Jeff Dunham bevrijdt de buikspreekact van oubolligheid

Memorabele gebeurtenissen in de Heineken Music Hall, waar de Amerikaanse buikspreker Jeff Dunham woensdagavond optrad.

En er kon gelachen worden om terreurgrappen, om: 'Iedereen wegwezen, over vijf minuten ontploft deze zaal'. Ook een meisje met hoofddoek stompte een vuist in de lucht bij de grappen van pop Achmed, 'de dode terrorist'. Als Achmed riep: 'Silence!', dan juichte de zaal: 'I kill you!'.

YouTube-filmpje

Het zijn niet geringe verdiensten die de Amerikaanse buikspreker en komiek Jeff Dunham op zijn naam kan schrijven. In de VS doorliep hij een redelijk succesvolle maar behoudende carrière, hij kon rondkomen van zijn poppen. In 2008 werd hij gekatapulteerd door een YouTube-filmpje van Dunhams act met 'Achmed, the dead terrorist'.

Een onwaarschijnlijke 300 miljoen keer werd Achmed bekeken. Misschien omdat voor het eerst kon worden gelachen met Al Qaida. Maar ook omdat Achmed echt aanstekelijk grappig was. Hij was bijna aandoenlijk, als skelet van een geëxplodeerde suicide bomber dat maar niet wil erkennen dat het nu echt voorbij is en nog steeds denkt gevaarlijk te zijn: 'Silence, I kill you!' Ook als ringtone brak de kreet records.

Bij de eerste van drie shows in Amsterdam moet het publiek voor aanvang even door een muur commercie breken, van Achmed-poppen in de merchandise-stand en de nieuwste ringtones van al Dunhams karakters. Maar bij de opkomst van het YouTube-wonder is die ellende vergeten.

Buikspreekclichés

Er kunnen meteen twee buikspreekclichés genoteerd worden: zonder pop is Dunham nerveus, met pop aan zijn rechterhand komt hij tot rust. En: je vergeet als toeschouwer binnen tien seconden dat hier iemand met een pop staat te praten.

Want Dunham bespeelt zijn materiaal geniaal. De karakters Achmed en Walter, een verbitterde oude Amerikaan met de armen afkeurend over elkaar, krijgen een eigen lichaamstaal door ogen die verbijsterd rollen, wenkbrauwen die soms verbaasd omhoog staan, soms hoekig en boos naar beneden bewegen. Zijn figuren worden door die mimiek en een heel eigen intonatie volstrekt geloofwaardige persoonlijkheden.

De interactie tussen pop en speler is voortdurend spannend en het spel van Dunham oerdegelijk: hij laat (bijna op z'n Toon Hermans) lange stiltes vallen die met de seconde lachwekkender worden. Hij schept rust, maar trekt daardoor het publiek aan de haren in zijn act. Het is dit spel dat nog meer fascineert dan de dialoog.

Rechts rabiaat

De grappen van Walter en Achmed zijn grof en een beetje rechts rabiaat. Over de klimaatboodschap van Al Gore, gedurende de strengste winter sinds jaren: 'Hoezo opwarming van de aarde, de tong van mijn hond zit vastgevroren aan zijn ballen.' Typische buikspreekhumor, als Walter in een Londens vijfsterrenhotel een zwart personeelslid heel Brits 'good afternoon Sir' hoort zeggen: 'Who makes yóu talk?' Ook fout en flauw, als de paarse aap Peanut een Chinees accent nadoet zoals te horen aan de telefoon van de afhaalchinees.

Maar wat een werk heeft Dunham gemaakt van zijn drie Nederlandse (allen uitverkochte) shows. Zijn act zit vol Hollandse actualiteit. Het gaat uiteraard over liberaal drugsbeleid, maar ook over Amsterdamse parkeerproblematiek, Anne Frank, taxi-chauffeurs en de gedogende politie. Er is zelfs een grap over de haar-coming-out van Marc-Marie Huijbregts, 'the guy that took off his hair'.

Internetklassiekers

Ingebed in zoveel nieuw en speciaal voor zijn Nederlandse publiek geschreven werk doen de internetklassiekers het nog beter. Die worden door de zaal soms woordelijk meegelispeld. Achmed die zegt: 'I kill you 'till your dead'. Jeff die vraagt hoe hij dat dan denkt te gaan doen. Achmed, verlegen: 'Just... softly, with this song...'

Dunham heeft een stampvolle hal bijna twee uur in een ijzeren greep. Met iets voorheen oubolligs als een buikspreekact. Ongelooflijk knap.

]]>

Jeff Dunham met Peanut, een van zijn poppen (jeffdunham.com)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.