Jerry Leiber wist zwarte blues te populariseren tot R&B

Ze vonden het eigenlijk maar niks, de versie van hun Hound Dog waarmee Elvis Presley in 1956 een enorme hit scoorde. De maandag overleden Jerry Leiber schreef het in 1952 samen met Mike Stoller voor Big Mama Thornton, een zwarte blueszangeres.

Jerry Leiber & Mike Stoller.Beeld getty

Het betekende het eerste succes voor het songschrijversduo Leiber & Stoller, dat vooral in de jaren vijftig en vroege jaren zestig een belangrijk stempel op de popmuziek zou drukken.

Want hoewel onaangenaam verrast door de in hun oren veel te snel gezongen Hound Dog door The King, zou het duo zo'n twee dozijn liedjes voor hem componeren waaronder King Creole en Jailhouse Rock.

Populariseren

Hoe knap ook, de grote verdienste van Leiber & Stoller voor de popgeschiedenis was dat ze zonder concessies te doen zwarte blues wisten te populariseren tot radiovriendelijker rhythm & blues wat weer als basis diende voor rock 'n roll.

Jerry Leiber en Mike Stoller (ook uit 1933) ontmoetten elkaar in 1950. Twee blanke jongens met een grote voorliefde voor zwarte blues, doo-wop en jazz. Het was Leiber die Stoller benaderde, op instigatie van Leonard Sill, van het platenlabel Modern met wie Leiber in contact was gekomen. Leiber had hem wat liedteksten laten horen waarop Sill hem adviseerde een pianist te zoeken om dan samen liedjes aan platenmaatschappijen en muziekuitgeverijen voor te spelen.

Leiber klopt bij Stoller aan, die er aanvankelijk weinig voor voelt. Hij houdt niet van pop, maar van blues. Toch vinden ze elkaar en beginnen te schrijven.

De samenwerking die zou resulteren in honderden liedjes waaronder veel grote hits, levert met Hound Dog in 1952 het eerste grote succes op. Alleen ontvangt het duo nauwelijks royalties, wat hen doet besluiten een eigen platenlabel en muziekuitgeverij te beginnen.

Hun Spark Records is lokaal succesvol met hits voor zanggroep The Robins (Riot In Cell Block #9, Smokey Joe's Cafe) maar het ontbreekt aan een goed distributienetwerk.

Inlijven
Het in 1955 nog kleine Atlantic Records biedt uitkomst. Het label wil Leiber & Stoller graag inlijven en biedt hen de dan unieke mogelijkheid aan om naast het schrijven en componeren voor Atlantic, ook voor andere maatschappijen te werken.

Leiber & Stoller schrijven en produceren hit na hit voor The Drifters (Ruby Baby, There Goes My Baby) en het uit The Robins ontsproten The Coasters (Yakety Yak, Poison Ivy). Verhalende liedjes gespeeld in rhythm & blues stramien. De vaak komische teksten komen meestal van Leiber, terwijl de door saxofoon en piano gekleurde sound wordt neergezet door Mike Stoller.

Het duo verkast in 1956 naar de liedjesfabriek Brill Building in New York. Ze zijn niet het enige songschrijversduo in de popmuziek (Goffin & King, Bacharach & David, Pomus & Shuman) maar wel het succesvolst. Ze werken snel en intuïtief, ook als producers. Zo weten ze in 1960 de laatste minuten van een studiosessie met Ben E King, zanger van de Drifters, hem nog een liedje te ontlokken. King had zelf iets gecomponeerd en begint te zingen. De basis van Stand By Me is gelegd, Leiber en Stoller vullen het nummer vervolgens in met juiste instrumentaties, en een klassieker is geboren.

Piek
Als in 1963 The Beatles de popwereld veroveren, wordt het voor artiesten steeds belangrijker zelf hun repertoire te schrijven. De invloed van Brill Building is tanende. Leiber & Stoller nemen in 1969 met Peggy Lee nog het magistrale Is That All There Is? maar leggen zich steeds meer toe op productiewerk. Jerry Leiber en Mike Stoller hadden hun piek al vroeg bereikt, maar hun belang voor de ontwikkeling van rhythm & blues tot rock 'n roll is nauwelijks te overschatten.


Top 5 composities Leiber & Stoller:

1. Hound Dog (Big Mama Thornton, 1952; Elvis Presley, 1956)

2. Riot In Cell Block #9 (The Robins, 1954)

3. Jailhouse Rock (Elvis Presley, 1956)

4. Yakety Yak (The Coasters, 1958)

5. Spanish Harlem (Ben E. King, 1960)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden