Interview

Jef Neve, het Vlaamse toetsenwonder

Er ging het nodige aan vooraf eer Jef Neve 'A Case of You' van Joni Mitchell durfde te spelen. Een bezoek aan Bondi Beach, een gebroken hart, een treinreis naar Avignon. Het nummer onthult eindelijk waarom pianist Jef Neve (37) zo'n grote is.

Toetsenist Jef Neve na afloop van zijn optreden in Mortsel. Hij zegt geen concert te spelen, maar het 'te laten gebeuren', elke avond weer.Beeld An-Sofie Kesteleyn

Jef Neve buigt met zijn bovenlijf over de toetsen, alsof die ene noot nog een zacht zetje nodig heeft. Hij is halverwege A Case of You en je kunt een klapstoel horen piepen. De neerslag valt op het dak van het kunstencentrum, de rookmachine puft er een wolkje uit.

Het is het vierde nummer van zijn set in Kaleidoscoop in Mortsel, net onder Antwerpen, en dit is zijn signature song. Hij componeerde klassieke pianoconcerten, soundtracks voor films en tv-series, maakte cd's met zijn jazztrio, ging de wereld rond met de grote jazzsoulzanger José James en is uitgegroeid tot de belangrijkste en bekendste jazz-Belg - de nieuwe Toots Thielemans (mondharmonica) heet Jef Neve en speelt piano.

In A Case of You is hij de machinist van zijn zieltrein. Hij friemelt in zijn innerlijke ballenbak en tovert er een weelderige sound uit van melancholie en hoop, precies zoals hij het graag heeft. Een klein geluid - humanistisch noemt hij dat - met een groot effect, want de hemel mag echt wel openbreken. Neve voelt dat wat hij met het nummer doet, ver afstaat van de tientallen versies van A Case of You, de fameuze ballad van Joni Mitchell over worstelen in de liefde.

Solo-blootje

De 37-jarige pianist kan er wat van, van grote verbanden leggen, met zwierige sierlinten verpakt. Ook daarin is A Case of You echt Neviaans. Laat hem maar backstage het verhaal vertellen over de La Chapelle Studio in de Belgische Ardennen, waar hij vorig jaar zomer zijn eerste solo-album, Solo, heeft opgenomen. Hij zat er moederziel alleen, zonder pottenkijkers, achter zijn piano. Er zat spanning op de handen, dit was zijn eerste solo-album en nu moest hij laten zien dat hij zich kon meten met A-pianisten als Brad Mehldau, Keith Jarrett of Herbie Hancock. Achter niemand kon hij zich verstoppen, zo in zijn solo-blootje achter de piano, met geluidstechnicus Dieter achter de knoppen.

Halverwege de opnamen liep Dieter opeens weg van zijn apparatuur en kwam hij hoofdschuddend naar de piano toe. Even stoppen nu. Wanneer ging hij nou eens muziek maken, zei hij, in plaats van te imponeren met zijn virtuositeit. Misschien moet je nu A Case of You spelen, nu is het moment daar.

Dieter wist hoe belangrijk het nummer voor Neve is sinds de pianist het tien jaar geleden voor het eerst hoorde bij een bevriende jazz-zangeres, met uitzicht op het strand van Bondi Beach in Australië. Ze zette Mitchells Both Sides Now (2000) op, met die georchestreerde versie van A Case of You, en hij werd gelijk gegrepen door de tekst en muziek.

Beeld An-Sofie Kesteleyn
Beeld An-Sofie Kesteleyn

Troost

Als hij terugkwam in België, zou hij gaan trouwen met Koen de operazanger. Alles was in gereedheid gebracht en daar proostte hij op. Maar toen hij zijn aanstaande weer zag in hun huis in Lier, maakte die het uit. Er was een ander, het huwelijk werd afgelast en zijn wereld stortte in. Kort daarna moest Neve naar Avignon voor een optreden. In de trein dacht hij aan Koen de operazanger, aan de tijd die ze samen hadden en dat het huis nu moest worden leeggehaald.

Hij pakte zijn iPod voor wat muzikale troost. Daar kwam A Case of You voorbij - als een klein kind zat hij te grienen in de trein. Een oud Frans dametje zag hem en kwam naar hem toe om 'm te knuffelen. Ja, dat was een groots moment - voor Neve het bewijs dat er altijd hoop is dat er mensen zijn die om je geven en er voor je willen zijn.

Dat zit allemaal in dat nummer besloten, zegt Jef, het heeft een magische kracht en hij draait het nog steeds heel vaak. Daarom wachtte hij er ook zo bizar lang mee om het zelf te spelen. Pas toen hij tijdens een concert twee jaar geleden in Brussel een nummer tekortkwam op de setlist, vloeide het out of the blue uit hem, geheel geïmproviseerd, vanuit zijn muzikaal geheugen naar zijn handen. Hij is maar een medium en dit was dus wat er wordt bedoeld met innerlijke noodzaak.

Mantra

In de studio in de Ardennen, met zijn ogen dicht, speelde hij A Case of You, zoals zijn geluidstechnicus Dieter hem sommeerde. Bij de vierde take, na twee minuten en dertig seconden, stroomden de tranen over zijn wangen. Hij speelde door, zo moest het zijn: dit was hij. Een film zag hij voorbijtrekken: daar was zijn eerste vriend, daar waren al die verbroken relaties, de mensen die hij was kwijtgeraakt de afgelopen jaren, de demonen in zijn leven die hij steeds maar moest bestrijden. De muziek suisde als een mantra in zijn hoofd.

Toen hij klaar was, liep hij naar buiten. Op de hoek dronk hij een bakkie troost. Hij nam het nummer daarna nog een paar keer op, maar dit was de versie, inclusief tranendal.

In Mortsel, waar hij drie avonden achter elkaar in het uitverkochte kunstencentrum speelt, had hij voor het nummer even zijn ogen dichtgedaan om zo weer terug te gaan naar de treinreis naar Avignon en het terras op Bondi Beach. Hij zegt te moeten afdalen naar binnen om zo eerlijk mogelijk, zo natuurlijk en naakt als het kan het nummer te spelen, om zich helemaal te laten zien. Dat heeft jaren psychotherapie hem ook geleerd: dat je jezelf moet zijn, ook als perfectionist die het allerbeste wil.

Maar Jefke, zo spreekt hij zichzelf regelmatig toe, iedereen maakt fouten en dat moet je aanvaarden. Je moet leren dat imperfectie het leven is en dat juist die momenten van imperfectie doorslaggevend zijn. Vlekkeloos - daar moet je niet van houden. Kijk maar naar de grote Vladimir Horowitz die misschien niet vlekkeloos piano speelde, maar wel met totale overgave. Het is de echte emotie die de mensen raakt.

Dit is wat hij is - en dat is wat hij nu weet. Hij zegt dan ook geen concert te spelen, maar het te laten gebeuren, elke avond weer. Daarom vindt hij het ook prettig om over A Case of You te vertellen in de Kaleidoscoop voordat hij het speelt, als de gezellige buurjongen die ons wat wil bijbrengen.

Beeld An-Sofie Kesteleyn

Rots

Want het nummer gaat over imperfectie en dan vooral de imperfectie van de liefde. In een relatie kun je eenzaam zijn en tegelijkertijd kun je de verbinding voelen met je geliefde. Je kunt wel zeggen dat je een rots in de branding bent, maar je staat ook maar in het donker. Je moet duwen, je blootgeven en elkaar opzoeken. Als je er bent, begint alles weer opnieuw.

Net als in A Case of You: elke keer zit je weer achter de piano en het komt niet vanzelf. En dat blijft de ware opdracht.

Oh but you are in my blood

You're my holy wine

You're so bitter, bitter and so sweet

Oh, I could drink a case of you darling

Still I'd be on my feet

I would still be on my feet

Ramses Shaffy

Op zijn cd Solo heeft Jef Neve ook een eerbetoon aan Ramses Shaffy opgenomen: We zullen doorgaan. Hij leerde de in 2009 overleden Nederlandse zanger kennen via de documentaire Ramses. Die greep hem naar eigen zeggen bij zijn nekvel. Hij noemt Shaffy een componist van pretentieloze klassiekers die krachtig zijn in hun eenvoud.

Krolse jazzcat

Jef Neve zit voor het open raam met een peuk en een flesje Jupiler en kijkt hoe buiten de sneeuw naar beneden dwarrelt. Hij heeft net de kokkin van de Kaleidoscoop publiekelijk bedankt en was in alles de aaibare, benaderbare muzikant die zijn toehoorders meenam op zijn muzikale route, waarin loketten als klassiek, jazz en pop in het geheel niet bestaan. Die als eerbetoon aan dance-artiest Stromae op weergaloze wijze diens hit Formidable speelde, door het thema van het nummer terug te brengen tot drie aanslagen op de piano en de rest er improviserend aan vast te breien. Hij betoverde door een klassieker als Billy Strayhorns Lush Life te introduceren met gerammel in de klankkast van de piano. Hij bonkte als een krolse jazzcat op de piano, om in het volgende nummer naar de lyrische, meeslepende akkoorden van balletmuziek over te schakelen.

Leve Neve, het Vlaamse toetsenwonder.

En dan gaat de deur open van de kleedkamer, er was niet geklopt.

Jongen jongen Jefke, klinkt het uit de mond van een oudere dame, en ze loopt recht op hem af. Ze zou wel zijn handen willen kussen, zo mooi vond ze zijn optreden. Could It Be True, zo heet een van zijn nummers, en ze herhaalt het hardop. Ja kon het maar waar zijn, maar het was echt waar, zegt ze, het was waar dat ze hem heeft gezien en gehoord. Geweldig, groots. Dat handen kussen, laat dat maar zitten hoor, zegt ze, dat gaat net iets te ver.

Jef Neve speelt 15/2 in Bimhuis, Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden