'Je moet dit stuk echt overwinnen'

Na De Perzen en Vleesch komt het Haagse gezelschap Annette Speelt met een klassieker van formaat: Richard III. Thijs Römer speelt de hoofdrol....

'Gewoon een mens. Maar een die het zich permitteert het kwaad in zichzelf toe te laten. Het kwaad dat iedereen kent, het oergevoel van: als ik mezelf geen grenzen zou opleggen, dan ging ik die-en-die eens flink de waarheid zeggen - en wie weet wel omleggen. Richard besluit die haat de vrije loop te laten. Daar staat een man die hard heeft gevochten in de oorlog en daarna niet is beloond op de manier waarop hij had gehoopt. Een man die het lastig heeft met zichzelf. Het is wel fijn om hem telkens tot die proportie terug te brengen.'

Thijs Römer speelt Richard III, titelheld van William Shakespeares stuk uit 1591/92. De mismaakte, gebochelde Hertog van Gloucester die het heeft voorzien op de kroon en daartoe intrige, complot en de bloedstollendste moord op vijand, vriend en familie niet schuwt; die, nog koud koning, de neergang van zijn imperium moet aanzien; en die ten slotte zijn einde vindt op het slagveld onder uitroep van de historische kreet: My kingdom for a horse!

Vijf kloeke bedrijven kent het stuk en een keur aan personages. Annette Speelt, het jonge gezelschap waarvan Römer deel uitmaakt, is voor de gelegenheid met vier spelers uitgebreid tot zeven. Onvermijdelijk hebben ze ingrijpende (praktische) keuzes moeten maken. Zo dicht bij de première is het 'spannend', zegt Römer, terwijl hij door zijn nieuwe Richard-baard strijkt. Tegelijkertijd: dit is het gezelschap dat anderhalf jaar terug als kennismaking met het publiek niet terugdeinsde voor De Perzen van Aischylos. En met recht.

Römer lacht, zegt: 'We komen er eigenlijk later steeds achter dat het wel lastige keuzes zijn die we maken. De Perzen vonden we prachtig, en voor ons gevoel paste het in de actualiteit. Met Richard liep het eigenlijk net zo; pas tijdens het repeteren kom je erachter hoe veeleisend die stukken zijn.'

De keuze voor Richard III was snel gemaakt; rond de opkomst van Pim Fortuyn. 'Niet dat Fortuyn Richard is, nee zeg. Maar er vond een verschuiving plaats in het politieke debat van inhoud naar vorm. Het gebruik van een bepaalde vorm sprak mensen aan en daardoor was politiek opeens haast hip. Het werd een soort behendigheidsspel. Dat vonden we in Richard ook spannend: hij speelt zijn spel met zoveel charme en liefde voor dat spel. . . Daarmee is het begonnen. Toen hebben we het gepland.'

Dat moet nu eenmaal: geld aanvragen, je voorstelling in het vooruit verkopen. In de tussentijd gebeurde er natuurlijk een hoop: Pim vermoord, oorlog in Irak, Saddam gearresteerd. 'En het klopt nog steeds dat we nu dat stuk gaan spelen.'

'De eerste keer dat we het lazen, kwamen we niet verder dan het derde bedrijf, toen was iedereen kapot. Gewoon echt kapot van al die woorden.' Ze gingen aan de slag met Shakespeare-kenner en -liefhebber Gijs Scholten van Aschat: een workshop van vijf dagen. 'Hoe leer je een Shakespeare-tekst, hoe begin je er aan. We deden een bedrijf per dag. Per dag gaf hij twee ezelsbruggetjes. Je moet het stuk echt overwinnen. Maar het is een hartstochtelijk gevecht, het geeft een kick.'

Thijs Römer (25) is, hij herhaalt het geduldig, een zoon van Peter Römer. 'Piet is mijn opa, Han is mijn oom, Nienke mijn zus.' Ze zitten allemaal in het vak. 'Ik vind het leuk. Maar ik heb nooit van huis uit de overtuiging gehad: ik moet acteur worden; dat begon pas op m'n vijftiende, toen ik erachter kwam dat ik niet goed genoeg kon tennissen om ooit Wimbledon te bereiken. Tot mijn grote teleurstelling.' Op school deed hij mee aan een toneelstuk en was verkocht. 'De Feeks. Van Shakespeare!'

Met drie goede vrienden van de Amsterdamse toneelschool richtte hij tweeënhalf jaar geleden Annette Speelt op: Kristen Denkers, Michel Sluysmans en (regisseur) Christiaan Mooij. Ze gaven zichzelf een jaar voorbereidingstijd en presenteerden De Perzen; daarna volgde locatieproject Kaas en het op La Grande Bouffe geïnspireerde Vleesch onder regie van Theo van Gogh. In relatief korte tijd hebben ze een plek bemachtigd in theaterland. Sinds Vleesch zijn ze huisgezelschap van het Haagse Theater aan het Spui.

Aan uitbreiding van de vaste kern denken ze niet, maar een gestage aanwas aan medewerkers is een feit. 'Dat geeft wel een trots gevoel; een paar mensen van de toneelschool die heel bleu dachten: dit gaan we doen - en dan ben je zoals nu met Richard al met een heel stel. En wordt de werkplaats van Theater aan het Spui opeens volop gebruikt.'

Ze geven workshops en halen schoolklassen binnen, al vanaf het prille begin. Om hun toneel inzichtelijk te maken zonder te overdrijven - 'anders wordt het een gezelligheidsspel, leuk van 8 tot 80.' Tijdens De Perzen ging dat maar een keer echt mis. 'Ondergesneeuwd door sms-ende mensen. Elk vleugje inspiratie is dan weg. Maar het was overwegend leuk en we gaan het bij Richard weer doen. De drempel ligt denk ik iets lager; ook al omdat Shakespeare schreef voor alle lagen van de bevolking. Dat merk je echt: soms maakt hij even, heel grappig, een samenvatting voor de minder begaafden onder ons. Of neem de moordenaarsscène, waarin Clarence eraan moet geloven: dat is bijna small-talk. Maar soms is zijn taal ook zo literair, dat je niet te veel mag spelen. Dan staat die taal op zich. We ontdekken nu dat in die afwisseling de ritmiek van de voorstelling ligt. Dat is heel lekker. Die ligt al in Richard III besloten.'

Richard III door Annette Speelt gaat vanavond in première in Theater aan het Spui, Den Haag. Tournee. www.annettespeelt.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden