Bellen metBor Beekman

‘Je moet niet onderschatten hoe ongelofelijk belangrijk het is dat het Idfa wel doorgaat’

Alles is anders op het International Documentary Festival Amsterdam, dat woensdagavond begint met een wereldpremière die alleen online bij te wonen is. We bellen filmspecialist Bor Beekman, die vanaf de bank het openingsgala volgt: ‘Er is veel moois te zien.’

‘Dealing with Death van Paul Sin Nam Rigter is een geweldige film over de plannen voor een uitvaartcentrum in de Bijlmer.’Beeld Filmstill

Ga je vanavond naar de openingsavond van het Idfa?

‘Ik ga vanavond helemaal nergens heen! Dat mag niet vanwege corona. Het krankzinnige aan deze Idfa-editie is dat het festival een heel jaar lang is voorbereid en twee weken voor het begint zegt de overheid: we doen de ramen dicht. Die gaan morgen pas weer open. Vanavond is het openingsgala en uitgerekend de openingsfilm Nothing but the Sun kan bij de wereldpremière dus enkel online worden vertoond. Vanaf morgen kunnen mensen weer de zaal in en begint het festival echt voor het publiek.’

Welke coronamaatregelen gelden er tijdens de filmvertoningen?

‘Qua veiligheidsmaatregelen is het bij het Idfa niet anders dan bij de reguliere filmvertoningen. Er mogen maximaal dertig mensen in de zaal, er zijn looproutes en mensen die je naar je plek wijzen. Je kunt geen drankje kopen. Je gaat zitten, kijkt naar de film en gaat weer naar huis.

‘Alle films, in totaal tweehonderddertig, krijgen allemaal één echte vertoning in een zaal met dertig man, in het Eye Filmmuseum of in de Tuschinski-bioscoop. Daarnaast kun je diezelfde films online kijken. Om toch een festivalsfeer te behouden kunnen die films alleen gelijktijdig op vaste tijden worden gezien, zodat je wel met z’n allen tegelijk kijkt. Meteen na afloop zijn er Q&A’s, live-vraaggesprekken met de filmmakers. Ook die kun je dus vanuit je huiskamer meemaken. Je zit dan thuis in je kamer toch met z’n allen te kijken.’

Voelt het straks nog wel als ‘het Idfa’?

‘Een festival is een sociaal gebeuren. Normaal zie je wat films en tussendoor ga je even wat eten in de stad en praat je met anderen over de film of over wat dan ook. Een festival is ook een plek om elkaar te ontmoeten. Dat geldt voor het publiek, maar ook zeker voor de filmmakers. Idfa is echt een internationaal evenement, met filmmakers en producten uit de hele wereld. Er wordt gesproken over nieuwe projecten en elkaars film. Dat moet nu allemaal digitaal gebeuren en dat is een enorme omschakeling.

‘Toch moet je niet onderschatten hoe ongelofelijk belangrijk het is dat het festival wel doorgaat, al is het een uitgekleed, deels digitaal substituut voor een normaal festival. We hebben het hier over een paar honderd filmmakers die jarenlang hebben gewerkt aan deze nieuwe films. Voor onze Idfa-bijlage in de krant spreken we veel filmmakers en die hechten enorm veel waarde aan zelfs maar die ene vertoning op groot doek in de zaal.

‘De films zijn af, ze moeten de wereld in, wij moeten erover schrijven en het publiek moet ze gaan zien. In de zaal of thuis. En volgens mij loopt de online-verkoop ook prima, vooralsnog.

‘Deze 33e festivaleditie is dus verre van normaal, maar het is wel tien keer beter dan géén festival. De organisatie heeft er alles aan gedaan om de beleving zo compleet te maken, ook voor de kijkers thuis. Er zijn studio’s ingericht voor de vraaggesprekken en een aantal films wordt in veertig zalen over het hele land vertoond. Het is interessant om te zien hoe een festival dit aanpakt. Het is eigenlijk het verkennen van nieuwe mogelijkheden. Ik denk dat je daar in de volgende edities wel iets van zal terug zien. Die online vertoningen gaan niet weg denk ik. Het is ook een manier om een breder publiek te trekken.’

Ben je al eerder naar een coronaproof festival geweest?

‘Tussen de twee golven door was het filmfestival van Venetië, één van de belangrijkste filmfestivals. Die heeft een best normale, reguliere editie gehouden. Dat was in september en toen kon het even. Wel met mondkapjes in de zaal. Het filmfestival van Cannes werd wel helemaal afgelast.’

Heb je tips?

‘Zeker, de films zijn even goed als in een normaal jaar. Ik heb er vooraf ook al veel gezien. Pas volgend jaar zal je mogelijk een corona-effect zien op de hoeveelheid en misschien op de kwaliteit van de selectie.

‘Er zijn een paar hele mooie Nederlandse documentaires. Dealing with Death van Paul Sin Nam Rigter, bijvoorbeeld. Een geweldige film over de plannen voor een uitvaartcentrum in de Bijlmer. De verschillende begrafenisculturen van allerlei bevolkingsgroepen moeten worden verenigd in het uitvaartcentrum. Het mooie aan de film is dat het pal tegenover de manier staat waarop we nu afscheid moeten nemen van onze overledenen.

‘Sommige films mogen in verband met distributiedeals met andere platforms alleen in de zaal vertoond worden. Bijvoorbeeld Gunda, een in zwart-wit gefilmd portret van een zeug met biggetjes over hoe zij door het leven gaan. Het is een film van Victor Kossakovsky, een Russische meesterfilmer. Sommige mensen beweren dat je na het bekijken van deze film nooit meer vlees eet.

‘Een andere geweldige film is Songs of Repression. Die gaat over de toeristische trekpleister Villa Baviera in Chili. In de jaren zestig heeft een Duitse sektarische gemeenschap onder leiding van een oud-nazi zich daar gevestigd, aan de voet van het Andesgebergte. In die gemeenschap werden alle kinderen misbruikt en met grof geweld geslagen. De sekte is opgeheven en de leider is inmiddels overleden. Maar de leden van die gemeenschap leven daar nog steeds en zijn op hoge leeftijd. De helft van het dorp is getraumatiseerd, de andere helft probeert van Villa Baviera nu een soort attractiepark te maken voor Chileense vakantiegangers die de Duitse cultuur komen proeven. Je valt bijna van je stoel als je het ziet. Krankzinnig. En zo is er is nog veel meer moois te zien.’

Lees ook wat we eerder schreven over het Idfa

De gelauwerde documentairemaker Gianfranco Rosi is dit jaar hoofdgast op het Idfa. De Volkskrant spreekt hem over de levensgevaarlijke tocht die hij moest ondernemen om zijn nieuwe film Notturno te kunnen maken.

Paul Sin Nam Rigter filmde de poging van Yarden om in de Bijlmer een multicultureel uitvaartcentrum op te zetten. Zijn docu Dealing With Death is te zien op Idfa.

Wat maakt documentaires met schijnbaar alledaagse personages zo interessant?

Voor Nothing but the Sun, de openingsfilm van het Idfa, trok filmmaker Arami Ullón jarenlang op met de inheemse Paraguayaan die de laatste resten het Ayoreo-volk vastlegt op cassettebandjes. 

Op de dag dat Idfa begint, mag er weer 30 man in een bioscoopzaal. Cruciaal, zegt artistiek directeur Orwa Nyrabia.

De Volkskrant deelt achttien tips voor het Idfa om u wegwijs te maken in het festivalaanbod. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden