Je moet John de Mol 'lezen'

'John de Mol is eendimensionaal, helemaal gericht op televisie.' De oud-FEM-journalisten Marc van Dinther en Ton van den Brandt schreven een boek over de mediaondernemer....

Uit het boek De gangen van John de Mol:

'John liet de mensen met wie hij lang had samengewerkt gewoon vallen voor een dubbeltje voordeel', vertelt Jansen. 'En ik was altijd degene die dat aan die mensen moest vertellen. Daar had ik mijn buik van vol en dat heb ik ook tegen John gezegd.' De reactie van De Mol is niet helemaal wat Jansen ervan verwacht. 'Hij antwoordde ijskoud: Take it or leave it.' En na vier jaar intensief te hebben samengewerkt, staat Jansen van de ene op de andere dag buiten.

In jullie boek komt mediaondernemer John de Mol naar voren als een keiharde, kille zakenman. Nog iets menselijks ontdekt? Marc van Dinther: 'Hij is goed voor de mensen in zijn directe omgeving. Op zijn manier.' Ton van den Brandt: 'Dat zijn er een stuk of zes.' Van Dinther: 'Het is geen leuk mens.' Van den Brandt: 'Je moet blind gaan als je zo ver wil komen als hij. Aardig gevonden worden? Dat interesseert hem geen ruk. Mensen denken ook niet in termen van goed of slecht als ze bij John de Mol zijn. Ze willen graag bij hem in de buurt zijn. Hij is zeer charismatisch. Mensen hunkeren naar complimentjes. Die geeft hij bijna nooit, maar áls hij er een geeft, kun je er weken op teren.'

Waarom hebben jullie besloten een biografie van hem te schrijven? De voormalig bestuursvoorzitter van Endemol en de huidige directeur van Talpa lijkt nog maar halverwege zijn carrière. Van den Brandt: 'Hij is een van de weinige echte ondernemers in Nederland die het zo ver hebben geschopt. In de Amerikaanse televisiebusiness weet iedereen wie John de Mol is. Tegelijkertijd is hij altijd erg op de achtergrond gebleven. Je zag nooit iets van hem. Op het persoonlijke vlak hebben we dingen naar voren gehaald die nog nergens te lezen waren.'

Jullie schrijven vaak over de verhouding die hij had met vrouwen. Zo eiste hij van zijn vrouwen dat ze al hun bezigheden buitenshuis onmiddellijk opgaven. Van den Brandt: 'Als je bent zoals John de Mol, dan is er maar één ding dat je hebt, en dat is wat je dóet. Dat is waar hij voor leeft. Waar hij zijn lol uithaalt. De rest is ballast. Dus heeft hij het liefst iemand die thuiszit en zorgt dat het daar in orde is.' Van Dinther: 'Een soort huismanager, zeg maar.' Van den Brandt: 'Marga Scheide wist dat niet van tevoren.' Van Dinther: 'Willeke Alberti ook niet.' Van den Brandt: 'Maar Willeke legde zich er wel vrij snel bij neer. Marga had er echt tabak van. Die heeft gewoon gezegd: dit doe ik niet.'

Joop van der Reijden, voorzitter van Veronica, refereert aan een lijstje dat De Mol heeft, met vrouwen die hij altijd kan bellen. 'Dat weet ik uit eigen waarneming. Het was niet incidenteel, maar structureel.' (...) De Mols relatie met Els Verberk lijdt geen schipbreuk onder deze affaires. 'Met een man als John heb je twee keuzes: of je weet het, of je wilt het niet weten', aldus Jack Gadellaa. 'Els is een heel verstandige vrouw en die heeft besloten dat ze het niet wil weten.' De Mol probeert het volgens hem tegenwoordig ook wel beter te verbergen. 'Hij schept er niet meer over op.'

We lezen ook dat hij een schuinsmarcheerder is. Hoort dat niet tot de privacy van John de Mol? Van den Brandt: 'Als we er zo vaak over struikelen in onze gesprekken, dan kun je dat toch niet weglaten? Als mensen er nou heel bang over hadden gedaan, dan was het misschien wat anders geweest. Maar als zó veel mensen er zó openlijk over praten, dan heeft John de Mol ook niet erg zijn best gedaan om het verborgen te houden. Ik heb niemand het horen veroordelen.' Van Dinther: 'Er zat een soort trots in. We hoorden wel eens dat het bij Endemol iets was waarmee je kon pronken. Mannen die onderling tegen elkaar zeiden: ik heb Reactie Thomas Notermans, woordvoerder John de Mol: 'Ik heb de biografie nog niet helemaal gelezen, maar tot nu toe zie ik een lapwerkje met stereotypen waardoor een karikatuur van De Mol ontstaat. Bovendien staat het vol met fouten. Al in de eerste zin, waarin ze zijn smoking aanzien voor een 'donkergrijs pak'. In het voorwoord doen ze net of ze als koene journalisten mijn aanbod om als anonieme factchecker te fungeren onmiddellijk hebben afgeslagen. Dat was naar aanleiding van een vorig artikel van hen, dat wémelde van de fouten. Zij stuurden een mailtje waarin ze zeiden mij graag te willen als factchecker. Daarna heb ik niets meer gehoord. Ik ga nu niet alle fouten aangeven. Maar Jack Gadellaa wordt bijvoorbeeld aangeduid als vriend van de familie, terwijl hij daar al tien jaar niet meer is geweest. Verder kijken wij nog naar de beschuldigingen aan het adres van De Mol.' die en die veroverd. Het speelde ook binnen zijn bedrijf. Mensen vroegen zich soms af waarom een bepaalde vrouw uitvoerend producent was geworden.'

Annemarie den Daas van Endemol ontkent nu dat ze ooit gezegd heeft dat De Mol het hele showballet heeft 'gehad'. Van den Brandt: 'Ik heb ons interview met Den Daas nog eens nagelezen en wat in het boek staat klopt.'

De Mol opereert volgens het boek meestal scherper dan zijn tegenstanders. Wat is de beste zet uit zijn carrière? Van Dinther: 'Dat hij Endemol op het absolute hoogtepunt heeft verkocht aan Telefónica, voor 5,5 miljard euro.' Van den Brandt: 'Dat was verrot slim. Al weet ik niet of hij zich toen realiseerde wat hij zich voor een ellende op de hals haalde. Telefónica beloofde dat hij zijn zelfstandigheid zou behouden, maar dat bleek niet het geval. Daar heeft hij geen plezier aan beleefd. Hij is er spuugrijk van geworden, maar die fout zal hij niet snel meer maken.'

En zijn zwakste zet? Van de Brandt: 'De manier waarop hij destijds het management had geregeld bij Endemol. Hij had mensen op posities neergezet die weliswaar trouw aan hem waren, maar niet geschikt voor hun functie.' Van Dinther: 'Hij verzamelt jaknikkers om zich heen.'

Wat is het nieuws uit jullie boek? Er staat geen keiharde primeur

in. Van den Brandt: 'Er zitten geen grote onthullingen in. Daar zijn we niet op gestuit.' Van Dinther: 'Wel hebben we ontdekt dat HMG-directeur Pieter Porsius aanvankelijk faliekant tegen Big Brother was en het programma tegen de gemaakte afspraken in verbood. Voor hetzelfde geld was het nooit op tv verschenen.' Jullie suggereren dat De Mol mogelijk mensen heeft omgekocht voor het afsluiten van 'Het Contract', de tienjarige productieovereenkomst tussen Endemol en HMG (RTL). Waarom schrijven jullie dit op als je het niet bevestigd krijgt? Het staat er nu als een gerucht. Van Dinther: 'Monica Galer (directeur van productiebedrijf Blue Circle, red.) zei dit redelijk 'hard' tegen ons. Ze heeft het gevoel dat de deal niet kosjer was.'

Maar er is geen bewijs. Van Dinther: 'Dat is dus het probleem.' Hetzelfde geldt voor de suggestie dat hij in de jaren tachtig omroepdirecteuren omkocht. Hadden jullie niet langer door moeten zoeken? Van Dinther: 'Het is nog maar de vraag of je het dan wel vindt. Er zitten een paar man op die geheimen. Peter Brouwer, de rechterhand van Joop van den Ende, zegt overigens on the record dat producenten in de jaren tachtig regelmatig iets onder de tafel doorschoven. Veel harder dan dat konden we het niet opschrijven.'

De werktijden van John de Mol Produkties zijn legendarisch. De Mol werkt zelf vaak tot diep in de nacht door en vindt het niet meer dan normaal dat zijn medewerkers dat ook doen. De 'juiste bloedgroep' noemt hij dat. 'Zeven dagen per week, 24 uur per dag plankgas, zoals ik doe.' Producent Annemarie den Daas: 'Als mensen rond een uur of zes naar huis gingen, werd er aan ze gevraagd of ze een vrije middag hadden.'

Hoe kijken jullie aan tegen de verhouding die De Mol had met de werknemers in zijn bedrijf? Van Dinther: 'Er waren heel veel mensen die elke dag met angst en beven naar binnen gingen bij John de Mol.' Van den Brandt: 'Hij drijft zijn mensen tot hogere prestaties. Het is een beetje als een baas die zijn hond slaat. Die blijft ook elke keer terugkomen. Maar er loopt een aantal werknemers rond die teleurgesteld zijn in De Mol. Sommigen verwarren het respect dat De Mol voor hun werk heeft met een vorm van vriendschap. Maar zij 'lezen' De Mol niet. Ze begrijpen niet dat hij daar geen behoefte aan heeft.'

Ook de directeur van de evenementendivisie, Frank Wentink, is teleurgesteld in De Mol: 'Hij kwam een keer een vergadering binnen en vroeg hoe het met me ging. Maar toen ik zei: ik lig in scheiding, zei hij: ”Nou, dat gaat wel over”.'

De Mol staat bekend als uiterst gesloten. Hoe heb je mensen in zijn omgeving zo ver gekregen over hem te praten? Van Dinther: 'We hebben eerst De Mol zelf gevraagd of hij een interview wilde geven. Dat wilde hij niet.' Van den Brandt: 'Daarvóór hadden we al een aantal mensen gevraagd of ze wilden meewerken. We waren bang dat anders overal de rolluiken ratelend naar beneden zouden gaan. Het lukte uiteindelijk wel, ook dankzij de 'passieve medewerking' van De Mol. Veel geïnterviewden belden gewoon met zijn voorlichter om te vragen of hij het goed vond. Ik vermoed dat De Mol dat deed om ook wat mensen te laten praten die goede dingen over hem zeiden.' En de mensen die niet mee wilden werken? Van den Brandt: 'Veel medewerkers bij Endemol waren erg voorzichtig. De meesten wilden niet. Ze waren toch bang voor hun baan. Veel mensen in de tvindustrie zijn gewoon bang voor De Mol. Als je weet dat hij altijd een stap verder gaat dan jij, kun je beter aan het begin van de strijd opgeven. De Mol is natuurlijk nog niet uitgespeeld.'

Ook zoon Johnny de Mol, zus Linda de Mol en voormalig zakenpartner Joop van den Ende wilden niet. Van den Brandt: 'Johnny vond het te persoonlijk en Linda had gewoon geen zin.' Van Dinther: 'Joop van den Ende was druk met premières. Van den Brandt: 'Onzin. Waarschijnlijk had hij geen zin om John weer tegen de schenen te schoppen. In Barend & Van Dorp heeft hij al eens gezegd dat er niks meer uitkwam en dat hij eens op vakantie moest gaan. Misschien vond hij het wel vervelend dat er een boek over John werd gemaakt, en niet over hem.'

De Mols onvermogen om gewone sociale contacten te onderhouden, gezellig in de kroeg te staan, op visite te gaan, of rustig op de bank te gaan zitten en een boek te lezen, is legendarisch. Zijn ex-vriendin, de voormalige Luv'-zangeres Marga Scheide, kan zich niet herinneren dat ze tijdens hun vijf jaar durende relatie 's avonds of in het weekend wel eens iets samen ondernamen. 'Hij wist niet wat hij aanmoest met zichzelf als hij niet werkte. John was vooral met zijn zaak bezig.'

Jullie schrijven in het voorwoord dat jullie misschien niet helemaal tot de kern van De Mol zijn doorgedrongen. Waarom lukte dat niet? Van Dinther: 'Hij is eendimensionaal, helemaal gericht op televisie. En dat is alles. We hebben heel lang gezocht naar meer, maar we kwamen erachter dat er niet meer is.' Van den Brandt: 'Dat was ook onze fascinatie. Hoe krijg je het voor elkaar om te vinden dat het leven maar één ding is?'

Maar hoe kan iemand die volgens jullie sociaal zo onhandig is, zo'n inzicht hebben in zakendoen? Van den Brandt: 'Als hij dezelfde energie zou leggen in het hebben van persoonlijke relaties, zou het vast goed komen. Maar dat interesseert hem niet. Het is waar dat hij heel goed alle stappen doorziet die mensen gaan nemen. Eerder dan die mensen zelf. Laten we zeggen: de meeste schakers zijn ook horken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden