nee, Taante laat ik niet weer los. Mijn gezichtsbekendheid heb ik te danken aan de televisieseries, maar wat ik wil is dat iedereen Taante kent. Dat ook witte Nederlanders haar zien als hun Taante. Gisteren op de Dappermarkt groette zo eentje in het voorbijgaan: ''Dag Taante.'' Jongen, dat is zo mooi.'

Over haar rol in Vrouwenvleugel vroeg men haar wat ze dacht daarmee bij te dragen aan de beeldvorming. 'Ik was zo kwaad eerst. Ik ben een toneelhoer, zei ik, ik speel een rol die mij voorgeschreven is, ik wil geld verdienen. En toen wist ik het en vroeg: Als ik wit was geweest, zou je me die vraag dan ook stellen? Welnee.

'Ik ben toch niet de koningin die altijd een groep vertegenwoordigt? Precies zoals op dat affiche voor die Rode Kruis-avond tien jaar geleden in Cuyk: ''Jetty vertegenwoordigt Suriname''. Laatst stond er een aktualiteitenrubriek van de tv op mijn antwoordapparaat. Ik ben benieuwd, bel terug, en wat vragen ze? Of ik mijn mening wilde geven over Bouterse in Suriname! Ik ben ook moeder van drie kinderen, maar geen aktualiteitenrubriek heeft me ooit uitgenodigd mijn deftige licht te laten schijnen over het moederschap.

'Ik weet wel, met een groep in een vreemd land, heb je een voorbeeldfunctie als je bekend bent. Maar ik wil het niet elke keer weer moeten uitleggen. Ik wil ook wel eens mogen roepen: Ik ben Jetty Mathurin, niet meer en niet minder, laat me nou'

Jetty deed de Kweekschool met hoofdakte in Paramaribo en spaarde drie jaar voor een ticket naar Nederland waar ze logopedie wilde studeren. Een KNO-arts keurde haar op haar stembanden af. 'Weet je wat de echte reden was? Indien ze slaagt is ze ook bevoegd om Nederlandse kinderen les te geven, zei hij, en dat vond hij niet goed.'

Ze ging terug naar Paramaribo, stond voor de klas, keerde weer naar Nederland om in Nijmegen 'met driedubbele energie' logopedie te studeren. Ze slaagde. 'Men moest toegeven: Ze is zwart maar ze is goed', en ze lacht de schaterende Taante-lach: 'Aaahahaha, ze is zwart maar ze is goed' Jetty werd logopediste in Cuyk.

De politie arresteerde een zwager van haar, een Pakistaan, gooide hem in de cel, gaf hem alleen koude eieren te eten, omdat men dacht dat hij een schijnhuwelijk had gesloten met haar zuster. 'Ik was zo kwaad, wilde huilen, en besloot rechten te gaan studeren, want het was allemaal zo onrechtvaardig. Maar toen onstond Taante. En ik dacht: ik kan meer, als je het meent kun je alles zeggen. En het werkte, het werkte. Met humor kun je ze krijgen. Nou, dan is dit mijn manier om een steentje bij te dragen aan wat we bijna allemaal voor samenleving willen.'

Taante kwam overal en voor Jetty werd Taante geleidelijk aan een bestaan. Ze nam een paar flinke beslissingen. Ze scheidde van haar man, noemde zich weer Jetty Mathurin, en verhuisde van Cuyk naar Diemen, waar ze nu aan haar tweede avondvullende programma werkt: Schiphol.

'Daar, kwam ik Nederland binnen en daar veranderde direct al mijn kijk op de wereld toen ik op de roltrap een witte kruier zag. Daar, is het lijk van mijn moeder naar toe gebracht om als vracht naar Suriname terug te keren. Daar, komen asielzoekers aan. Daar, hoorde ik naast mij een grote Afrikaan gillen die niet door de douane mocht. Daar, zal Taante ook zijn. En de mensen in het theater moeten zich ook op Schiphol voelen.

'Schiphol is zo belangrijk. Dat is de grens. Daar sta je je familie te omarmen en te zwaaien. Weet je, als Surinamers komen en gaan, dan zijn ze met velen hè. Ik vraag me vaak af: De Nederlanders die er dan staan, wat zullen ze denken? Zouden ze wel in de gaten hebben dat het voor ons daar thuis is, maar hier ook? Dat je hier naar Suriname kunt verlangen en als je daar bent het verlangen naar Nederland net zo groot is?'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden