Profiel

Jeremy Clarkson - de bokito van de BBC - op weg naar de uitgang

Het gezicht van 's werelds populairste autoprogramma kan weleens zijn laatste Top Gear-aflevering hebben gemaakt. Jeremy Clarkson heeft opnieuw een conflict met zijn werkgever, de BBC, omdat hij iemand heeft geslagen.

Jeremy ClarksonBeeld anp

Fietsers, Aziaten, The Guardian-lezers, Mexicanen, Peugeot-rijders, zijn naaste collega's, vakbondsleden, zichzelf, Roemenen, caravantrekkers, Argentijnen, vrachtwagenchauffeurs, milieuactivisten en linkse politici. Jarenlang zijn ze ten prooi gevallen aan de spot van Jeremy Clarkson, de ultieme alfaman. Het werd gedoogd, maar nu lijkt de BBC genoeg te hebben van de presentator van het populaire autoprogramma Top Gear. Clarkson heeft vorige week een producent een dreun verkocht. De reden? Het eten stond niet tijdig op tafel na een lange opnamedag.

Het incident kan verstrekkende gevolgen hebben. De BBC heeft Clarkson niet alleen op non-actief gesteld, maar ook drie reeds opgenomen afleveringen van het uitzendschema gehaald, daarbij miljoenenclaims riskerend van buitenlandse afnemers. Als de BBC doorzet, slacht het haar kip met de gouden eieren. Top Gear heeft 350 miljoen kijkers in 214 landen en is daarmee het best bekeken consumentenprogramma uit de televisiegeschiedenis. Naast autoprogramma is Top Gear ook een koffietijd voor mannen, ware het niet dat er ook veel vrouwen naar kijken.

Meer over Jeremy Clarkson

Betekent de klap van Clarkson het einde van Top Gear?

Aziaten, vrachtwagenchauffeurs, Duitsers, milieu-activisten: veel groepen heeft Clarkson al beledigd.
Zie hier een overzicht van controverses.

Laatste kans

De relatie tussen de BBC en de 54-jarige anchorman heeft al jaren iets weg van een faustiaans pact. Omdat het programma vele miljoenen oplevert, duldt de progressieve omroep Clarksons politiek-incorrecte opmerkingen. Vorig jaar leek het al tot een breuk te komen toen er via de tabloid Daily Mirror een filmpje opdook waarin Clarkson de beladen term 'nigger' zou hebben gebezigd, door aan het kinderrijmpje eeny, meeny, miny, moe de zin catch a nigger by his toe toe te voegen. De netbaas wilde hem schorsen, maar omroepdirecteur Tony Hall greep persoonlijk in en gaf Clarkson nog een allerlaatste kans.

Die lijkt hij nu te hebben verspeeld.

Clarkson reageerde luchthartig door een tweet naar zijn 4,59 miljoen volgelingen te sturen waarin hij zich verexcuseert tegenover Labour-leider Ed Miliband omdat hij diens 'Ik ben ook maar een mens'-campagne nu uit het nieuws heeft verstoten. Clarksons dochter vroeg de BBC hem weer in dienst te nemen omdat haar vader nu dreigt om thuis te gaan koken. Duizenden liefhebbers hebben een petitie met dezelfde wens ondertekend.
Vanwaar die populariteit van deze cultheld uit het graafschap Yorkshire?
Allereerst is er de provocerende humor, zowel in gesproken als geschreven woord. Zijn oordelen staan bekend als clarksonismen. Voorbeeld: 'De enige persoon die er goed uitzag op de achterbank van een vierzitscabriolet was Adolf Hitler.'

En:'De Suzuki Wagon R dient te worden vermeden zoals onbeschermde seks met een Ethiopische travestiet moet worden vermeden.' Of: 'Ik begrijp het nut van busstroken niet. Waarom moeten arme mensen ergens sneller aankomen dan ik?'

Beeld anp

Schurkenstreken

Met zijn oneerbiedige schelmerij, waarmee hij in een rijke Britse traditie staat, groeide hij uit tot de voornaamste werkverschaffer van de Britse raad voor de journalistiek. Die schurkenstreken droegen tevens bij aan zijn populariteit en het succes van Top Gear, dat in 1977 begon op de regionale televisie maar door zijn komst in 2002 een kassucces werd.

Elke klagende ambassadeur, Guardian-columnist of lobbygroep leverde meer kijkers op. Vorig jaar moesten Clarkson en co snel Argentinië verlaten, waar ze hadden rondgereden in een Porsche met de nummerplaat H982 FKL, een knipoog naar de Falklandoorlog van 1982.

Het succes van Clarkson zegt ook iets over de Britse maatschappij. Er blijkt behoefte te bestaan aan een turboman die met plankgas ingaat tegen eigentijdse 'obsessies' voor gezondheid (hij rookt als een uitlaat), milieubescherming en vooral ook politieke correctheid.

Wat dat betreft, doet hij een beetje denken aan Gene Hunt, de politiek-incorrecte rechercheur met zijn rode Quattro uit Life on Mars, een BBC-politieserie die zich in de jaren zeventig afspeelt.

Hij mag vooral graag tekeer gaan tegen 'health and safety'. 'Net als elk ander groot bedrijf is de BBC bezeten door het welzijn van hen die de burelen betreden', mokte hij eens. 'Studio's moeten uitgerust zijn met bordjes waarop staat dat glas echt is. En onlangs kreeg ik een brochure waarin stond hoe je een deur moet bedienen. Ik maak geen grap.'

Ironisch genoeg is het het welzijn van het BBC-personeel - in casu de 36-jarige Oisin Tymon die te maken kreeg met Clarksons drift - dat de mogelijke val van deze enfant terrible inleidt. Hij is hard op weg naar een eenmansshow bij een rivaliserende omroep.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden